Trả lời nhanh
Nhận định này ĐÚNG. Vai trò vật chất của nhà ở là đáp ứng những nhu cầu cụ thể về thân thể: che mưa nắng, gió rét, chống thiên tai và kẻ xấu, đồng thời là chỗ ăn, ngủ, nghỉ ngơi, cất giữ đồ dùng. Vì nhà ở trực tiếp giúp con người tồn tại, an toàn và phục hồi sức khoẻ nên gọi là vai trò vật chất.
Hiểu đúng “vai trò vật chất” của nhà ở
Trong môn Công nghệ 6, nhà ở được xem xét ở hai khía cạnh: vật chất và tinh thần. “Vật chất” là những gì ta có thể nhìn thấy, sờ thấy, cảm nhận bằng cơ thể: mái che, tường chắn, giường nằm, bếp nấu ăn, nhà tắm.
Vì vậy khi đề hỏi “nhà ở có vai trò vật chất vì…”, em cần chọn lý do gắn với nhu cầu cơ thể và sự an toàn. Lý do “nơi để nghỉ ngơi” và “bảo vệ con người” đều thuộc nhóm này, nên câu nhận định đúng.
Giải thích từng vế của nhận định
- Nơi để con người nghỉ ngơi: sau một ngày học tập, lao động, cơ thể cần ngủ, ăn uống, tắm rửa, thư giãn. Nhà ở có phòng ngủ, bếp, nhà vệ sinh… để đáp ứng những nhu cầu đó, giúp phục hồi sức khoẻ.
- Giúp bảo vệ con người: mái và tường che nắng, mưa, gió, giá rét; nhà kiên cố giúp hạn chế tác hại của bão, lũ; cửa và khoá giúp phòng trộm cắp, côn trùng, thú dữ.
- Ngoài ra: nhà còn là nơi cất giữ tài sản, lương thực, đồ dùng sinh hoạt và là chỗ để học tập, làm việc tại gia đình.
Phân biệt vai trò vật chất và vai trò tinh thần
| Tiêu chí | Vai trò vật chất | Vai trò tinh thần |
|---|---|---|
| Đáp ứng nhu cầu | Thân thể: ăn, ngủ, nghỉ, an toàn | Tình cảm, cảm xúc, văn hoá |
| Ví dụ | Mái nhà che mưa; phòng ngủ để nghỉ; khoá cửa chống trộm | Cả nhà quây quần trò chuyện; góc thờ cúng tổ tiên; trang trí theo sở thích |
| Từ khoá nhận biết | che chắn, bảo vệ, nghỉ ngơi, sinh hoạt, cất giữ | gắn kết, yêu thương, bình yên, thẩm mỹ, bản sắc |
Mẹo nhớ nhanh
Hỏi bản thân: “Nếu thiếu điều này, cơ thể có bị ảnh hưởng ngay không?” Không có mái che thì ướt, ốm; không có chỗ ngủ thì mệt, tức là vật chất. Còn thiếu sự sum họp, thiếu cảm giác ấm cúng thì ta buồn, cô đơn, tức là tinh thần.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng “nơi nghỉ ngơi” thuộc vai trò tinh thần vì nghỉ ngơi làm ta thoải mái. Thực tế nghỉ ngơi là để cơ thể phục hồi, thuộc nhu cầu vật chất.
- Nghĩ nhà ở chỉ có vai trò vật chất. Nhà còn là nơi gắn kết các thành viên và lưu giữ nếp sống của gia đình, nên có cả vai trò tinh thần.
- Nhầm “vật chất” với “đắt tiền”. Một ngôi nhà đơn sơ nhưng che được mưa nắng vẫn thực hiện tốt vai trò vật chất.
Luyện tập
- Cơn bão đi qua, nhà kiên cố của bác Nam vẫn nguyên vẹn, cả nhà an toàn. Đây là vai trò vật chất hay tinh thần?
Đáp án: Vật chất, vì nhà bảo vệ con người trước thiên tai. - Tối chủ nhật, cả nhà em cùng ngồi xem phim và kể chuyện cho nhau nghe. Việc này thể hiện vai trò nào của nhà ở?
Đáp án: Tinh thần, vì nhà là nơi gắn kết, chia sẻ tình cảm giữa các thành viên. - Hãy nêu hai ví dụ trong ngôi nhà của em thể hiện vai trò vật chất.
Gợi ý: mái nhà và tường che mưa nắng; giường, phòng ngủ giúp cả nhà nghỉ ngơi; tủ, kệ để cất quần áo và đồ dùng.
Kết luận
Nhà ở có vai trò vật chất vì nhà là nơi để con người nghỉ ngơi và được bảo vệ khỏi tác động bất lợi của thời tiết, thiên tai, kẻ xấu. Em chỉ cần nhớ: vật chất là nhu cầu của cơ thể, tinh thần là nhu cầu của tình cảm.
Câu hỏi thường gặp
Nhận định "Nhà ở có vai trò vật chất vì nhà ở là nơi để con người nghỉ ngơi, giúp bảo vệ con người" đúng hay sai?
Đúng. Nghỉ ngơi và được bảo vệ khỏi mưa nắng, thiên tai, kẻ xấu là những nhu cầu thiết yếu của cơ thể nên thuộc vai trò vật chất.
Vai trò tinh thần của nhà ở là gì?
Nhà ở là nơi gắn kết các thành viên trong gia đình, mang lại cảm giác bình yên, ấm cúng và thể hiện sở thích, nếp sống, bản sắc văn hoá của gia đình.
Làm sao phân biệt nhanh vai trò vật chất và tinh thần?
Xem điều đó đáp ứng nhu cầu của cơ thể (che chắn, ăn ngủ, an toàn, cất giữ) hay nhu cầu tình cảm (yêu thương, gắn kết, thẩm mỹ). Loại đầu là vật chất, loại sau là tinh thần.
Nhà ở đơn sơ có vai trò vật chất không?
Có. Chỉ cần ngôi nhà che được mưa nắng và là chỗ nghỉ ngơi an toàn thì đã thực hiện vai trò vật chất, không phụ thuộc vào việc nhà đẹp hay đắt tiền.