Trả lời nhanh
Đáp án: A. Chế độ mưa. Ở miền khí hậu nóng, nhiệt độ cao quanh năm nên hầu như không có băng tuyết; nguồn cung cấp nước chủ yếu cho sông là nước mưa. Vì vậy sông nhiều nước hay cạn, lũ vào lúc nào đều do lượng mưa và sự phân bố mưa trong năm quyết định: mùa mưa trùng mùa lũ, mùa khô là mùa cạn.
Đề bài
Ở miền khí hậu nóng, nhân tố chủ yếu tác động đến chế độ nước sông là
A. chế độ mưa.
B. băng tuyết.
C. nước ngầm.
D. địa hình.
Ghi chú: phương án được trình bày theo dạng đề phổ biến trong bài “Thuỷ quyển, nước trên lục địa” (Địa lí 10). Nếu đề của em sắp xếp khác, hãy chọn phương án “chế độ mưa”.
Đáp án và giải thích chi tiết
Chế độ nước sông (thuỷ chế) là nhịp điệu thay đổi lưu lượng nước của sông trong một năm. Muốn biết nhân tố nào chi phối thuỷ chế, em cần trả lời: sông lấy nước chủ yếu từ đâu?
Ở miền khí hậu nóng (nhiệt đới, xích đạo), nhiệt độ quanh năm cao nên mưa rơi xuống ở dạng nước lỏng, tuyết chỉ có trên những đỉnh núi rất cao. Nước mưa chảy tràn trên mặt đất rồi đổ vào sông, đồng thời thấm xuống bổ sung nước ngầm. Do đó:
- Nơi mưa quanh năm (xích đạo) thì sông đầy nước quanh năm.
- Nơi có một mùa mưa và một mùa khô (nhiệt đới gió mùa) thì sông có mùa lũ trùng mùa mưa, mùa cạn trùng mùa khô.
Vì sao các phương án khác sai?
- B. Băng tuyết: là nguồn tiếp nước chủ yếu ở miền ôn đới lạnh và vùng núi cao. Ở đó sông thường có lũ vào mùa xuân, khi băng tuyết tan. Miền khí hậu nóng hầu như không có băng tuyết.
- C. Nước ngầm: có vai trò điều hoà, giữ cho sông không cạn kiệt vào mùa khô, đặc biệt ở vùng đá vôi. Nhưng nước ngầm cũng do nước mưa thấm xuống bổ sung, nên không phải nhân tố chủ yếu.
- D. Địa hình: ảnh hưởng đến tốc độ dòng chảy (miền núi dốc nên nước chảy nhanh, lũ lên nhanh), không quyết định lượng nước sông có trong từng mùa. Em có thể đọc thêm ở bài Ở miền núi nước sông chảy nhanh hơn đồng bằng là do có gì?
Kiến thức cần nhớ: các nhân tố ảnh hưởng đến chế độ nước sông
| Nhân tố | Ảnh hưởng |
|---|---|
| Chế độ mưa, băng tuyết, nước ngầm | Nguồn tiếp nước. Miền khí hậu nóng: chủ yếu nước mưa. Miền ôn đới lạnh, núi cao: băng tuyết tan. Vùng đá vôi: nước ngầm đáng kể |
| Địa thế (độ dốc) | Miền núi dốc, nước chảy nhanh, lũ lên nhanh xuống nhanh |
| Thực vật | Rừng giữ nước, điều hoà dòng chảy, giảm lũ; phá rừng làm lũ dữ hơn, mùa khô cạn hơn |
| Hồ, đầm | Điều hoà nước sông: mùa lũ chứa bớt nước, mùa cạn trả nước lại cho sông |
Vai trò điều hoà của hồ đầm được phân tích riêng tại Ý nghĩa của hồ đầm đối với sông là gì?
Liên hệ Việt Nam: nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, sông ngòi được cấp nước chủ yếu bằng nước mưa, nên chế độ nước theo mùa: sông ở Bắc Bộ và Nam Bộ có lũ vào khoảng mùa hạ – thu; sông ở Trung Bộ có lũ muộn hơn, tập trung vào thu – đông, đúng với thời gian mùa mưa từng vùng.
Mẹo nhớ: “Nóng nhờ mưa, lạnh nhờ băng”. Đọc thấy “miền khí hậu nóng” thì nghĩ ngay đến mưa; thấy “ôn đới lạnh”, “núi cao” thì nghĩ đến băng tuyết.
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Ở miền ôn đới lạnh, nguồn cung cấp nước chủ yếu cho sông là
A. nước mưa. B. băng tuyết tan. C. nước ngầm. D. nước hồ đầm.
Đáp án B. Sông ở đây thường có lũ vào mùa xuân khi nhiệt độ tăng, băng tuyết tan.
Câu 2. Vì sao sông ngòi nước ta có chế độ nước theo mùa?
Đáp án: Vì sông được cấp nước chủ yếu bằng nước mưa, mà khí hậu có một mùa mưa và một mùa khô; mùa mưa sông có lũ, mùa khô sông cạn.
Câu hỏi thường gặp
Ở miền khí hậu nóng, sông được cấp nước chủ yếu từ đâu?
Từ nước mưa, vì nhiệt độ cao quanh năm nên hầu như không có băng tuyết.
Ở miền ôn đới lạnh, nhân tố nào ảnh hưởng chủ yếu đến chế độ nước sông?
Băng tuyết tan; sông thường có lũ vào mùa xuân.
Nước ngầm có vai trò gì với sông?
Nước ngầm điều hoà, giữ cho sông không cạn kiệt vào mùa khô, nhất là ở vùng đá vôi.
Vì sao sông miền Trung nước ta lũ vào thu – đông?
Vì mùa mưa ở Trung Bộ đến muộn, tập trung vào thu – đông, mà sông được cấp nước chủ yếu bằng nước mưa.