Trả lời nhanh
Khối khí có tính chất ẩm là khối khí hình thành trên biển và đại dương (khối khí đại dương, còn gọi là hải dương), cùng với khối khí xích đạo. Lý do: bề mặt nước bốc hơi mạnh nên không khí phía trên chứa nhiều hơi nước. Ngược lại, khối khí lục địa hình thành trên đất liền nên khô.
Đề bài thường cho bốn lựa chọn như: khối khí nóng, khối khí lạnh, khối khí đại dương, khối khí lục địa (hoặc các tên như xích đạo, chí tuyến, ôn đới, cực). Trang này không phụ thuộc vào cách đặt tên cụ thể: em chỉ cần nắm quy tắc dưới đây là chọn được đáp án đúng.
Khối khí là gì và được phân loại thế nào?
Khối khí là một phần khí quyển rất lớn, có phạm vi hàng trăm đến hàng nghìn km, mang tính chất đồng nhất về nhiệt độ, độ ẩm. Tính chất ấy do bề mặt nơi khối khí hình thành quyết định.
Có hai cách phân loại quen thuộc:
- Theo nhiệt độ: khối khí nóng (hình thành ở vĩ độ thấp) và khối khí lạnh (hình thành ở vĩ độ cao).
- Theo bề mặt tiếp xúc: khối khí đại dương (hình thành trên biển, đại dương) và khối khí lục địa (hình thành trên đất liền).
Hai cách này không loại trừ nhau. Một khối khí có thể vừa nóng vừa ẩm, hoặc vừa lạnh vừa khô.
Bảng tóm tắt tính chất các khối khí
| Khối khí | Nơi hình thành | Tính chất |
|---|---|---|
| Khối khí nóng | Vĩ độ thấp | Nhiệt độ tương đối cao |
| Khối khí lạnh | Vĩ độ cao | Nhiệt độ tương đối thấp |
| Khối khí đại dương | Biển, đại dương | Ẩm |
| Khối khí lục địa | Đất liền | Khô |
| Khối khí xích đạo | Vùng xích đạo | Nóng, ẩm |
Vì sao khối khí đại dương lại ẩm?
Nước biển và đại dương bốc hơi liên tục. Khi một khối không khí đứng yên hoặc di chuyển chậm trên mặt nước, nó hấp thụ lượng hơi nước rất lớn nên độ ẩm cao. Trên đất liền, nhất là vùng sâu trong lục địa hoặc hoang mạc, nguồn nước bốc hơi ít nên không khí khô.
Khối khí xích đạo cũng ẩm vì vùng xích đạo có nhiệt độ cao, nhiều biển và rừng rậm, lượng bốc hơi và thoát hơi nước rất mạnh.
Loại trừ từng lựa chọn thường gặp
- Khối khí lục địa: sai, vì hình thành trên đất liền, ít hơi nước, tính chất khô.
- Khối khí nóng: chưa đủ để kết luận. “Nóng” chỉ nói về nhiệt độ, không cho biết ẩm hay khô. Nóng ở lục địa (hoang mạc) thì khô, nóng ở đại dương thì ẩm.
- Khối khí lạnh: cũng chỉ nói về nhiệt độ, không quyết định độ ẩm.
- Khối khí đại dương (hải dương): đúng, có tính chất ẩm.
Nếu trong đề có cả “khối khí đại dương” và “khối khí xích đạo”, em chọn phương án nào có trong đề; cả hai đều ẩm.
Mẹo nhớ nhanh
- Nóng/lạnh nói về nhiệt độ; đại dương/lục địa nói về độ ẩm.
- Câu hỏi hỏi “ẩm” hay “khô” thì tìm từ chỉ nơi hình thành: có “biển, đại dương, hải dương” là ẩm; có “lục địa” là khô.
- Vần dễ nhớ: “Đại dương thì ẩm, lục địa thì khô.”
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “khối khí nóng” chỉ vì nghĩ nóng thì nhiều hơi nước. Nóng không đồng nghĩa với ẩm.
- Nhầm “khối khí lục địa” với “khối khí ẩm” vì nghĩ đất liền có sông hồ. Sông hồ không đủ để làm cả một khối khí rộng lớn trở nên ẩm.
- Quên rằng một khối khí có thể mang hai đặc điểm, như nóng ẩm hoặc lạnh khô.
Bài luyện tập
- Khối khí hình thành trên Thái Bình Dương ở vĩ độ thấp có tính chất gì?
Đáp án: nóng và ẩm (vì ở vĩ độ thấp nên nóng, hình thành trên đại dương nên ẩm). - Khối khí hình thành trên vùng đất liền rộng lớn ở vĩ độ cao thường có tính chất gì?
Đáp án: lạnh và khô (vĩ độ cao nên lạnh, hình thành trên lục địa nên khô). - Điền từ: “Khối khí … hình thành trên biển nên có tính chất …”.
Đáp án: đại dương (hải dương); ẩm.
Câu hỏi thường gặp
Khối khí nào có tính chất ẩm?
Khối khí đại dương (hải dương) hình thành trên biển và khối khí xích đạo có tính chất ẩm do bốc hơi nước mạnh.
Khối khí lục địa có tính chất gì?
Khối khí lục địa hình thành trên đất liền nên có tính chất khô, ít hơi nước.
Khối khí nóng có phải là khối khí ẩm không?
Không nhất thiết. Nóng chỉ nói về nhiệt độ. Khối khí nóng hình thành trên đại dương thì ẩm, còn trên lục địa (như hoang mạc) thì khô.
Làm sao phân biệt nhanh khối khí ẩm và khô trong bài trắc nghiệm?
Em nhìn nơi hình thành: trên biển, đại dương thì ẩm; trên lục địa thì khô. Nóng hay lạnh chỉ cho biết nhiệt độ.