Trả lời nhanh
Tự lập là tự làm, tự giải quyết công việc của bản thân, không trông chờ hay dựa dẫm vào người khác. Phải tự lập vì có tự lập ta mới trưởng thành, tự tin, chủ động trong học tập và cuộc sống, được mọi người tin tưởng và có thể thành công. Học sinh tự lập thể hiện ở việc tự học, tự chăm sóc bản thân, dám chịu trách nhiệm về việc mình làm.
1. Thế nào là tự lập?
Tự lập là khả năng tự làm lấy, tự giải quyết công việc của mình, tự lo liệu cuộc sống, không ỷ lại, phụ thuộc vào người khác. Người tự lập có chính kiến, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.
Cần hiểu đúng: tự lập không có nghĩa là làm gì cũng một mình, từ chối mọi sự giúp đỡ. Khi gặp việc vượt quá sức, ta vẫn nhờ thầy cô, cha mẹ, bạn bè góp ý, nhưng ta là người chủ động tìm cách, quyết định và hành động.
2. Vì sao phải tự lập?
- Giúp ta trưởng thành: mỗi lần tự giải quyết một việc, ta học thêm một kĩ năng và bớt đi một nỗi sợ. Thói quen này tích lũy dần thành bản lĩnh.
- Tạo sự tự tin, chủ động: người quen tự làm sẽ ít hoang mang khi gặp khó khăn, biết lập kế hoạch và tìm hướng đi cho mình.
- Được tin tưởng, tôn trọng: thầy cô, bạn bè, gia đình yên tâm giao việc cho người có trách nhiệm và biết tự lo.
- Là nền tảng của thành công: học tập, nghề nghiệp, xây dựng gia đình về sau đều cần khả năng tự quyết và tự chịu trách nhiệm.
- Giảm gánh nặng cho gia đình, góp phần cho xã hội: người tự lập không là gánh nặng cho người thân, còn có thể giúp đỡ lại người khác.
Ngược lại, người ỷ lại thường lười suy nghĩ, thiếu kĩ năng sống, dễ bị động và gục ngã khi không còn ai bên cạnh hỗ trợ.
3. Biểu hiện của tính tự lập ở học sinh
| Lĩnh vực | Biểu hiện tự lập | Biểu hiện thiếu tự lập |
|---|---|---|
| Học tập | Tự soạn bài, làm bài tập, lập thời gian biểu; gặp bài khó thì suy nghĩ trước rồi mới hỏi | Chép bài bạn, nhờ người lớn làm hộ, nhắc mới học |
| Sinh hoạt | Tự gấp chăn màn, dọn góc học tập, giặt khăn áo nhỏ, chuẩn bị cặp sách | Việc gì cũng chờ bố mẹ làm, quên đồ cũng đổ lỗi cho người khác |
| Quyết định | Tự chọn câu lạc bộ, môn năng khiếu sau khi cân nhắc; chịu trách nhiệm với lựa chọn | Làm theo bạn bè một cách mù quáng, không dám tự quyết |
| Ứng xử với khó khăn | Kiên trì tìm cách khắc phục, không bỏ cuộc sớm | Nản chí, than vãn, trông chờ may rủi |
Một ví dụ gần gũi: bạn Minh bị điểm kém bài kiểm tra Toán. Thay vì xin chép đáp án hay trách đề khó, Minh xem lại lỗi sai, làm lại các dạng bài còn yếu và nhờ thầy hướng dẫn phần chưa hiểu. Đó là biểu hiện của người tự lập.
4. Cách rèn luyện tính tự lập
- Bắt đầu từ việc nhỏ: tự dậy đúng giờ, tự dọn phòng, tự sắp xếp sách vở mỗi tối.
- Lập kế hoạch học tập hằng tuần và tự kiểm tra việc thực hiện.
- Gặp vấn đề, thử tự giải quyết trước; nếu chưa được mới xin góp ý.
- Chấp nhận sai sót, rút kinh nghiệm thay vì đổ lỗi.
- Tham gia hoạt động tập thể, trải nghiệm để rèn sự chủ động.
5. Lỗi sai thường gặp khi hiểu về tự lập
- Nhầm tự lập với cô độc: tự lập vẫn biết hợp tác, lắng nghe lời khuyên.
- Nhầm tự lập với bướng bỉnh: làm trái lời cha mẹ, thầy cô mà không suy xét không phải tự lập.
- Nghĩ tự lập là chuyện của người lớn: học sinh hoàn toàn có thể tự lập ở mức phù hợp với lứa tuổi.
6. Mẹo nhớ ý chính
Có thể nhớ theo “3 tự”: tự làm – tự quyết – tự chịu trách nhiệm. Khi trả lời câu hỏi tự luận, hãy đi theo trình tự: khái niệm → ý nghĩa (vì sao) → biểu hiện → liên hệ bản thân.
7. Bài luyện tập
Câu 1. Bạn An học lớp 6, tối nào mẹ cũng ngồi cạnh làm hộ phần bài khó. An cho rằng như vậy “cho nhanh”. Em nhận xét thế nào?
Đáp án: An chưa tự lập vì dựa dẫm vào mẹ, không rèn được khả năng suy nghĩ. An nên tự làm trước, chỗ nào chưa hiểu thì nhờ mẹ hoặc thầy cô gợi ý chứ không nhờ làm hộ.
Câu 2. Hãy cho biết hành vi nào thể hiện tính tự lập: (a) tự chuẩn bị cặp sách theo thời khóa biểu; (b) nhờ bạn làm giúp bài tập về nhà; (c) tự tìm hiểu thêm tài liệu khi chưa hiểu bài.
Đáp án: (a) và (c). Hành vi (b) là ỷ lại.
Câu 3. Em hãy nêu hai việc em sẽ tự làm trong tuần này để rèn tính tự lập.
Gợi ý: tự giặt và phơi khăn mặt, tự lập bảng ôn bài cho tuần kiểm tra… (học sinh chọn việc phù hợp với mình).
Kết luận
Tự lập là phẩm chất cần thiết giúp mỗi người trưởng thành và sống có trách nhiệm. Học sinh hãy bắt đầu từ những việc nhỏ hằng ngày để hình thành thói quen này ngay từ hôm nay.
Câu hỏi thường gặp
Tự lập là gì?
Tự lập là tự làm, tự giải quyết công việc của bản thân, tự lo liệu cuộc sống mà không ỷ lại hay dựa dẫm vào người khác.
Tự lập có nghĩa là không cần ai giúp đỡ không?
Không. Người tự lập vẫn có thể nhờ góp ý, giúp đỡ khi cần, nhưng chủ động suy nghĩ, quyết định và chịu trách nhiệm về việc mình làm.
Học sinh có thể rèn tính tự lập bằng cách nào?
Bắt đầu từ việc nhỏ như tự dọn dẹp, tự soạn sách vở, tự học bài, lập kế hoạch học tập, tự tìm cách giải quyết khó khăn trước khi nhờ người khác.
Trái với tự lập là gì?
Là ỷ lại, dựa dẫm: thường trông chờ người khác làm hộ, thiếu chủ động, dễ nản và khó thích nghi khi không có ai hỗ trợ.