Trả lời nhanh
Nguyên liệu của quá trình quang hợp gồm khí carbon dioxide (CO2) và nước (H2O). Cây lấy CO2 từ không khí qua khí khổng và hút nước từ đất qua rễ. Ánh sáng là nguồn năng lượng và chất diệp lục là sắc tố hấp thụ ánh sáng, vì vậy chúng là điều kiện chứ không phải nguyên liệu; sản phẩm tạo ra là đường glucose và khí oxygen.
Phương trình tổng quát của quang hợp
6CO2 + 6H2O → C6H12O6 + 6O2 (điều kiện: ánh sáng, chất diệp lục).
Vế trái là các chất tham gia, tức nguyên liệu. Vế phải là các chất tạo thành, tức sản phẩm. Điều kiện nằm trên mũi tên nên không được tính là chất.
Cây lấy nguyên liệu bằng cách nào?
- Nước: được lông hút ở rễ hấp thụ rồi vận chuyển lên lá qua mạch gỗ.
- Khí carbon dioxide: khuếch tán từ không khí vào lá qua các khí khổng, chủ yếu ở mặt dưới lá.
Phân biệt nguyên liệu, điều kiện và sản phẩm
| Vai trò | Chất hoặc yếu tố | Ghi chú |
|---|---|---|
| Nguyên liệu | CO2, H2O | Bị tiêu thụ trong phản ứng |
| Điều kiện | Ánh sáng, chất diệp lục | Cung cấp năng lượng, hấp thụ ánh sáng |
| Sản phẩm | Glucose, O2 | Glucose chuyển thành tinh bột, O2 thải ra |
Vì sao ánh sáng không phải nguyên liệu?
Nguyên liệu là chất vật chất bị biến đổi thành chất khác. Ánh sáng là năng lượng, không phải chất, và nó không có mặt trong công thức của glucose hay oxygen. Năng lượng ánh sáng được chuyển thành hoá năng tích luỹ trong glucose. Tương tự, chất diệp lục chỉ hấp thụ ánh sáng, bản thân nó không bị tiêu hao khi quang hợp.
Làm sao chứng minh cây cần nguyên liệu?
- Thiếu CO2: đặt cây trong bình có chất hấp thụ CO2, lá không tạo được tinh bột (thử bằng iodine không có màu xanh tím).
- Thiếu nước: cây héo, khí khổng đóng, CO2 không vào được nên quang hợp giảm rõ rệt.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “ánh sáng và nước” là nguyên liệu. Ánh sáng chỉ là điều kiện.
- Chọn “oxygen và nước”. Oxygen là sản phẩm của quang hợp, còn hô hấp mới dùng oxygen.
- Nhầm với hô hấp tế bào: hô hấp dùng glucose và O2 tạo CO2 và H2O, ngược chiều với quang hợp.
- Cho rằng cây hút “thức ăn” từ đất. Chất hữu cơ do chính lá tổng hợp từ CO2 và nước, đất chỉ cung cấp nước và muối khoáng.
Bài luyện tập có đáp án
Câu 1. Kể tên hai nguyên liệu và hai sản phẩm của quang hợp.
Đáp án: Nguyên liệu: CO2 và H2O; sản phẩm: glucose và O2.
Câu 2. Cây hấp thụ 264 g CO2 thì tối đa tạo được bao nhiêu gam glucose?
Đáp án: 264 g CO2 là 264 : 44 = 6 mol, theo phương trình tạo 1 mol glucose, tức 180 g.
Câu 3. Vì sao trồng cây ở nơi quá khô hạn thì năng suất thấp dù có nhiều ánh sáng?
Đáp án: Thiếu nước, khí khổng đóng nên CO2 khó vào lá; thiếu nguyên liệu thì quang hợp giảm dù đủ ánh sáng.
Liên hệ kiến thức lớp 11
Khi học Sinh học 11, em sẽ gặp lại quang hợp ở mức chi tiết hơn với pha sáng và pha tối. Nhưng câu trả lời về nguyên liệu vẫn không thay đổi: CO2 và H2O.
Câu hỏi thường gặp
Nguyên liệu của quá trình quang hợp gồm những chất nào?
Gồm khí carbon dioxide (CO2) và nước (H2O). Ánh sáng và diệp lục là điều kiện của quang hợp.
Ánh sáng có phải nguyên liệu của quang hợp không?
Không. Ánh sáng là năng lượng được cây hấp thụ nhờ diệp lục, không phải chất tham gia biến đổi thành glucose.
Sản phẩm của quang hợp là gì?
Sản phẩm là đường glucose, về sau chuyển thành tinh bột, và khí oxygen được thải ra môi trường.