Trả lời nhanh
Dung dịch chỉ dẫn điện khi có các ion chuyển động tự do, tức là chứa chất điện li (axit, bazơ, muối tan). Vì vậy dung dịch đường glucozơ C6H12O6 KHÔNG dẫn điện: glucozơ tan trong nước nhưng ở dạng phân tử, không phân li thành ion. Trong câu hỏi này, em hãy chọn dung dịch muối, axit hoặc bazơ tan.
Đề bài và cách hiểu
Câu hỏi quen thuộc ở chương Sự điện li (Hoá học 11): “Dung dịch nào sau đây có khả năng dẫn điện?”. Phương án A thường là dung dịch đường glucozơ (C6H12O6). Các phương án còn lại thay đổi tuỳ đề, nên ở đây ta nắm quy tắc chung để áp dụng cho mọi đề cùng dạng.
Với phương án A đã biết: A sai, vì glucozơ là chất không điện li.
Vì sao dung dịch dẫn điện được?
Dòng điện trong dung dịch là dòng chuyển dời có hướng của các ion. Khi hoà tan chất điện li vào nước, các phân tử phân li thành cation và anion. Những ion này di chuyển tự do về hai điện cực nên dung dịch dẫn điện.
- NaCl → Na+ + Cl−
- HCl → H+ + Cl−
- Ba(OH)2 → Ba2+ + 2OH−
- CH3COOH ⇌ CH3COO− + H+ (điện li yếu, dẫn điện kém hơn)
Còn khi hoà tan glucozơ, saccarozơ, ancol etylic, glixerol… các phân tử vẫn nguyên vẹn, trong dung dịch không có ion nên không dẫn điện.
Cách nhận biết nhanh
| Loại chất tan | Ví dụ | Dẫn điện? |
|---|---|---|
| Axit mạnh | HCl, H2SO4, HNO3 | Có, dẫn điện tốt |
| Bazơ mạnh | NaOH, KOH, Ba(OH)2 | Có, dẫn điện tốt |
| Muối tan | NaCl, KNO3, CuSO4 | Có |
| Axit/bazơ yếu | CH3COOH, NH3 | Có, nhưng yếu |
| Hợp chất hữu cơ không phân cực ion | Glucozơ, saccarozơ, C2H5OH, glixerol | Không |
Mẹo nhớ: thấy “axit – bazơ – muối tan” là dẫn điện; thấy “đường, rượu (ancol), glixerol” là không dẫn điện.
Lỗi sai thường gặp
- Nghĩ chất tan nhiều trong nước thì dẫn điện. Đường tan rất nhiều trong nước nhưng không tạo ion, nên vẫn không dẫn điện.
- Chọn muối không tan. BaSO4, AgCl rất ít tan, nồng độ ion cực nhỏ nên coi như không dẫn điện đáng kể.
- Quên nước nguyên chất. Nước cất điện li rất yếu, hầu như không dẫn điện; nước máy hay nước biển dẫn điện vì có muối hoà tan.
- Nhầm “NaCl rắn”. NaCl khan có ion nhưng bị giữ cố định trong mạng tinh thể nên không dẫn điện; phải tan trong nước hoặc nóng chảy mới dẫn.
Bài luyện tập (đề tự đặt)
- Dung dịch nào sau đây không dẫn điện: KCl, C12H22O11 (saccarozơ), NaOH, HNO3?
Đáp án: saccarozơ, vì không phân li thành ion. - Hai dung dịch HCl và CH3COOH có cùng nồng độ 0,1M. Dung dịch nào dẫn điện tốt hơn? Vì sao?
Đáp án: HCl, vì là chất điện li mạnh, phân li hoàn toàn nên nồng độ ion lớn hơn; CH3COOH chỉ phân li một phần. - Viết phương trình điện li của Na2SO4 và cho biết dung dịch chứa những ion nào.
Đáp án: Na2SO4 → 2Na+ + SO42−; có Na+ và SO42−.
Kết luận
Muốn biết dung dịch có dẫn điện hay không, em chỉ cần hỏi: chất tan có phân li ra ion không? Dung dịch đường glucozơ trả lời là “không”, nên không dẫn điện. Dung dịch của axit, bazơ và muối tan thì có, nên dẫn điện.
Câu hỏi thường gặp
Dung dịch đường glucozơ có dẫn điện không?
Không. Glucozơ C6H12O6 tan trong nước nhưng tồn tại dạng phân tử, không phân li thành ion nên dung dịch không dẫn điện.
Dung dịch nào dẫn điện được?
Dung dịch chứa chất điện li như axit (HCl), bazơ (NaOH), muối tan (NaCl, CuSO4). Các chất này phân li ra ion tự do.
Vì sao dung dịch axit axetic dẫn điện yếu hơn dung dịch HCl cùng nồng độ?
Axit axetic là chất điện li yếu, chỉ phân li một phần nên nồng độ ion nhỏ; HCl phân li hoàn toàn nên dẫn điện tốt hơn.
Nước cất có dẫn điện không?
Nước cất điện li rất yếu nên hầu như không dẫn điện. Nước máy, nước biển dẫn điện vì có chứa các ion hoà tan.