Trả lời nhanh
Vật liệu cấu tạo nên vỏ Trái Đất là các loại đá và khoáng vật. Khoáng vật là những “viên gạch” nhỏ nhất, nhiều khoáng vật kết hợp với nhau tạo thành đá, còn các tầng đá hợp lại thành vỏ Trái Đất. Về thành phần hoá học, vỏ chủ yếu gồm oxi, silic, nhôm, sắt, canxi, natri, kali và magie.
Giải thích từng bước: từ nguyên tố đến vỏ Trái Đất
Muốn nhớ câu trả lời, em hãy hình dung việc xây một ngôi nhà. Nguyên tố hoá học giống như nguyên liệu thô, khoáng vật giống viên gạch, đá giống các bức tường, còn vỏ Trái Đất là cả toà nhà.
- Nguyên tố hoá học: tám nguyên tố phổ biến nhất (O, Si, Al, Fe, Ca, Na, K, Mg) chiếm khoảng 98% khối lượng vỏ Trái Đất. Riêng oxi và silic đã chiếm hơn 70%.
- Khoáng vật: là các chất tự nhiên có thành phần và tính chất tương đối ổn định, ví dụ thạch anh, fenspat, mica, canxit.
- Đá: là tập hợp của một hay nhiều khoáng vật. Ví dụ granit chứa thạch anh, fenspat và mica.
- Vỏ Trái Đất: lớp ngoài cùng, rắn chắc, mỏng nhất trong ba lớp (vỏ, lớp phủ, nhân), do các tầng đá chồng lên nhau tạo thành.
Ba nhóm đá chính trong vỏ Trái Đất
Dựa vào nguồn gốc hình thành, đá được chia thành ba nhóm.
| Nhóm đá | Cách hình thành | Ví dụ |
|---|---|---|
| Đá macma | Do macma nóng chảy nguội đi và đông cứng lại (trong lòng đất hoặc khi phun trào lên mặt đất) | Granit, bazan |
| Đá trầm tích | Do các vật liệu vụn (cát, sỏi, xác sinh vật…) bị nén chặt, gắn kết lại qua thời gian dài | Đá vôi, cát kết, sét kết |
| Đá biến chất | Do đá có sẵn bị biến đổi dưới tác dụng của nhiệt độ và áp suất cao | Đá hoa (từ đá vôi), gnai (từ granit) |
Vì sao không chọn các đáp án khác?
Khi gặp câu hỏi dạng trắc nghiệm, em thường thấy các phương án gây nhầm lẫn như sau:
- “Nước và không khí”: sai, đây là thành phần của thuỷ quyển và khí quyển, không phải vật liệu của vỏ Trái Đất rắn.
- “Sắt và niken”: sai, đây là thành phần chủ yếu của nhân Trái Đất.
- “Macma nóng chảy”: chưa đủ, macma nằm ở lớp phủ và chỉ khi nguội đông cứng mới thành đá macma.
- “Đá và khoáng vật”: đúng, vì đá và khoáng vật chính là chất liệu tạo ra lớp vỏ rắn ngoài cùng.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm khoáng vật với khoáng sản. Khoáng sản là khoáng vật hoặc đá có ích mà con người khai thác được (than, dầu mỏ, quặng sắt…).
- Cho rằng vỏ Trái Đất là một khối liền. Thực tế vỏ được chia thành nhiều địa mảng nằm kề nhau.
- Nhầm vỏ Trái Đất với lớp phủ. Lớp phủ dày hơn nhiều và ở trạng thái quánh dẻo.
Mẹo nhớ nhanh
Nhớ chuỗi Nguyên tố → Khoáng vật → Đá → Vỏ Trái Đất. Nhớ ba loại đá bằng câu: “Lửa (macma) – Nước (trầm tích) – Nén ép (biến chất)”.
Bài luyện tập
- Đá bazan thuộc nhóm đá nào? Vì sao?
Đáp án: Đá macma, vì hình thành khi macma phun trào lên mặt đất rồi nguội đông cứng. - Đá vôi chịu nhiệt độ và áp suất cao biến đổi thành đá gì?
Đáp án: Đá hoa, thuộc nhóm đá biến chất. - Hai nguyên tố nào chiếm tỉ lệ lớn nhất trong vỏ Trái Đất?
Đáp án: Oxi và silic.
Câu hỏi thường gặp
Vỏ Trái Đất được cấu tạo bởi những gì?
Vỏ Trái Đất được cấu tạo bởi các loại đá, còn đá do một hay nhiều khoáng vật tạo thành. Vì vậy đáp án chung là đá và khoáng vật.
Hai nguyên tố nào nhiều nhất trong vỏ Trái Đất?
Oxi và silic. Hai nguyên tố này cùng nhau chiếm hơn 70% khối lượng vỏ Trái Đất.
Có mấy nhóm đá chính trong vỏ Trái Đất?
Có ba nhóm: đá macma, đá trầm tích và đá biến chất, phân chia theo nguồn gốc hình thành.
Khoáng vật khác khoáng sản như thế nào?
Khoáng vật là chất tự nhiên cấu tạo nên đá. Khoáng sản là khoáng vật hoặc đá có ích mà con người khai thác để sử dụng.