Trả lời nhanh
Các tôn giáo có nguồn gốc từ Ấn Độ gồm Hindu giáo (Ấn Độ giáo), Phật giáo, Kỳ Na giáo và đạo Sikh. Trong đó Hindu giáo và Phật giáo là hai tôn giáo được nhắc đến nhiều nhất trong chương trình phổ thông. Hồi giáo, Kitô giáo (Thiên Chúa giáo), Nho giáo hay Đạo giáo thì không bắt nguồn từ Ấn Độ nên em cần loại ra khi làm bài.
Vì sao Ấn Độ được gọi là cái nôi của nhiều tôn giáo?
Từ rất sớm, cư dân vùng lưu vực sông Ấn và sông Hằng đã có đời sống tín ngưỡng phong phú. Xã hội phân chia đẳng cấp (varna), người ta đặt nhiều câu hỏi về kiếp sống, nghiệp báo và sự giải thoát. Những câu hỏi ấy sinh ra các hệ thống tư tưởng khác nhau, về sau thành tôn giáo có tín đồ trên khắp thế giới.
Điểm chung của các tôn giáo gốc Ấn là cùng bàn về luân hồi (sinh tử nối tiếp), nghiệp (hành động và hệ quả) và giải thoát khỏi vòng luân hồi. Đây cũng là mẹo nhận diện: thấy ba khái niệm này, em có thể nghĩ ngay đến nguồn gốc Ấn Độ.
Bốn tôn giáo có nguồn gốc từ Ấn Độ
1. Hindu giáo (Ấn Độ giáo)
Hindu giáo hình thành dần từ Bà-la-môn giáo cổ, dựa trên các bộ kinh Veda. Tôn giáo này không có một người sáng lập duy nhất. Ba vị thần tối cao thường được nhắc là Brahma (sáng tạo), Vishnu (bảo tồn) và Shiva (hủy diệt, tái sinh). Hiện nay phần lớn dân số Ấn Độ theo Hindu giáo.
2. Phật giáo
Phật giáo ra đời vào khoảng thế kỷ VI TCN, gắn với Siddhartha Gautama (Thích Ca Mâu Ni). Theo truyền thống, ngài giác ngộ tại Bồ Đề Đạo Tràng (Bodh Gaya) thuộc Ấn Độ. Giáo lý cốt lõi là Tứ diệu đế và con đường giải thoát, chủ trương từ bi, không phân biệt đẳng cấp. Về sau, nhờ sự ủng hộ của vua Asoka (A-dục) vào thế kỷ III TCN, Phật giáo lan sang Sri Lanka, Đông Nam Á, rồi Đông Á, trong đó có Việt Nam.
3. Kỳ Na giáo (Jain giáo)
Kỳ Na giáo xuất hiện cùng thời kỳ với Phật giáo, gắn với Mahavira. Điểm nổi bật là nguyên tắc ahimsa (bất bạo động), nghiêm cấm sát sinh đến mức tín đồ rất cẩn trọng với cả côn trùng.
4. Đạo Sikh
Đạo Sikh do Guru Nanak sáng lập vào cuối thế kỷ XV ở vùng Punjab. Đạo thờ một Thượng đế duy nhất, đề cao bình đẳng giữa mọi người và bác bỏ chế độ đẳng cấp.
| Tôn giáo | Thời điểm hình thành | Nhân vật gắn liền |
|---|---|---|
| Hindu giáo | Phát triển từ Bà-la-môn giáo cổ | Kinh Veda, Brahma – Vishnu – Shiva |
| Phật giáo | Khoảng thế kỷ VI TCN | Thích Ca Mâu Ni |
| Kỳ Na giáo | Khoảng thế kỷ VI TCN | Mahavira |
| Đạo Sikh | Cuối thế kỷ XV | Guru Nanak |
Những tôn giáo không có nguồn gốc từ Ấn Độ
- Hồi giáo: ra đời ở bán đảo Ả Rập vào đầu thế kỷ VII, gắn với Muhammad.
- Kitô giáo (Thiên Chúa giáo): xuất hiện ở Palestine thuộc đế quốc La Mã, gắn với Giêsu.
- Nho giáo và Đạo giáo: hình thành ở Trung Quốc (Khổng Tử, Lão Tử).
- Thần đạo (Shinto): tín ngưỡng bản địa của Nhật Bản.
Cách làm bài dạng này
Đề trắc nghiệm thường đưa ra các cặp tôn giáo rồi hỏi cặp nào đều xuất phát từ Ấn Độ. Em làm theo ba bước: gạch tên từng tôn giáo, nhớ nơi ra đời của nó, rồi chọn phương án mà cả hai tôn giáo đều thuộc nhóm Ấn Độ. Chỉ cần một tôn giáo lạc nhóm là phương án đó sai. Ví dụ, phương án ghép Phật giáo với Hồi giáo là sai vì Hồi giáo bắt nguồn từ Ả Rập.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm nơi ra đời với nơi phổ biến. Phật giáo hiện có đông tín đồ ở Đông Á và Đông Nam Á, nhưng vẫn khởi nguồn từ Ấn Độ.
- Nhầm Thích Ca Mâu Ni là thần của Hindu giáo. Đây là hai hệ thống tôn giáo khác nhau, dù cùng nảy sinh trên đất Ấn.
- Nghĩ Hồi giáo cũng gốc Ấn vì Ấn Độ có rất nhiều tín đồ Hồi giáo. Số đông tín đồ không quyết định nguồn gốc ra đời.
Mẹo nhớ nhanh
Em nhớ cụm «HPKS»: Hindu, Phật, Kỳ Na, Sikh. Bốn chữ cái này khớp với bốn tôn giáo gốc Ấn, và em chỉ cần thêm hai bước kiểm tra là đúng.
Luyện tập
- Câu 1. Tôn giáo nào gắn với nguyên tắc bất bạo động (ahimsa) rất nghiêm ngặt? Đáp án: Kỳ Na giáo.
- Câu 2. Nhân vật nào đã sáng lập đạo Sikh? Đáp án: Guru Nanak.
- Câu 3. Vì sao nói Ấn Độ là cái nôi của nhiều tôn giáo lớn? Gợi ý: nhiều tôn giáo (Hindu giáo, Phật giáo, Kỳ Na giáo, Sikh) cùng ra đời trên đất Ấn và có chung các khái niệm luân hồi, nghiệp, giải thoát.
Câu hỏi thường gặp
Phật giáo có nguồn gốc từ nước nào?
Phật giáo bắt nguồn từ Ấn Độ, vào khoảng thế kỷ VI TCN, gắn với Thích Ca Mâu Ni. Về sau tôn giáo này truyền ra nhiều nước châu Á, trong đó có Việt Nam.
Hồi giáo có phải tôn giáo gốc Ấn Độ không?
Không. Hồi giáo ra đời ở bán đảo Ả Rập đầu thế kỷ VII. Ấn Độ có nhiều tín đồ Hồi giáo nhưng đó là do truyền bá, không phải nguồn gốc.
Hindu giáo và Ấn Độ giáo có khác nhau không?
Không khác. Hindu giáo là cách phiên âm, còn Ấn Độ giáo là tên gọi tiếng Việt của cùng một tôn giáo.