Trả lời nhanh
Bài vẽ quê hương. Trong bài thơ Vẽ quê hương (Định Hải), chiếc bút chì của bạn nhỏ là bút chì hai màu xanh và đỏ, được bạn gọt cả hai đầu rồi thử màu: một đầu cho màu “xanh tươi”, một đầu cho màu “đỏ thắm”. Đầu xanh dùng vẽ tre, lúa, sông máng, trời mây; đầu đỏ dùng vẽ ngói nhà, trường học, hoa gạo, mặt trời và lá cờ.
Đề bài đọc hiểu Vẽ quê hương (Tiếng Việt 3)
Đây là phần đọc hiểu trong tiết ôn tập giữa học kì 1, sách Tiếng Việt 3 tập một (Kết nối tri thức với cuộc sống). Sau khi đọc bài thơ, em trả lời các câu hỏi:
- a. Chiếc bút chì của bạn nhỏ được tả như thế nào?
- b. Kể tiếp các từ chỉ màu sắc được nói đến trong bài (xanh, xanh tươi,…; đỏ, đỏ thắm,…).
- c. Theo em, vì sao bạn nhỏ thấy bức tranh quê mình rất đẹp?
- d. Xếp các từ ngữ cho sẵn vào hai nhóm: chỉ sự vật và chỉ hoạt động.
- e. Điền dấu câu thích hợp vào câu: “Bức tranh của bạn nhỏ có nhiều cảnh vật … làng xóm … sông máng … trường học … trời mây,…”
Nếu câu a được ra dưới dạng trắc nghiệm, đề thường có dạng:
- A. Bút chì màu đen, chỉ gọt một đầu để viết bài.
- B. Bút chì có hai màu xanh và đỏ, được gọt cả hai đầu.
- C. Bút chì có rất nhiều màu, mỗi màu vẽ một cảnh vật.
- D. Bút chì mới tinh, dài và nhọn, bạn nhỏ được chị tặng.
Lưu ý: thứ tự phương án có thể khác trong đề của em. Đáp án đúng là B.
Giải chi tiết câu a: chiếc bút chì được tả như thế nào?
Muốn trả lời đúng, em chỉ cần đọc kĩ khổ thơ mở đầu. Ngay từ dòng đầu tiên, tác giả đã giới thiệu “Bút chì xanh đỏ”, tức là một cây bút có hai màu. Tiếp theo, bạn nhỏ “gọt hai đầu” và “thử hai màu”, kết quả là “xanh tươi, đỏ thắm”. Như vậy, chiếc bút được tả qua ba ý:
- Màu sắc: bút có hai màu là xanh và đỏ.
- Cách chuẩn bị: bạn nhỏ gọt cả hai đầu bút để dùng được cả hai màu.
- Kết quả khi thử: màu xanh tươi, màu đỏ thắm, rất đẹp và rõ.
Câu trả lời gọn em có thể viết vào vở: “Chiếc bút chì của bạn nhỏ có hai màu xanh, đỏ; bạn gọt cả hai đầu, thử thấy màu xanh tươi và màu đỏ thắm.”
Điều thú vị là cả bức tranh quê hương được vẽ chỉ bằng chiếc bút ấy. Đầu xanh vẽ tre, lúa, dòng sông máng, trời mây mùa thu. Khi bạn nhỏ “quay đầu đỏ”, những hình ảnh màu đỏ lần lượt xuất hiện: ngói mới, trường học trên đồi, hoa gạo đầu xóm, mặt trời và lá cờ Tổ quốc. Chi tiết chiếc bút hai đầu giúp bài thơ chia thành hai mảng màu rất rõ.
Vì sao các phương án khác chưa đúng?
- A sai vì bài thơ nói rõ bút có màu xanh, đỏ và được gọt hai đầu, không phải bút đen gọt một đầu.
- C sai vì bút chỉ có hai màu. Bức tranh nhiều sắc độ (xanh mát, xanh ngắt, đỏ tươi, đỏ chót) là nhờ cách tả của tác giả, không phải nhờ bút có nhiều màu.
- D sai vì bài thơ không nhắc bút mới, dài hay được ai tặng. Đây là chi tiết em tự tưởng tượng thêm, không có trong văn bản.
Lời giải các câu b, c, d, e
Câu b. Các từ chỉ màu sắc
| Nhóm màu xanh | Nhóm màu đỏ |
|---|---|
| xanh, xanh tươi, xanh mát, xanh ngắt | đỏ, đỏ thắm, đỏ tươi, đỏ chót |
Mỗi từ gắn với một cảnh vật: sông máng “xanh mát”, trời mùa thu “xanh ngắt”, ngói mới “đỏ tươi”, mặt trời “đỏ chót”. Khi kể, em không cần lặp lại một từ hai lần (ví dụ “đỏ thắm” xuất hiện ở cả khổ đầu và ở hình ảnh trường học, chỉ ghi một lần).
Câu c. Vì sao bạn nhỏ thấy bức tranh quê mình rất đẹp?
Câu trả lời phù hợp nhất là vì bạn nhỏ yêu quê hương mình. Quê hương đẹp và bạn vẽ khéo đều có thể đúng một phần, nhưng điều làm mọi nét vẽ trở nên đẹp là tình cảm của bạn. Lời reo cuối bài “Quê ta đẹp quá!” chính là tiếng nói của tình yêu ấy. Em cũng có thể nêu ý kiến riêng, chẳng hạn: “Vì bạn nhỏ vẽ bằng tất cả niềm vui và sự gắn bó với làng quê.”
Câu d. Xếp từ ngữ vào hai nhóm
- Chỉ sự vật: bút chì, cây gạo, bức tranh, làng xóm.
- Chỉ hoạt động: tô, vẽ, gọt.
Mẹo nhận biết: từ chỉ hoạt động trả lời câu hỏi “làm gì?” (bạn nhỏ làm gì? gọt bút, vẽ, tô màu); từ chỉ sự vật trả lời câu hỏi “cái gì, con gì, cây gì?”.
Câu e. Điền dấu câu
Câu hoàn chỉnh: “Bức tranh của bạn nhỏ có nhiều cảnh vật: làng xóm, sông máng, trường học, trời mây,…”
Ô thứ nhất dùng dấu hai chấm vì phía sau liệt kê các cảnh vật cụ thể. Ba ô còn lại dùng dấu phẩy để ngăn cách các sự vật cùng loại đứng liền nhau.
Hiểu thêm về bài thơ Vẽ quê hương
Bài thơ của nhà thơ Định Hải được viết theo thể thơ bốn chữ: mỗi dòng có bốn tiếng, nhịp ngắn, đọc vui như lời kể của một em bé đang ngồi vẽ. Bài thơ đi theo đúng trình tự vẽ tranh: chuẩn bị bút, vẽ bằng màu xanh, quay sang màu đỏ, rồi ngắm bức tranh và reo lên với chị.
Nội dung chính: qua bức tranh tươi sáng, bài thơ thể hiện tình yêu quê hương tha thiết của bạn nhỏ. Màu xanh gợi sự yên bình, trù phú của làng quê; màu đỏ gợi niềm vui, sức sống và lòng tự hào (mặt trời, lá cờ Tổ quốc). Khi viết đoạn văn ngắn về bài thơ, em có thể nêu: hình ảnh em thích nhất, màu sắc em ấn tượng và cảm xúc của em về quê hương mình.
Lỗi thường gặp khi làm bài
- Chỉ ghi “bút chì xanh đỏ” mà quên ý “gọt hai đầu”, nên câu trả lời chưa đủ.
- Kể lẫn từ chỉ sự vật vào nhóm màu sắc, ví dụ ghi “lúa xanh” thay vì chỉ ghi từ “xanh”.
- Xếp “bức tranh” vào nhóm hoạt động vì nghĩ đến việc vẽ tranh. “Bức tranh” là sự vật; “vẽ” mới là hoạt động.
- Dùng dấu phẩy ở ô đầu tiên. Trước phần liệt kê phải dùng dấu hai chấm.
Luyện tập thêm
- Kể tên các cảnh vật bạn nhỏ vẽ bằng đầu bút màu xanh.
Đáp án: tre, lúa, sông máng, trời mây (mùa thu). - Những cảnh vật nào được vẽ bằng màu đỏ?
Đáp án: ngói mới của nhà em, trường học trên đồi, hoa gạo đầu xóm, mặt trời, lá cờ Tổ quốc. - Đặt một câu có từ chỉ hoạt động “tô” nói về việc em vẽ tranh.
Gợi ý: “Em tô màu vàng cho cánh đồng lúa chín trước nhà.”
Câu hỏi thường gặp
Bài thơ Vẽ quê hương của ai?
Bài thơ Vẽ quê hương là sáng tác của nhà thơ Định Hải, viết theo thể thơ bốn chữ, kể lại việc một bạn nhỏ dùng bút chì hai màu vẽ cảnh làng quê.
Bài Vẽ quê hương có những từ chỉ màu sắc nào?
Màu xanh có: xanh, xanh tươi, xanh mát, xanh ngắt. Màu đỏ có: đỏ, đỏ thắm, đỏ tươi, đỏ chót.
Vì sao bạn nhỏ thấy bức tranh quê mình rất đẹp?
Vì bạn nhỏ yêu quê hương mình. Tình yêu ấy khiến mọi cảnh vật được vẽ ra đều tươi sáng, và bạn reo lên “Quê ta đẹp quá!”.
Nội dung chính của bài thơ Vẽ quê hương là gì?
Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp tươi sáng của làng quê và thể hiện tình yêu quê hương tha thiết của bạn nhỏ qua bức tranh vẽ bằng hai màu xanh, đỏ.
Bài Vẽ quê hương nằm ở đâu trong sách Tiếng Việt 3?
Bài được dùng làm ngữ liệu đọc hiểu và nghe – viết trong tiết 6, 7 của phần Ôn tập giữa học kì 1, Tiếng Việt 3 tập một bộ Kết nối tri thức với cuộc sống.