Trả lời nhanh
Cửa sông là nơi dòng sông chính đổ nước ra biển (ngoài ra có thể đổ vào hồ hoặc một dòng sông lớn hơn). Đây là điểm cuối của một con sông, nằm ở phần hạ lưu. Câu cần điền là: «Cửa sông là nơi dòng sông chính đổ ra biển».
Đề bài và cách hiểu đúng
Câu hỏi thường gặp trong bài «Sông và hồ» (Địa lí 6) có dạng điền khuyết: «Cửa sông là nơi dòng sông chính … ». Từ cần điền là đổ ra biển. Trường hợp sông không chảy ra biển, ta nói mở rộng là đổ vào hồ hoặc nhập vào sông khác.
Lưu ý: nếu đề của em có bốn phương án A, B, C, D, hãy chọn phương án có ý «đổ ra biển (hoặc hồ)». Những phương án nói về chỗ sông bắt đầu hay chỗ sông nhận thêm nước đều là sai.
Các bộ phận của một hệ thống sông
Một hệ thống sông gồm dòng sông chính cùng các phụ lưu và chi lưu. Hình dưới giúp em nhìn rõ vị trí từng bộ phận.
| Khái niệm | Ý nghĩa | Vị trí |
|---|---|---|
| Nguồn sông | Nơi sông bắt đầu, nước lấy từ mưa, tuyết tan, nước ngầm, hồ… | Thượng lưu |
| Dòng sông chính | Dòng chảy lớn nhất, nhận nước từ các nhánh | Từ nguồn đến cửa |
| Phụ lưu | Sông nhỏ đổ nước vào dòng sông chính | Dọc sông chính |
| Chi lưu | Sông nhỏ tách ra từ sông chính, thoát nước ra biển | Hạ lưu, gần cửa sông |
| Cửa sông | Nơi sông chính (hoặc chi lưu) đổ ra biển, hồ hay sông khác | Điểm cuối |
Vì sao phải nói «đổ ra biển»?
Nước sông luôn chảy từ nơi cao xuống nơi thấp theo lòng dẫn. Điểm thấp nhất mà phần lớn con sông hướng tới là biển hoặc đại dương. Vì vậy cửa sông thường là chỗ sông gặp biển, nơi nước ngọt hoà với nước mặn.
Ở nước ta, sông Hồng đổ ra biển qua nhiều cửa, còn sông Cửu Long chảy qua các cửa của đồng bằng sông Cửu Long. Một số sông ở vùng nội địa lại đổ vào hồ hoặc nhập vào sông khác, nên khái niệm có thêm phần mở rộng.
Loại trừ các khái niệm dễ nhầm
- Nguồn sông là nơi bắt đầu, còn cửa sông là nơi kết thúc. Hai khái niệm này đối lập nhau.
- Phụ lưu chảy vào sông chính, không phải chảy ra biển.
- Chi lưu chảy ra khỏi sông chính, thường ở đồng bằng, và có cửa sông riêng.
- Lưu vực sông là vùng đất cung cấp nước cho cả hệ thống sông, không phải một điểm.
Mẹo nhớ
Em nhớ bằng hành trình của giọt nước: nguồn → thượng lưu → trung lưu → hạ lưu → cửa sông. Chữ «cửa» gợi ra lối đi ra, giống cửa nhà, nên cửa sông là lối ra của dòng nước.
Lỗi hay gặp: nhầm cửa sông với chi lưu vì cả hai đều gần biển. Chi lưu là một con sông; cửa sông là một địa điểm.
Bài luyện tập
- Điền từ: «Nơi sông nhỏ đổ nước vào sông chính gọi là …».
Đáp án: phụ lưu. - Điền từ: «Các sông nhỏ tách ra từ sông chính ở vùng hạ lưu để thoát nước ra biển gọi là …».
Đáp án: chi lưu. - Một con sông chảy vào hồ thì điểm đổ vào hồ có được gọi là cửa sông không?
Đáp án: Có, vì đó là nơi sông kết thúc hành trình và đổ nước vào một khối nước khác.
Câu hỏi thường gặp
Cửa sông là nơi dòng sông chính đổ ra đâu?
Cửa sông là nơi dòng sông chính đổ ra biển. Trong trường hợp mở rộng, sông có thể đổ vào hồ hoặc nhập vào một dòng sông lớn hơn.
Cửa sông khác nguồn sông thế nào?
Nguồn sông là nơi sông bắt đầu, nằm ở thượng lưu. Cửa sông là nơi sông kết thúc, nằm ở hạ lưu.
Phụ lưu và chi lưu khác nhau ra sao?
Phụ lưu là sông nhỏ đổ nước vào sông chính. Chi lưu là sông nhỏ tách ra khỏi sông chính để thoát nước ra biển.
Một con sông có thể có nhiều cửa sông không?
Có. Ở vùng đồng bằng, sông chính chia thành nhiều chi lưu nên có nhiều cửa đổ ra biển, như sông Hồng hay sông Cửu Long.