Trả lời nhanh
Phương án “Sử dụng một mặt phẳng cắt để cắt toàn bộ vật thể” là SAI. Câu đó mô tả hình cắt toàn bộ. Hình cắt cục bộ là hình cắt chỉ dùng mặt phẳng cắt để cắt một phần vật thể, nhằm làm rõ kết cấu bên trong ở vị trí đó. Phần còn lại vẫn vẽ như hình chiếu thông thường. Ranh giới giữa hai phần được vẽ bằng nét lượn sóng.
Vì sao phương án “cắt toàn bộ vật thể” không đúng?
Chữ “cục bộ” nghĩa là chỉ một bộ phận, một chỗ. Vì vậy hình cắt cục bộ không thể cắt hết cả vật. Nếu mặt phẳng cắt đi qua toàn bộ vật thể thì ta được hình cắt toàn bộ.
Đề bài này thường có dạng “Hình cắt cục bộ là: A… B… C… D…”. Em chọn phương án có ý “chỉ cắt một phần vật thể”. Phương án nói “toàn bộ” hoặc “một nửa” thì loại.
Hình cắt cục bộ là gì?
Hình cắt cục bộ là hình biểu diễn một phần vật thể sau khi tưởng tượng cắt bỏ phần đó. Em dùng nó khi chỉ cần chỉ ra kết cấu bên trong ở một vị trí nhỏ, ví dụ một lỗ, một rãnh hay một đoạn trục có then.
Các bước nhận biết trên bản vẽ:
- Phần lớn vật thể vẫn vẽ ngoài hình dạng như hình chiếu thường.
- Chỉ một vùng nhỏ được vẽ như bị khoét ra, trong đó có nét gạch gạch (đường gạch mặt cắt).
- Vùng cắt được giới hạn bằng nét lượn sóng (nét liền mảnh).
Bảng so sánh ba loại hình cắt
| Loại hình cắt | Phạm vi cắt | Cách vẽ | Khi nào dùng |
|---|---|---|---|
| Hình cắt toàn bộ | Một mặt phẳng cắt qua toàn bộ vật thể | Cả hình vẽ là hình cắt | Vật có kết cấu bên trong phức tạp, không cần đối xứng |
| Hình cắt một nửa | Cắt một nửa vật thể đối xứng | Nửa hình cắt ghép với nửa hình chiếu, ngăn cách bằng trục đối xứng | Vật thể đối xứng, cần thấy cả trong lẫn ngoài |
| Hình cắt cục bộ | Cắt một phần nhỏ | Giới hạn bằng nét lượn sóng | Chỉ cần làm rõ một chi tiết bên trong |
Mẹo nhớ
- Toàn bộ thì cả hình đều là mặt cắt.
- Một nửa thì chia đôi bằng đường trục (nét chấm gạch mảnh).
- Cục bộ thì khoanh chỗ cắt bằng đường lượn sóng, giống như “khoét một ô nhỏ” để nhìn vào trong.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “cục bộ” với “một nửa”. Hình cắt một nửa chỉ dùng cho vật đối xứng và có đường trục ở giữa. Hình cắt cục bộ dùng nét lượn sóng.
- Cho rằng hình cắt cục bộ phải dùng nhiều mặt phẳng cắt. Thực tế vẫn chỉ tưởng tượng cắt một vùng nhỏ.
- Vẽ đường gạch mặt cắt ra ngoài phạm vi nét lượn sóng.
Luyện tập
Câu 1. Hình cắt dùng một mặt phẳng cắt qua toàn bộ vật thể gọi là gì?
Đáp án: hình cắt toàn bộ.
Câu 2. Trên bản vẽ, ranh giới của hình cắt cục bộ được vẽ bằng nét nào?
Đáp án: nét lượn sóng (nét liền mảnh).
Câu 3. Một chi tiết trục dài chỉ có một rãnh then nhỏ cần thể hiện. Nên dùng loại hình cắt nào?
Đáp án: hình cắt cục bộ, vì chỉ cần làm rõ một vị trí nhỏ, không cần cắt cả trục.
Câu hỏi thường gặp
Hình cắt cục bộ là gì?
Là hình cắt chỉ biểu diễn một phần vật thể bị cắt để thấy kết cấu bên trong ở vị trí đó. Phần còn lại vẫn vẽ như hình chiếu, ranh giới là nét lượn sóng.
Hình cắt cục bộ khác hình cắt toàn bộ ở điểm nào?
Hình cắt toàn bộ dùng mặt phẳng cắt qua cả vật thể nên cả hình là mặt cắt. Hình cắt cục bộ chỉ cắt một vùng nhỏ.
Hình cắt cục bộ dùng nét gì để giới hạn vùng cắt?
Nét lượn sóng, là nét liền mảnh. Trong vùng cắt vẽ các đường gạch mặt cắt.
Hình cắt một nửa khác hình cắt cục bộ thế nào?
Hình cắt một nửa dùng cho vật thể đối xứng, ghép nửa hình cắt với nửa hình chiếu và ngăn cách bằng đường trục đối xứng. Hình cắt cục bộ không cần đối xứng và dùng nét lượn sóng.