Trả lời nhanh
Cùng một lúc, trên Trái Đất có 24 giờ khác nhau, tương ứng với 24 múi giờ. Nguyên nhân là Trái Đất hình cầu và tự quay quanh trục một vòng hết khoảng 24 giờ, nên mỗi thời điểm các nơi nhận được ánh sáng Mặt Trời khác nhau. Bề mặt Trái Đất được chia thành 24 múi, mỗi múi rộng 15° kinh tuyến và lệch nhau 1 giờ.
Vì sao cùng một lúc lại có nhiều giờ khác nhau?
Trái Đất có dạng hình cầu nên Mặt Trời chỉ chiếu sáng được một nửa bề mặt. Nơi nào đang được chiếu sáng thì là ban ngày, nơi còn lại là ban đêm.
Trái Đất lại tự quay quanh trục theo hướng từ tây sang đông. Vì thế Mặt Trời lần lượt “mọc” ở các kinh tuyến khác nhau: nơi nằm phía đông thấy Mặt Trời mọc sớm hơn, nên giờ cũng sớm hơn nơi nằm phía tây.
Nếu cả thế giới dùng chung một giờ thì có nơi 12 giờ trưa lại tối đen, rất bất tiện. Vì vậy người ta chia Trái Đất thành các múi giờ để mỗi vùng có giờ phù hợp với ngày và đêm.
Cách chia múi giờ trên Trái Đất
- Trái Đất quay một vòng (360°) hết 24 giờ, nên mỗi giờ Trái Đất quay được 360° : 24 = 15°.
- Bề mặt Trái Đất được chia thành 24 múi giờ, mỗi múi rộng 15° kinh tuyến.
- Trong mỗi múi giờ, mọi nơi dùng chung một giờ, gọi là giờ múi (giờ khu vực).
- Múi giờ số 0 là múi có kinh tuyến gốc 0° đi qua đài thiên văn Grin-uých (Greenwich) ở thủ đô Luân Đôn (Anh). Giờ ở múi này gọi là giờ quốc tế (GMT).
- Từ múi số 0 đi về phía đông là các múi +1, +2, … Đi về phía tây là các múi −1, −2, …
- Kinh tuyến 180° nằm giữa hai múi giờ cuối cùng và được chọn làm đường đổi ngày quốc tế.
Cách tính giờ giữa các nơi
Mỗi múi giờ chênh nhau 1 giờ. Muốn đổi giờ, em lấy số chênh lệch múi giờ rồi cộng (nếu nơi cần tính nằm phía đông) hoặc trừ (nếu nằm phía tây).
Việt Nam nằm ở múi giờ số 7 (GMT+7), kinh tuyến giữa của múi này là 105° Đông. Dưới đây là ví dụ khi Hà Nội là 12 giờ trưa (dùng giờ chuẩn, không tính giờ mùa hè):
| Địa điểm | Múi giờ | Chênh so với Hà Nội | Giờ địa phương |
|---|---|---|---|
| Hà Nội (Việt Nam) | +7 | 0 | 12 giờ |
| Luân Đôn (Anh) | 0 | −7 giờ | 5 giờ |
| Tô-ki-ô (Nhật Bản) | +9 | +2 giờ | 14 giờ |
| Niu Ioóc (Hoa Kỳ) | −5 | −12 giờ | 0 giờ |
Mẹo nhớ: “Đông cộng – Tây trừ”. Muốn biết nơi nào có giờ sớm hơn, em chỉ cần nhìn xem nơi đó nằm về phía đông hay phía tây.
Đường đổi ngày quốc tế
Vì đi về phía đông thì giờ tăng, đi hết một vòng sẽ lệch tới 24 giờ, tức một ngày. Để tránh nhầm lẫn, người ta quy ước ở kinh tuyến 180°:
- Đi từ tây sang đông qua kinh tuyến 180° thì lùi lại một ngày lịch.
- Đi từ đông sang tây qua kinh tuyến 180° thì tăng thêm một ngày lịch.
Nhờ quy ước này, mọi nơi trên Trái Đất đều có ngày tháng thống nhất. Vì thế, cùng một lúc có 24 giờ khác nhau, nhưng ở hai phía của đường đổi ngày thì lệch nhau một ngày lịch.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “24 giờ” với “24 múi giờ khác nhau hoàn toàn”: 24 là số giờ khác nhau tính theo múi giờ chuẩn của SGK, mỗi múi lệch đúng 1 giờ.
- Cộng trừ ngược chiều: nơi ở phía đông luôn có giờ sớm hơn (số lớn hơn), không phải muộn hơn.
- Quên đổi ngày: khi kết quả nhỏ hơn 0 giờ hoặc lớn hơn 24 giờ thì phải lùi hoặc tăng một ngày.
Lưu ý thêm: trong thực tế, một số nước dùng giờ lẻ (ví dụ Ấn Độ lệch 5 giờ 30 phút so với giờ quốc tế) hoặc điều chỉnh giờ theo mùa. Vì vậy số giờ địa phương đang được dùng ngoài đời có thể nhiều hơn 24. Trong chương trình phổ thông, em vẫn trả lời là 24 giờ khác nhau, ứng với 24 múi giờ.
Bài luyện tập
Bài 1. Kinh tuyến 90° Đông nằm ở múi giờ số mấy? Kinh tuyến 150° Tây nằm ở múi giờ số mấy?
Đáp án: 90 : 15 = 6 nên kinh tuyến 90°Đ là giữa múi giờ +6. 150 : 15 = 10 nên kinh tuyến 150°T là giữa múi giờ −10.
Bài 2. Khi ở Hà Nội (múi giờ +7) là 20 giờ ngày 10/5 thì ở Luân Đôn (múi giờ 0) là mấy giờ, ngày nào?
Đáp án: Luân Đôn nằm phía tây Hà Nội, chênh 7 giờ nên giờ ở Luân Đôn là 20 − 7 = 13 giờ ngày 10/5.
Bài 3. Khi ở Hà Nội là 20 giờ ngày 10/5 thì ở Lốt Ăng-giơ-lét (múi giờ −8) là mấy giờ, ngày nào?
Đáp án: Chênh nhau 7 + 8 = 15 giờ. Lấy 20 − 15 = 5, vậy là 5 giờ sáng ngày 10/5.
Câu hỏi thường gặp
Trái Đất có bao nhiêu múi giờ?
Trái Đất được chia thành 24 múi giờ, mỗi múi rộng 15° kinh tuyến, hai múi liền nhau chênh nhau 1 giờ.
Việt Nam nằm ở múi giờ số mấy?
Việt Nam nằm ở múi giờ số 7 (GMT+7), nghĩa là giờ ở Việt Nam sớm hơn giờ quốc tế (Greenwich) 7 giờ.
Vì sao phải chia Trái Đất thành các múi giờ?
Vì Trái Đất hình cầu và tự quay nên mỗi nơi có ngày đêm khác nhau. Chia múi giờ giúp mỗi khu vực có giờ phù hợp với thời gian ban ngày và ban đêm, đồng thời thuận tiện trong sinh hoạt và giao thương.
Đường đổi ngày quốc tế nằm ở đâu?
Đường đổi ngày quốc tế gần trùng với kinh tuyến 180°. Đi qua đường này từ tây sang đông thì lùi một ngày lịch, đi từ đông sang tây thì tăng một ngày lịch.