Trả lời nhanh
Để phòng chống tệ nạn xã hội, học sinh cần: hiểu rõ tác hại của ma tuý, cờ bạc, mại dâm…; sống lành mạnh, chọn bạn mà chơi; dứt khoát từ chối lời rủ rê; tích cực tham gia hoạt động thể thao, văn nghệ; tuyên truyền cho mọi người và báo ngay cho thầy cô, cha mẹ hoặc công an khi phát hiện hành vi vi phạm.
Tệ nạn xã hội là gì? Vì sao học sinh dễ bị lôi kéo?
Tệ nạn xã hội là những hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội, trái đạo đức và pháp luật, gây hậu quả xấu cho sức khoẻ, kinh tế, trật tự xã hội. Các tệ nạn phổ biến gồm: sử dụng và buôn bán ma tuý, cờ bạc (kể cả cá độ qua mạng), mại dâm, lạm dụng rượu bia, thuốc lá điện tử, mê tín dị đoan.
Học sinh dễ bị lôi kéo vì tò mò, muốn chứng tỏ bản thân, sợ bị bạn bè xa lánh, thiếu sự quan tâm của gia đình hoặc thiếu hiểu biết về pháp luật. Kẻ xấu thường mở đầu bằng những lời mời “thử một lần cho biết”, “chơi cho vui”, rồi khiến các em lệ thuộc dần.
7 việc học sinh cần làm để phòng chống tệ nạn xã hội
- Nắm vững tác hại và quy định pháp luật. Ma tuý huỷ hoại sức khoẻ, trí tuệ; cờ bạc làm tan nát gia đình; mại dâm dễ lây nhiễm bệnh nguy hiểm. Người từ đủ 14 tuổi trở lên đã có thể phải chịu trách nhiệm hình sự đối với một số tội đặc biệt nghiêm trọng, trong đó có các tội liên quan đến ma tuý nặng.
- Sống lành mạnh, tự chủ. Biết kiểm soát cảm xúc, không bắt chước thói xấu, không ham đua đòi, không tiêu xài vượt khả năng của gia đình.
- Chọn bạn mà chơi. Kết bạn với người chăm học, có lối sống tích cực; nếu bạn có dấu hiệu sa ngã, hãy khuyên can và nhờ thầy cô giúp đỡ.
- Biết từ chối lời rủ rê. Nói “không” rõ ràng, không thương lượng, rời khỏi nơi đó và kể lại với người lớn đáng tin cậy.
- Tích cực tham gia hoạt động bổ ích. Thể thao, câu lạc bộ, văn nghệ, tình nguyện giúp dùng hết năng lượng vào việc có ích và có thêm bạn tốt.
- Tuyên truyền, nhắc nhở người xung quanh. Tham gia các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, buổi sinh hoạt dưới cờ, bảng tin, bài viết về phòng chống tệ nạn.
- Tố giác khi phát hiện vi phạm. Báo cho thầy cô, cha mẹ, công an phường/xã (số 113) hoặc Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Việc này không phải “mách lẻo” mà là bảo vệ bạn bè và cộng đồng.
Mẹo nhớ nhanh: “BIẾT – CHỌN – TỪ – THAM – BÁO”
- BIẾT tác hại và pháp luật.
- CHỌN bạn tốt, lối sống lành mạnh.
- TỪ chối dứt khoát.
- THAM gia hoạt động tập thể, tuyên truyền.
- BÁO với người có trách nhiệm.
Cách từ chối lời rủ rê đúng cách
| Bước | Cách làm | Ví dụ |
|---|---|---|
| 1 | Từ chối thẳng, giọng bình tĩnh | “Mình không chơi, mình biết nó trái pháp luật.” |
| 2 | Nêu lý do ngắn gọn, không cần giải thích dài | “Mình còn phải lo học, bố mẹ tin tưởng mình.” |
| 3 | Rời khỏi tình huống | Xin về, nhắn cho bố mẹ đến đón. |
| 4 | Báo người lớn tin cậy | Kể với giáo viên chủ nhiệm hoặc phụ huynh. |
Tình huống minh hoạ
Tình huống: Minh được một anh khoá trên mời tham gia nhóm cá độ bóng đá trên điện thoại, nói “chỉ góp vài chục nghìn, thắng thì ăn to”. Minh nên làm gì?
Gợi ý: Minh cần từ chối ngay vì cá độ là hình thức cờ bạc, vi phạm pháp luật và dễ dẫn tới nợ nần, lừa đảo. Minh nên chặn liên lạc, kể cho bố mẹ hoặc thầy cô và nhắc các bạn khác không tham gia. Không nên “thử một lần” vì tệ nạn thường bắt đầu từ những khoản nhỏ.
Những lỗi sai thường gặp
- Nghĩ “chỉ thử một lần không sao” – ma tuý và cờ bạc đều dễ gây nghiện, khó dứt.
- Thấy bạn vi phạm nhưng im lặng vì sợ mất bạn – thực chất là để bạn tiếp tục sa ngã.
- Cho rằng phòng chống tệ nạn là trách nhiệm riêng của công an, nhà trường – thực tế mỗi học sinh đều có phần trách nhiệm.
- Kỳ thị người từng nghiện hay mắc tệ nạn – cần giúp họ hoà nhập chứ không xa lánh.
Bài tập luyện tập
Câu 1. Kể tên ít nhất ba tệ nạn xã hội mà học sinh dễ gặp hiện nay.
Đáp án gợi ý: hút thuốc lá điện tử/sử dụng ma tuý, cá độ và cờ bạc trực tuyến, lạm dụng rượu bia (có thể thêm mê tín dị đoan).
Câu 2. Bạn thân rủ em hút thử thuốc lá điện tử “cho sành điệu”. Em xử lý thế nào?
Đáp án gợi ý: từ chối dứt khoát, giải thích tác hại với sức khoẻ, khuyên bạn dừng lại; nếu bạn vẫn tiếp tục, báo cho thầy cô hoặc phụ huynh để cùng giúp đỡ.
Câu 3. Đề xuất một hoạt động của lớp để phòng chống tệ nạn xã hội.
Đáp án gợi ý: tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề có đóng vai xử lý tình huống, thi vẽ tranh/làm video ngắn về tác hại của ma tuý, lập câu lạc bộ thể thao sau giờ học.
Kết luận
Phòng chống tệ nạn xã hội bắt đầu từ những việc nhỏ: hiểu biết, tự giữ mình, dám nói “không” và dám lên tiếng khi thấy điều sai trái. Học sinh làm tốt những điều này là đã góp phần xây dựng trường học và cộng đồng an toàn, lành mạnh.
Câu hỏi thường gặp
Tệ nạn xã hội gồm những loại nào?
Các tệ nạn thường gặp là ma tuý, cờ bạc (kể cả cá độ trực tuyến), mại dâm, lạm dụng rượu bia, thuốc lá điện tử và mê tín dị đoan. Chúng đều trái đạo đức, có thể vi phạm pháp luật và gây hại cho cá nhân, gia đình, xã hội.
Nếu bị bạn bè rủ rê tham gia tệ nạn thì học sinh nên làm gì?
Hãy từ chối dứt khoát, nêu lý do ngắn gọn, rời khỏi nơi đó và kể ngay cho cha mẹ hoặc thầy cô. Nếu bị đe doạ, cần báo công an (113) hoặc Tổng đài bảo vệ trẻ em 111.
Học sinh có trách nhiệm tố giác tệ nạn xã hội không?
Có. Mọi công dân, kể cả học sinh, nên báo cho người có trách nhiệm khi phát hiện hành vi vi phạm. Việc này giúp bảo vệ bạn bè và cộng đồng, không phải là mách lẻo.
Vì sao hoạt động thể thao, văn nghệ giúp phòng tránh tệ nạn?
Các hoạt động này giúp học sinh rèn sức khoẻ, có niềm vui lành mạnh, kết bạn tốt và giảm thời gian rảnh dễ bị lôi kéo vào thói xấu.