Trả lời nhanh
Tầng đối lưu có độ cao trung bình khoảng 12 km tính từ mặt đất. Tầng này dày khoảng 16 km ở vùng xích đạo và chỉ khoảng 8 km ở hai cực, nên giá trị trung bình xấp xỉ (16 + 8) : 2 = 12 km. Đây là tầng thấp nhất của khí quyển, nơi diễn ra mây, mưa, gió và các hiện tượng thời tiết.
Vì sao độ cao tầng đối lưu không cố định?
Tầng đối lưu được “nâng” lên nhờ không khí nóng bốc lên cao. Ở xích đạo, mặt đất nhận nhiều nhiệt, không khí bốc lên mạnh nên tầng này dày tới khoảng 16 km. Ở hai cực, trời lạnh, không khí ít bốc lên nên tầng chỉ dày khoảng 8 km.
| Vị trí | Độ cao tầng đối lưu (xấp xỉ) | Nguyên nhân |
|---|---|---|
| Xích đạo | 16 km | Nóng quanh năm, đối lưu mạnh |
| Vĩ độ trung bình | 10–12 km | Nhiệt độ trung gian |
| Hai cực | 8 km | Lạnh, đối lưu yếu |
Ngoài vĩ độ, độ dày còn thay đổi theo mùa: mùa hè tầng dày hơn mùa đông. Một số tài liệu làm tròn hơi khác nhau (8–9 km ở cực, 16–18 km ở xích đạo), nhưng ý chính không đổi.
Đặc điểm của tầng đối lưu
- Chiếm khoảng 80% khối lượng không khí và gần như toàn bộ hơi nước của khí quyển.
- Nhiệt độ giảm theo độ cao, trung bình khoảng 0,6°C cho mỗi 100 m lên cao.
- Không khí chuyển động theo chiều thẳng đứng mạnh, nên hình thành mây, mưa, sấm chớp, bão.
- Tầng này chịu ảnh hưởng trực tiếp của mặt đất, nên có vai trò lớn nhất với đời sống con người.
Cách chọn đáp án khi gặp câu hỏi này
- Nếu đề hỏi “độ cao trung bình”, hãy chọn mức gần 12 km.
- Nếu đề nói rõ “ở xích đạo” thì đáp án là khoảng 16 km; “ở cực” thì khoảng 8 km.
- Đề cho mức 50 km, 80 km hay vài trăm km thì loại ngay. Các con số đó thuộc tầng bình lưu, tầng giữa và các tầng cao hơn.
- Nếu sách của em ghi một con số khác (ví dụ 16 km), hãy xem sách nêu giá trị đó là trung bình hay chỉ ở xích đạo rồi chọn theo sách.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm tầng đối lưu với tầng bình lưu. Tầng bình lưu nằm trên, có lớp ôzôn, không có mây mưa như tầng đối lưu.
- Cho rằng tầng đối lưu dày đều khắp Trái Đất. Thực tế dày nhất ở xích đạo, mỏng nhất ở cực.
- Nhầm chiều thay đổi nhiệt độ. Trong tầng đối lưu, nhiệt độ giảm khi lên cao.
Mẹo nhớ: “Đối lưu – dưới cùng – 8, 16 – trung bình 12”. Cứ nghĩ nơi nóng thì không khí bốc lên cao, tầng càng dày.
Bài luyện tập
Câu 1. Tầng đối lưu ở vùng cực dày khoảng bao nhiêu km? Đáp án: khoảng 8 km, do trời lạnh, đối lưu yếu.
Câu 2. Một khối khí ở chân núi có nhiệt độ 28°C. Lên đỉnh cao 2 000 m, nhiệt độ khoảng bao nhiêu? Đáp án: giảm 0,6°C × 20 = 12°C, còn khoảng 16°C.
Câu 3. Vì sao mây, mưa chỉ xuất hiện chủ yếu ở tầng đối lưu? Đáp án: vì tầng này chứa gần hết hơi nước và có chuyển động đối lưu mạnh làm hơi nước ngưng tụ.
Câu hỏi thường gặp
Tầng đối lưu có độ cao trung bình khoảng bao nhiêu km?
Khoảng 12 km. Tầng dày khoảng 16 km ở xích đạo và khoảng 8 km ở hai cực.
Vì sao tầng đối lưu ở xích đạo dày hơn ở cực?
Xích đạo nóng quanh năm nên không khí bốc lên mạnh và cao, còn ở cực lạnh nên đối lưu yếu, tầng mỏng hơn.
Trong tầng đối lưu, nhiệt độ thay đổi thế nào theo độ cao?
Nhiệt độ giảm dần, trung bình khoảng 0,6°C cho mỗi 100 m lên cao.
Tầng đối lưu nằm ở đâu trong khí quyển?
Đây là tầng thấp nhất, sát mặt đất, nằm dưới tầng bình lưu.