Trả lời nhanh
Đơn vị đo tốc độ thường dùng là mét trên giây (m/s) và kilômét trên giờ (km/h), nên với câu trắc nghiệm này đáp án đúng là “cả m/s và km/h”. Tốc độ bằng quãng đường chia cho thời gian, vì vậy đơn vị tốc độ luôn có dạng đơn vị độ dài trên đơn vị thời gian. Đơn vị ms là mili giây, thuộc về thời gian, không phải tốc độ.
Vì sao đơn vị tốc độ lại có dạng “độ dài / thời gian”?
Tốc độ cho biết một vật chuyển động nhanh hay chậm, được tính bằng quãng đường đi được trong một đơn vị thời gian:
v = s / t, trong đó s là quãng đường, t là thời gian, v là tốc độ.
Nếu quãng đường đo bằng mét (m) và thời gian đo bằng giây (s) thì v có đơn vị m/s. Nếu quãng đường đo bằng kilômét (km) và thời gian bằng giờ (h) thì v có đơn vị km/h. Đó là lí do hai đơn vị này đều đúng.
Phân tích từng phương án
| Phương án | Là đơn vị của | Có phải đơn vị tốc độ? |
|---|---|---|
| m/s | Tốc độ | Có, đơn vị chuẩn trong hệ SI |
| km/h | Tốc độ | Có, hay dùng trong giao thông |
| ms | Thời gian (mili giây) | Không |
| Cả m/s và km/h | – | Đúng, vì cả hai đều là đơn vị tốc độ |
Chú ý ms viết liền không có gạch chéo, 1 ms = 0,001 s. Đồng hồ đo thời gian trong phòng thí nghiệm có thể hiển thị ms nên các bạn dễ nhầm.
Cách đổi giữa m/s và km/h
Vì 1 km = 1000 m và 1 h = 3600 s, nên:
1 m/s = 3,6 km/h và 1 km/h = 1/3,6 m/s ≈ 0,278 m/s.
- Đổi từ m/s sang km/h: nhân với 3,6. Ví dụ 15 m/s = 15 × 3,6 = 54 km/h.
- Đổi từ km/h sang m/s: chia cho 3,6. Ví dụ 72 km/h = 72 : 3,6 = 20 m/s.
Mẹo nhớ: số đo bằng m/s “nhỏ hơn” nên khi đổi sang km/h, số tăng lên. Em thử với 10 m/s: nếu một bạn chạy 10 m mỗi giây thì trong 1 giờ đi được 36 000 m, tức là 36 km, nên 10 m/s = 36 km/h.
Ví dụ vận dụng
Ví dụ 1. Một xe máy đi 90 km trong 1,5 giờ. Tốc độ của xe là: v = 90 / 1,5 = 60 km/h. Đổi ra m/s: 60 : 3,6 ≈ 16,7 m/s.
Ví dụ 2. Bạn An chạy 100 m hết 20 giây. Tốc độ: v = 100 / 20 = 5 m/s, tương đương 5 × 3,6 = 18 km/h.
Ví dụ 3. Trong hàng hải, tốc độ tàu còn được tính bằng “hải lí trên giờ” (hải lí/giờ, hay nút), 1 hải lí bằng 1,852 km. Vì vậy một tàu đi 10 hải lí/giờ chạy khoảng 18,5 km/h.
Dụng cụ đo tốc độ
- Tốc kế (đồng hồ tốc độ) gắn trên xe máy, ô tô, hiển thị thường bằng km/h.
- Đồng hồ bấm giây kết hợp thước đo trong thí nghiệm: đo quãng đường và thời gian rồi tính v = s/t.
- Thiết bị bắn tốc độ của lực lượng giao thông đo tốc độ phương tiện từ xa.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn ms vì nhìn giống “m/s”. Hãy nhìn kĩ xem có dấu gạch chéo hay không.
- Nhân hoặc chia nhầm 3,6 khi đổi đơn vị. Hãy nhớ: từ m/s sang km/h thì nhân.
- Quên đưa về cùng hệ đơn vị trước khi tính, ví dụ s tính bằng m nhưng t tính bằng giờ.
Luyện tập
- Đổi 108 km/h sang m/s. Đáp án: 108 : 3,6 = 30 m/s.
- Một con báo chạy 25 m/s. Tốc độ đó bằng bao nhiêu km/h? Đáp án: 25 × 3,6 = 90 km/h.
- Một học sinh đi bộ 1,2 km hết 20 phút. Tính tốc độ theo km/h. Đáp án: 20 phút = 1/3 giờ nên v = 1,2 : (1/3) = 3,6 km/h, tức 1 m/s.
Câu hỏi thường gặp
Đơn vị đo tốc độ thường dùng là gì?
Là mét trên giây (m/s) và kilômét trên giờ (km/h). Cả hai đều biểu thị quãng đường đi được trong một đơn vị thời gian.
1 m/s bằng bao nhiêu km/h?
1 m/s = 3,6 km/h, vì 1 km = 1000 m và 1 giờ = 3600 giây.
ms có phải đơn vị của tốc độ không?
Không. ms là mili giây, đơn vị của thời gian (1 ms = 0,001 s), còn đơn vị tốc độ phải có dạng độ dài chia thời gian như m/s.