Trả lời nhanh
Thành tựu quan trọng mở đầu cách mạng công nghiệp lần thứ ba (giữa thế kỉ XX) là sự ra đời và phát triển của máy tính điện tử gắn với điện tử, tự động hoá sản xuất. Đây là bước chuyển từ cơ khí, điện khí hoá của lần 1 và lần 2 sang sản xuất dựa trên điện tử, công nghệ thông tin. Vì thế, hãy chọn phương án nói về máy tính điện tử và tự động hoá, không chọn máy hơi nước hay điện năng.
Phân biệt nhanh bốn cuộc cách mạng công nghiệp
Câu hỏi này thực chất kiểm tra việc em có nhớ đúng “mỗi lần một dấu ấn” hay không. Hãy nhìn trục thời gian sau.
| Lần | Thời gian | Dấu ấn nổi bật |
|---|---|---|
| Lần 1 | Nửa sau thế kỉ XVIII – giữa thế kỉ XIX | Máy hơi nước, cơ khí hoá sản xuất, bắt đầu ở nước Anh |
| Lần 2 | Cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX | Điện năng, động cơ đốt trong, dây chuyền sản xuất hàng loạt |
| Lần 3 | Từ giữa thế kỉ XX | Máy tính điện tử, tự động hoá, công nghệ thông tin, Internet, năng lượng nguyên tử |
| Lần 4 | Từ đầu thế kỉ XXI | Vạn vật kết nối (IoT), dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, rô-bốt thông minh |
Vì sao chọn máy tính điện tử và tự động hoá?
- Đúng mốc thời gian. Những chiếc máy tính điện tử đầu tiên xuất hiện vào khoảng thập niên 1940–1950, rồi nhanh chóng được cải tiến nhờ bóng bán dẫn và vi mạch. Đây chính là nền tảng cho thời kì mới.
- Đúng bản chất. Lần 1 thay sức người bằng sức máy chạy hơi nước; lần 2 dùng điện để sản xuất lớn; lần 3 dùng máy tính để điều khiển máy móc, giúp tự động hoá và xử lí thông tin.
- Kéo theo nhiều thành tựu khác. Nhờ máy tính và điện tử, con người có rô-bốt công nghiệp, máy điều khiển theo chương trình, viễn thông hiện đại và mạng Internet.
Một số tài liệu liệt kê thành tựu lần 3 dài hơn: chế tạo vật liệu mới, năng lượng nguyên tử, chinh phục vũ trụ, công nghệ sinh học. Nếu đề bắt chọn một thành tựu “đầu tiên, quan trọng nhất”, máy tính điện tử và tự động hoá là lựa chọn an toàn nhất vì đó là cái lõi mà các thành tựu còn lại dựa vào.
Loại trừ các phương án hay gặp
- Máy hơi nước, máy dệt, đầu máy xe lửa: thuộc lần 1.
- Điện năng, động cơ điện, động cơ đốt trong, dây chuyền lắp ráp ô tô: thuộc lần 2.
- Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn: thuộc lần 4, hoặc là bước phát triển tiếp theo của lần 3.
Mẹo nhớ và lỗi hay sai
- Mẹo “Hơi – Điện – Tin – Thông minh”: lần 1 hơi nước, lần 2 điện, lần 3 tin học (máy tính, tự động), lần 4 thông minh (kết nối, trí tuệ nhân tạo).
- Lỗi hay gặp: nhầm điện năng với máy tính vì cả hai đều “hiện đại”. Hãy gắn từ khoá: điện = lần 2, máy tính = lần 3.
- Một số sách gọi lần 3 là “cách mạng khoa học – kĩ thuật” hoặc “cách mạng số”. Đọc đề kĩ xem câu hỏi dùng tên gọi nào, nhưng nội dung vẫn xoay quanh máy tính và tự động hoá.
Luyện tập có đáp án
Câu 1. Dây chuyền sản xuất hàng loạt xuất hiện trong cuộc cách mạng công nghiệp nào?
Đáp án: Lần thứ hai, nhờ điện năng.
Câu 2. Nêu hai tác động tích cực của việc tự động hoá sản xuất.
Gợi ý: Tăng năng suất, giảm sai sót; giải phóng con người khỏi công việc nặng nhọc, nguy hiểm.
Câu 3. Một hạn chế cần lưu ý của cách mạng công nghiệp lần thứ ba là gì?
Gợi ý: Một số việc làm truyền thống bị thay thế, yêu cầu người lao động học kĩ năng mới; vấn đề ô nhiễm và an ninh thông tin.
Câu hỏi thường gặp
Cách mạng công nghiệp lần thứ ba diễn ra khi nào?
Bắt đầu từ khoảng giữa thế kỉ XX, gắn với sự phát triển của điện tử, máy tính, tự động hoá và công nghệ thông tin.
Cách mạng công nghiệp lần thứ ba còn có tên gọi nào khác?
Nhiều tài liệu gọi là cách mạng khoa học – kĩ thuật hoặc cách mạng số, vì trọng tâm là máy tính, thông tin và tự động hoá.
Điện năng thuộc cuộc cách mạng công nghiệp nào?
Điện năng và động cơ đốt trong là dấu ấn của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai, không phải lần thứ ba.
Trí tuệ nhân tạo thuộc lần thứ mấy?
Thường được xếp vào cách mạng công nghiệp lần thứ tư, cùng với vạn vật kết nối và dữ liệu lớn.