Trả lời nhanh
Ở tiêu hóa nội bào, thức ăn được tiêu hóa trong không bào tiêu hóa nằm ngay bên trong tế bào. Tế bào bắt thức ăn bằng thực bào, tạo không bào; lizôxôm hợp nhất với không bào và giải phóng enzim thủy phân thức ăn thành chất đơn giản để tế bào hấp thụ.
Tiêu hóa nội bào diễn ra như thế nào?
“Nội bào” nghĩa là “bên trong tế bào”. Vì vậy toàn bộ quá trình biến đổi thức ăn đều xảy ra trong tế bào, không cần ống tiêu hóa hay túi tiêu hóa. Các bước diễn ra theo thứ tự sau:
- Thực bào: màng tế bào lõm vào, bao lấy thức ăn (vi khuẩn, tảo, mảnh vụn hữu cơ…) và tạo thành không bào tiêu hóa.
- Hợp nhất với lizôxôm: lizôxôm chứa enzim thủy phân, chúng dung hợp với không bào tiêu hóa.
- Thủy phân: enzim biến chất hữu cơ phức tạp (protein, lipit, polisaccarit) thành chất đơn giản (axit amin, axit béo, đường đơn).
- Hấp thụ: chất dinh dưỡng thấm từ không bào vào tế bào chất để tế bào sử dụng.
- Thải bã: phần không tiêu hóa được bị đẩy ra ngoài qua màng tế bào (xuất bào).
Vì sao đáp án là “không bào tiêu hóa”?
Thức ăn khi được thực bào luôn nằm trong một túi màng gọi là không bào. Không bào này chính là “căn phòng” để enzim lizôxôm làm việc. Enzim không được thả tự do vào tế bào chất vì sẽ phá hủy chính tế bào.
Có thể loại trừ các nơi khác như sau:
- Túi tiêu hóa, ống tiêu hóa: là nơi diễn ra tiêu hóa ngoại bào, không phải nội bào.
- Tế bào chất: thức ăn không được tiêu hóa tự do ở đây mà phải nằm trong không bào.
- Bên ngoài tế bào (môi trường): là nơi enzim được tiết ra ở tiêu hóa ngoại bào.
Nếu đề bài cho các phương án khác nhau, bạn chỉ cần chọn phương án có nội dung “không bào tiêu hóa” (trong tế bào).
Sinh vật nào tiêu hóa nội bào?
- Động vật đơn bào như amip, trùng giày.
- Bọt biển: chưa có cơ quan tiêu hóa, các tế bào cổ áo bắt thức ăn rồi tiêu hóa trong tế bào.
- Ở động vật có túi tiêu hóa (thủy tức, sứa, san hô, giun dẹp), tiêu hóa nội bào xảy ra kết hợp với tiêu hóa ngoại bào.
Bảng so sánh nội bào và ngoại bào
| Tiêu chí | Tiêu hóa nội bào | Tiêu hóa ngoại bào |
|---|---|---|
| Nơi tiêu hóa | Không bào tiêu hóa trong tế bào | Túi tiêu hóa hoặc ống tiêu hóa (bên ngoài tế bào) |
| Nguồn enzim | Lizôxôm của tế bào | Tế bào tuyến tiết vào khoang tiêu hóa |
| Kích thước thức ăn | Nhỏ, vừa để thực bào | Có thể lớn hơn |
| Đại diện | Động vật đơn bào, bọt biển | Cá, chim, thú, người… |
Mẹo nhớ và lỗi hay gặp
- Mẹo nhớ: “Nội = trong”. Tiêu hóa nội bào là tiêu hóa trong tế bào, trong không bào; ngoại bào là tiêu hóa ngoài tế bào.
- Lỗi 1: nghĩ thức ăn được tiêu hóa trong lizôxôm. Thực ra lizôxôm chỉ cung cấp enzim và hợp nhất vào không bào tiêu hóa.
- Lỗi 2: cho rằng thủy tức chỉ tiêu hóa nội bào. Thủy tức có cả tiêu hóa ngoại bào trong túi tiêu hóa lẫn nội bào.
Bài luyện tập
- Câu 1. Amip bắt một tế bào tảo. Nơi tảo bị biến đổi thành chất đơn giản là đâu?
Đáp án: trong không bào tiêu hóa của amip, nhờ enzim từ lizôxôm. - Câu 2. Bọt biển có ống tiêu hóa không? Chúng tiêu hóa theo hình thức nào?
Đáp án: Không có; bọt biển tiêu hóa nội bào. - Câu 3. Điền vào chỗ trống: “Ở tiêu hóa nội bào, thức ăn được thực bào, tạo … rồi kết hợp với … để thủy phân.”
Đáp án: không bào tiêu hóa; lizôxôm.
Câu hỏi thường gặp
Tiêu hóa nội bào là gì?
Là hình thức tiêu hóa diễn ra bên trong tế bào: thức ăn được thực bào, nằm trong không bào tiêu hóa và bị enzim lizôxôm thủy phân thành chất đơn giản.
Động vật nào chỉ có tiêu hóa nội bào?
Các động vật đơn bào như amip, trùng giày và động vật chưa có cơ quan tiêu hóa như bọt biển.
Tiêu hóa nội bào khác ngoại bào ở điểm nào?
Nội bào diễn ra trong không bào tiêu hóa của tế bào, enzim từ lizôxôm. Ngoại bào diễn ra ngoài tế bào, trong túi hoặc ống tiêu hóa, enzim do tế bào tuyến tiết ra.
Thủy tức tiêu hóa nội bào hay ngoại bào?
Cả hai. Thức ăn trước hết được tiêu hóa ngoại bào trong túi tiêu hóa, sau đó các mảnh nhỏ được tế bào thực bào và tiêu hóa nội bào.