Trả lời nhanh
Công ty chế biến thực phẩm x xả nước thải. a) Việc Công ty X thường xuyên xả nước thải chưa qua xử lí ra môi trường là hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường: khoản 2 Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 nghiêm cấm xả nước thải chưa được xử lí đạt quy chuẩn kĩ thuật ra môi trường. Hành vi này gây ô nhiễm, hại sức khoẻ người dân và phải bị xử lí, buộc khắc phục, bồi thường. b) Nếu sống gần công ty, em sẽ báo cho bố mẹ, cùng gia đình ghi lại bằng chứng một cách an toàn và phản ánh tới chính quyền địa phương, cơ quan quản lí môi trường; đồng thời tuyên truyền để mọi người cùng lên tiếng.
Tình huống và yêu cầu của bài (Luyện tập 3 trang 33 GDCD 8 Cánh diều)
Bài tập thuộc Bài 5: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, sách Giáo dục công dân 8 bộ Cánh diều. Tình huống kể về một công ty chế biến thực phẩm nhiều lần thải nước bẩn chưa xử lí ra ngoài, làm ảnh hưởng tới môi trường và đời sống người dân xung quanh. Đề bài có hai yêu cầu:
- a) Nhận xét việc làm của Công ty X.
- b) Nếu gia đình em sống gần công ty đó, em sẽ ứng xử như thế nào?
Để làm tốt, em cần trả lời được ba ý: hành vi đó đúng hay sai, sai ở đâu (căn cứ pháp luật), và hậu quả; sau đó đề xuất cách ứng xử vừa đúng luật vừa an toàn cho bản thân.
a) Nhận xét việc làm của Công ty X
Đây là hành vi vi phạm pháp luật
Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 6. Trong đó, khoản 2 Điều 6 cấm việc xả nước thải, khí thải chưa được xử lí đạt quy chuẩn kĩ thuật môi trường ra môi trường. Công ty X không chỉ xả một lần do sự cố mà “thường xuyên” xả, cho thấy đây là hành vi cố ý, kéo dài, mức độ sai phạm càng nặng.
Lưu ý: nhiều lời giải trên mạng ghi căn cứ là “khoản 2 Điều 4”. Điều 4 của luật nói về nguyên tắc bảo vệ môi trường, còn danh sách hành vi bị cấm nằm ở Điều 6. Em nên ghi đúng Điều 6 để bài làm chính xác.
Hậu quả của việc xả thải bừa bãi
- Ô nhiễm nguồn nước: nước thải chế biến thực phẩm chứa nhiều chất hữu cơ, dầu mỡ, vi sinh vật. Khi phân huỷ, chúng làm nước bốc mùi hôi, thiếu oxygen, tôm cá chết.
- Ảnh hưởng sức khoẻ: người dân dùng nước giếng, nước sông gần đó dễ mắc bệnh tiêu hoá, bệnh ngoài da; trẻ em và người già bị ảnh hưởng nhiều nhất.
- Thiệt hại sinh kế: ruộng lúa, ao nuôi cá, vườn rau tưới bằng nước ô nhiễm sẽ giảm năng suất, gây thiệt hại kinh tế cho nhiều hộ gia đình.
- Mất lòng tin xã hội: người tiêu dùng và đối tác có thể quay lưng với sản phẩm của công ty, chính doanh nghiệp cũng chịu thiệt lâu dài.
Trách nhiệm mà Công ty X phải gánh chịu
Theo nguyên tắc tại khoản 6 Điều 4 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, tổ chức gây ô nhiễm phải chi trả, bồi thường thiệt hại, khắc phục, xử lí ô nhiễm. Cụ thể, Công ty X có thể bị phạt tiền theo quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường, bị buộc xây dựng và vận hành hệ thống xử lí nước thải, bị đình chỉ hoạt động; nếu gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây ô nhiễm môi trường.
Kết luận ý a: Việc làm của Công ty X là sai trái, vi phạm pháp luật, chạy theo lợi nhuận mà bất chấp sức khoẻ cộng đồng; cần bị lên án và xử lí nghiêm.
b) Nếu gia đình em sống gần Công ty X, em sẽ ứng xử thế nào?
Học sinh lớp 8 chưa thể tự mình “xử lí” doanh nghiệp, nhưng hoàn toàn có thể hành động đúng cách. Em có thể trình bày theo các bước sau:
- Báo cho bố mẹ, người lớn trong gia đình về những gì em thấy (mùi hôi, nước đổi màu, cá chết…).
- Cùng người lớn ghi nhận bằng chứng: chụp ảnh, quay video cống xả, ghi lại thời gian xả. Việc này cần làm ở nơi công cộng, an toàn, không tự ý vào khu vực của công ty.
- Phản ánh tới cơ quan có thẩm quyền: tổ dân phố hoặc trưởng thôn, Uỷ ban nhân dân xã/phường, cơ quan quản lí môi trường của địa phương hoặc đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về môi trường. Pháp luật cho phép cộng đồng dân cư thu thập, cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền và yêu cầu doanh nghiệp đối thoại về bảo vệ môi trường.
- Tự bảo vệ sức khoẻ gia đình: không dùng nước sông, nước giếng nghi ô nhiễm để ăn uống, tắm giặt cho đến khi được kiểm tra.
- Tuyên truyền, vận động hàng xóm, bạn bè cùng lên tiếng; nhắc mọi người không lan truyền thông tin sai sự thật mà phản ánh đúng kênh.
Những việc không nên làm: im lặng cho qua vì “không phải việc của mình”; tự ý chặn cổng, ném đá, phá tài sản của công ty; đăng tin bịa đặt, xúc phạm người khác trên mạng. Các cách đó hoặc không giải quyết được vấn đề, hoặc chính em lại vi phạm pháp luật.
Kiến thức cần nắm để giải các tình huống tương tự
- Môi trường gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo bao quanh con người (không khí, nước, đất, sinh vật…). Tài nguyên thiên nhiên là những của cải có sẵn trong tự nhiên mà con người có thể khai thác, sử dụng (nước, rừng, khoáng sản…).
- Vai trò: môi trường và tài nguyên là điều kiện sống còn của con người và là nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
- Trách nhiệm: bảo vệ môi trường là quyền và nghĩa vụ của mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng và cá nhân; người gây ô nhiễm phải chịu trách nhiệm khắc phục, bồi thường.
- Việc học sinh có thể làm: bỏ rác đúng nơi quy định, phân loại rác, tiết kiệm điện nước, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, trồng và chăm sóc cây xanh, phê phán và phản ánh hành vi gây ô nhiễm.
Bài làm mẫu ngắn gọn để chép vào vở
a) Công ty X đã vi phạm khoản 2 Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 vì thường xuyên xả nước thải chưa qua xử lí ra môi trường. Hành vi này gây ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng sức khoẻ và đời sống người dân xung quanh. Công ty phải bị xử phạt, buộc khắc phục ô nhiễm và bồi thường thiệt hại.
b) Em sẽ báo với bố mẹ, cùng gia đình chụp ảnh, quay video làm bằng chứng ở nơi an toàn, rồi phản ánh tới Uỷ ban nhân dân xã/phường hoặc cơ quan quản lí môi trường để được xử lí kịp thời. Em cũng nhắc gia đình không dùng nguồn nước bị ô nhiễm và vận động hàng xóm cùng phản ánh đúng kênh.
Luyện tập thêm: tình huống tương tự
- Một xưởng tái chế nhựa đốt phế liệu vào ban đêm, khói đen bay vào khu dân cư. Gợi ý: hành vi phát tán khí thải chưa xử lí, vi phạm khoản 2 Điều 6; người dân nên ghi nhận thời điểm, hình ảnh và phản ánh tới chính quyền địa phương.
- Bạn K đổ dầu ăn thừa xuống cống thoát nước. Gợi ý: việc làm tuy nhỏ nhưng gây tắc cống và ô nhiễm nước; nên nhắc bạn gom dầu thừa vào chai, bỏ chung với rác thải theo hướng dẫn của địa phương.
- Nhóm học sinh tổ chức nhặt rác ven kênh vào cuối tuần. Gợi ý: đây là việc làm tích cực, thể hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường; em có thể tham gia và rủ thêm bạn bè.
Câu hỏi thường gặp
Công ty X vi phạm điều nào của Luật Bảo vệ môi trường 2020?
Công ty X vi phạm khoản 2 Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường 2020, quy định cấm xả nước thải chưa được xử lí đạt quy chuẩn kĩ thuật môi trường ra môi trường.
Xả nước thải chưa xử lí ra môi trường bị xử lí thế nào?
Doanh nghiệp có thể bị phạt tiền, buộc khắc phục ô nhiễm, bồi thường thiệt hại, đình chỉ hoạt động; trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Học sinh nên báo hành vi gây ô nhiễm cho ai?
Em nên báo bố mẹ trước, rồi cùng gia đình phản ánh tới tổ dân phố, Uỷ ban nhân dân xã/phường hoặc cơ quan quản lí môi trường của địa phương.
Bài tập Công ty X nằm ở bài nào trong GDCD 8?
Đây là Luyện tập 3 trang 33, Bài 5: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, sách Giáo dục công dân 8 Cánh diều.