Trả lời nhanh
Phụ lưu là những con sông nhỏ hơn đổ nước vào sông chính, làm tăng lượng nước và lưu lượng cho sông chính. Chẳng hạn sông Đà và sông Lô là phụ lưu của sông Hồng. Cần phân biệt với chi lưu: chi lưu là sông tách ra từ sông chính để thoát nước ra biển hoặc ra sông khác.
Phụ lưu là gì?
Trong địa lí tự nhiên, phụ lưu là sông (hoặc suối lớn) chảy vào một sông khác lớn hơn, gọi là sông chính. Điểm gặp nhau của hai dòng gọi là nơi hợp lưu.
Nhờ có phụ lưu, càng về hạ lưu sông chính càng nhận thêm nhiều nước, lòng sông rộng ra và lưu lượng lớn dần. Phụ lưu còn mang theo phù sa từ các vùng đất mà nó chảy qua.
Vị trí của phụ lưu trong hệ thống sông
Một con sông không chảy một mình. Sông chính cùng các phụ lưu và chi lưu hợp thành hệ thống sông. Vùng đất cung cấp nước thường xuyên cho cả hệ thống đó gọi là lưu vực sông.
Theo hướng chảy, phụ lưu thường nằm ở phần thượng lưu và trung lưu, còn chi lưu thường xuất hiện ở hạ lưu, gần cửa sông.
Phân biệt phụ lưu và chi lưu
| Tiêu chí | Phụ lưu | Chi lưu |
|---|---|---|
| Hướng nước | Đổ nước VÀO sông chính | Thoát nước RA khỏi sông chính |
| Vai trò | Cung cấp, bổ sung nước cho sông chính | Phân nước, giúp thoát nước ra biển |
| Vị trí thường gặp | Thượng lưu, trung lưu | Hạ lưu, vùng đồng bằng, gần cửa sông |
| Ví dụ | Sông Đà, sông Lô (của sông Hồng) | Sông Tiền, sông Hậu (của sông Mê Công) |
Mẹo nhớ: “Phụ” là phụ giúp, thêm nước vào; “chi” là chia nhánh, chia nước đi. Hãy nhìn mũi tên: nước đi vào sông chính là phụ lưu, nước đi ra là chi lưu.
Ví dụ về phụ lưu
- Hệ thống sông Hồng: sông Đà và sông Lô là hai phụ lưu lớn, đổ vào sông Hồng ở khu vực Phú Thọ, Việt Trì. Còn sông Đuống, sông Luộc, sông Đáy là chi lưu của sông Hồng.
- Hệ thống sông Thái Bình: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam đổ vào sông Thái Bình nên là phụ lưu của sông này.
- Hệ thống sông Đồng Nai: sông Bé và sông La Ngà là các phụ lưu quan trọng.
- Trên thế giới: sông Missouri là phụ lưu của sông Mississippi; sông Madeira, sông Rio Negro là phụ lưu của sông Amazon.
Vì sao cần biết về phụ lưu?
- Hiểu vì sao lưu lượng sông chính thay đổi theo từng đoạn.
- Xác định nguồn cung cấp nước của hệ thống sông, từ đó tính toán thuỷ điện, tưới tiêu, phòng chống lũ. Ví dụ, lũ trên các phụ lưu có thể dồn về sông chính cùng lúc và gây lũ lớn ở hạ lưu.
- Vẽ đúng sơ đồ hệ thống sông và đọc bản đồ sông ngòi.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm phụ lưu với chi lưu vì cả hai đều là “sông nhánh”. Hãy luôn xét hướng chảy của nước so với sông chính.
- Cho rằng phụ lưu luôn nhỏ hơn mọi sông khác. Thực ra phụ lưu chỉ nhỏ hơn sông chính của nó; có phụ lưu rất lớn như sông Madeira.
- Nhầm sông Đuống là phụ lưu của sông Hồng. Sông Đuống tách ra từ sông Hồng rồi đổ sang sông Thái Bình nên là chi lưu của sông Hồng.
Bài luyện tập
- Câu 1. Sông A chảy vào sông B ở thượng lưu, làm sông B rộng hơn. Sông A là gì của sông B?
Đáp án: Sông A là phụ lưu của sông B, vì nước đổ vào sông B. - Câu 2. Ở đồng bằng sông Cửu Long, sông Tiền và sông Hậu là phụ lưu hay chi lưu của sông Mê Công?
Đáp án: Là chi lưu, vì chúng tách ra từ sông Mê Công để đưa nước ra biển. - Câu 3. Vì sao sau khi có thêm phụ lưu đổ vào, lưu lượng sông chính thường tăng?
Đáp án: Vì sông chính nhận thêm lượng nước từ phụ lưu, tức là diện tích lưu vực cung cấp nước được mở rộng.
Câu hỏi thường gặp
Phụ lưu là gì?
Phụ lưu là sông nhỏ hơn đổ nước vào một sông lớn hơn (sông chính), góp phần tăng lượng nước cho sông chính.
Phụ lưu khác chi lưu như thế nào?
Phụ lưu đưa nước vào sông chính, còn chi lưu là nhánh tách ra từ sông chính để thoát nước đi, thường ở hạ lưu gần cửa sông.
Cho ví dụ về phụ lưu của sông Hồng?
Sông Đà và sông Lô là hai phụ lưu lớn của sông Hồng; sông Đuống, sông Đáy, sông Luộc là chi lưu.
Hệ thống sông gồm những bộ phận nào?
Hệ thống sông gồm sông chính, các phụ lưu và các chi lưu; vùng đất cấp nước cho hệ thống đó là lưu vực sông.