Trả lời nhanh
Đặc điểm đúng của hồ núi lửa: hồ nằm trong miệng (hoặc hố sụt) của một ngọn núi lửa đã tắt, nước mưa và nước ngầm tích tụ lâu ngày mà thành. Vì vậy hồ thường có dạng tròn hoặc gần tròn, thành dốc và khá sâu. Khi làm trắc nghiệm, em chọn phương án nhắc tới “miệng núi lửa đã tắt”.
Hồ núi lửa là gì?
Sau khi núi lửa ngừng phun, miệng núi lửa trở thành một cái hố lõm lớn. Nước mưa, nước ngầm chảy vào và đọng lại trong hố đó, lâu dần tạo thành hồ. Vì thế, cái tên “hồ núi lửa” nói lên nguồn gốc của nó chứ không nói về nhiệt độ nước.
Những đặc điểm cần nhớ
- Nguồn gốc: hình thành từ miệng núi lửa đã tắt hoặc vùng đất sụt sau vụ phun trào lớn.
- Hình dạng: tròn hoặc gần tròn, vì miệng núi lửa có dạng phễu.
- Địa hình quanh hồ: bờ dốc, thường được bao bởi vành đá của núi cũ; độ sâu tương đối lớn so với diện tích.
- Nguồn nước: chủ yếu là nước mưa và nước ngầm, nhiều hồ không có sông lớn đổ vào.
- Ví dụ: Biển Hồ (hồ T’Nưng) ở Pleiku, Gia Lai thường được nhắc đến là hồ trong miệng núi lửa cổ; trên thế giới có hồ Crater ở Hoa Kỳ.
Phân biệt hồ núi lửa với các loại hồ khác
| Loại hồ | Cách hình thành | Dấu hiệu nhận biết |
|---|---|---|
| Hồ núi lửa | Nước đọng trong miệng núi lửa đã tắt | Có “núi lửa”, “miệng núi lửa”; dạng tròn |
| Hồ móng ngựa | Khúc sông uốn cong bị tách khỏi dòng chính | Hình cong như móng ngựa, nằm ở đồng bằng ven sông |
| Hồ nhân tạo | Con người đắp đập, ngăn sông, suối | Gắn với thuỷ điện, tưới tiêu, có đập |
| Hồ kiến tạo | Nước đọng ở chỗ vỏ Trái Đất sụt, đứt gãy | Thường dài, hẹp, rất sâu |
Vì sao các ý khác thường sai?
Đề này thường cho nhiều ý gần giống nhau, em hãy loại trừ như sau:
- Ý nói hồ “là khúc sông cũ bị tách ra” là hồ móng ngựa, không phải hồ núi lửa.
- Ý nói hồ “do con người xây đập chắn dòng” là hồ nhân tạo.
- Ý nói nước hồ “luôn nóng hoặc có dung nham chảy ra” là sai: hồ nằm trong núi lửa đã tắt, không còn phun trào.
- Ý nói hồ “chỉ có ở vùng băng giá” là sai: hồ núi lửa phụ thuộc vào có núi lửa, không phụ thuộc khí hậu lạnh.
Mẹo nhớ và lỗi hay gặp
Mẹo: thấy từ “núi lửa” trong tên hồ thì đi tìm từ “miệng” trong đáp án. Hồ núi lửa = hồ trong miệng núi lửa tắt.
Lỗi hay gặp: nhiều em nghĩ hồ núi lửa là hồ còn nước nóng, hoặc nhầm “núi lửa đã tắt” thành “núi lửa đang hoạt động”. Núi lửa còn hoạt động có thể phun dung nham nên nước khó đọng lại thành hồ ổn định.
Luyện tập
- Hồ được tạo thành khi nước mưa đọng trong miệng núi lửa đã tắt gọi là loại hồ nào?
Đáp án: hồ núi lửa. - Hồ có hình cong như móng ngựa ở đồng bằng ven sông thuộc loại nào?
Đáp án: hồ móng ngựa, vì là khúc sông cũ bị tách khỏi dòng chính. - Điền vào chỗ trống: “Hồ núi lửa thường có dạng … và bờ …”
Đáp án: tròn hoặc gần tròn; dốc.
Lưu ý: đề gốc có thể xếp các phương án theo thứ tự khác. Em hãy đối chiếu từng ý với bảng phân loại ở trên để chọn đúng.
Câu hỏi thường gặp
Hồ núi lửa hình thành như thế nào?
Sau khi núi lửa tắt, miệng núi lửa thành hố lõm. Nước mưa và nước ngầm tích tụ trong hố đó lâu ngày và tạo thành hồ.
Hồ núi lửa có dạng gì?
Thường có dạng tròn hoặc gần tròn, bờ dốc và khá sâu, vì miệng núi lửa có hình phễu.
Hồ núi lửa khác hồ móng ngựa ở điểm nào?
Hồ núi lửa nằm trong miệng núi lửa đã tắt. Hồ móng ngựa là khúc sông uốn cong bị tách khỏi dòng sông chính ở vùng đồng bằng.
Ở Việt Nam, ví dụ nào về hồ núi lửa?
Biển Hồ (hồ T'Nưng) ở Pleiku, tỉnh Gia Lai thường được nhắc đến là hồ nằm trong miệng núi lửa cổ.