Trả lời nhanh
Bài 15 VBT Lịch sử 5 có 6 câu. Câu 1: Pháp tăng cường lực lượng, khoá chặt biên giới Việt – Trung, cô lập căn cứ địa Việt Bắc. Câu 2: chọn “Tất cả các ý trên”. Câu 3: Bác Hồ luôn bám sát thực tế để lãnh đạo kháng chiến. Câu 4: tấm gương La Văn Cầu. Câu 5: điền địa danh lên lược đồ. Câu 6: ta giành thế chủ động trên chiến trường.
Tóm tắt kiến thức cần nhớ trước khi làm bài
Muốn làm đúng cả 6 câu, em chỉ cần nắm chắc ba ý: vì sao có chiến dịch, diễn biến chính ra sao và kết quả – ý nghĩa là gì.
- Hoàn cảnh: Từ năm 1948 đến giữa năm 1950, Pháp liên tiếp gặp khó khăn trên chiến trường. Chúng tăng cường phòng thủ dọc đường số 4 (từ Cao Bằng đến Lạng Sơn) để khoá chặt biên giới Việt – Trung và cô lập căn cứ địa Việt Bắc, nơi đặt cơ quan đầu não của kháng chiến.
- Chủ trương của ta: Chủ động mở chiến dịch để phá thế bao vây, khai thông đường liên lạc với các nước bạn, mở rộng căn cứ địa.
- Diễn biến chính: Ngày 16-9-1950, quân ta đánh vào cứ điểm Đông Khê. Mất Đông Khê, Cao Bằng bị uy hiếp, Thất Khê bị đe doạ. Pháp phải rút quân khỏi Cao Bằng theo đường số 4 và đưa quân lên đón, nhưng bị quân ta chặn đánh, tiêu diệt phần lớn.
- Kết quả: Chiến dịch kết thúc vào ngày 22-10-1950. Hàng nghìn tên địch bị loại khỏi vòng chiến, nhiều vị trí dọc biên giới được giải phóng, đường liên lạc quốc tế được khai thông.
Vở bài tập Lịch sử lớp 5 trang 32 – Câu 1
Đề: Sau những thất bại từ năm 1948 đến giữa năm 1950, thực dân Pháp có âm mưu gì mới?
Gợi ý trả lời: Pháp tăng cường lực lượng, xây dựng và củng cố hệ thống cứ điểm dọc đường số 4, khoá chặt biên giới Việt – Trung, nhằm cô lập căn cứ địa Việt Bắc và ngăn cách ta với các nước bạn.
Vì sao lại như vậy? Việt Bắc là “thủ đô kháng chiến”. Nếu cắt được đường ra biên giới, ta sẽ khó nhận viện trợ, khó trao đổi với bên ngoài. Vì vậy, dù thất bại ở chiến trường, Pháp vẫn tìm cách “bóp nghẹt” Việt Bắc từ phía biên giới.
Mẹo nhớ: Chỉ cần nhớ hai chữ khoá và cô lập: khoá biên giới – cô lập Việt Bắc.
Trang 33 – Câu 2: Mục đích của chiến dịch
Đáp án đúng: ☒ Tất cả các ý trên.
Em hãy xét từng phương án:
- Giải phóng một phần biên giới Việt – Trung: đúng, vì sau chiến dịch nhiều vị trí dọc biên giới do ta kiểm soát.
- Củng cố và mở rộng căn cứ địa Việt Bắc: đúng, vì khi biên giới được mở thì Việt Bắc không còn bị uy hiếp.
- Phá tan âm mưu khoá chặt biên giới, khai thông đường liên lạc quốc tế: đúng, đây chính là mục tiêu đối đầu trực tiếp với kế hoạch của Pháp.
Cả ba ý đều đúng nên chọn “Tất cả các ý trên”. Lỗi hay gặp: học sinh chỉ chọn ý thứ ba vì thấy nó dài và “nghe quan trọng nhất”. Với dạng “đúng nhất”, em phải đọc hết các phương án, thấy ý nào cũng đúng thì chọn ý tổng hợp.
Trang 33 – Câu 3: Hình ảnh Bác Hồ bên chiếc lều tạm
Đáp án: ☒ Bác Hồ luôn bám sát thực tế để lãnh đạo kháng chiến.
Bác Hồ đã lên đường ra mặt trận Biên giới để theo dõi chiến dịch. Chiếc lều dựng tạm trên đường đi cho thấy Bác làm việc ngay tại nơi gần chiến trường, nắm tình hình trực tiếp để cùng cấp chỉ huy quyết định.
- Phương án “chịu đựng gian khổ như chiến sĩ”: hình ảnh có gợi điều này, nhưng ý chính câu hỏi hướng đến vai trò lãnh đạo, nên không phải ý “đúng nhất”.
- Phương án “ghi nhật kí trên đường hành quân”: hình ảnh không cho thấy điều đó, loại.
Trang 33 – Câu 4: Tấm gương anh dũng trong chiến dịch
Gợi ý trả lời (La Văn Cầu): Trong trận đánh cứ điểm Đông Khê, anh La Văn Cầu được giao nhiệm vụ đánh bộc phá vào lô cốt phía đông bắc. Anh bị thương nặng ở cánh tay phải, nhưng vẫn nghiến răng nhờ đồng đội chặt đứt phần cánh tay còn dính để tiếp tục chiến đấu, hoàn thành nhiệm vụ.
Em có thể viết thêm một câu cảm nghĩ, ví dụ: “Em rất khâm phục tinh thần dũng cảm, sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc của anh La Văn Cầu.” Cách làm này giúp bài vừa đủ ý, vừa thể hiện cảm xúc của em.
Lưu ý: Đề yêu cầu “tóm tắt”, nên chỉ cần 2–3 câu gồm: tên người, nhiệm vụ, hành động dũng cảm.
Trang 34 – Câu 5: Điền địa danh vào lược đồ
Các địa danh tiêu biểu em nên ghi trên lược đồ chiến dịch gồm: Cao Bằng, Đông Khê, Thất Khê, Lạng Sơn và đường số 4. Nếu lược đồ có sẵn kí hiệu mũi tên, em ghi thêm hướng tiến công của quân ta vào Đông Khê và hướng rút quân của địch.
Hình dưới đây là sơ đồ đơn giản (không theo tỉ lệ) giúp em nhớ thứ tự các địa danh dọc đường số 4.
Mẹo nhớ thứ tự: đi từ phía bắc xuống phía nam theo đường số 4: Cao Bằng → Đông Khê → Thất Khê → Lạng Sơn. Đông Khê là “chiếc khoá” nằm giữa Cao Bằng và Thất Khê, nên ta đánh Đông Khê trước.
Cách làm đúng: Dùng bút chì ghi tên vào đúng vị trí chấm tròn của lược đồ trong sách, ghi chữ nhỏ gọn để không che kí hiệu. Cách làm cụ thể còn tuỳ lược đồ trong vở của em.
Trang 34 – Câu 6: Kết quả và ý nghĩa
Gợi ý trả lời:
- Kết quả: Quân ta tiêu diệt và bắt nhiều tên địch, giải phóng nhiều vị trí dọc biên giới, phá vỡ hệ thống phòng thủ đường số 4, khai thông đường liên lạc với các nước bạn.
- Ý nghĩa: Đây là chiến dịch đầu tiên ta chủ động mở và giành thắng lợi; căn cứ địa Việt Bắc được củng cố, mở rộng; từ đây ta nắm quyền chủ động trên chiến trường chính (Bắc Bộ).
Phân biệt cho khỏi nhầm: “Kết quả” là những gì thu được ngay sau trận đánh (địch bị tiêu diệt, vùng biên giới được giải phóng). “Ý nghĩa” là tác động lâu dài đến cuộc kháng chiến (ta giành thế chủ động).
Bảng tóm tắt nhanh toàn bài
| Nội dung | Cần nhớ |
|---|---|
| Âm mưu của Pháp | Khoá chặt biên giới Việt – Trung, cô lập Việt Bắc |
| Mở chiến dịch | Ngày 16-9-1950, đánh Đông Khê |
| Bác Hồ | Ra mặt trận, bám sát thực tế để lãnh đạo |
| Tấm gương tiêu biểu | La Văn Cầu |
| Kết thúc | Ngày 22-10-1950 |
| Ý nghĩa | Ta nắm quyền chủ động trên chiến trường |
Bài luyện tập thêm (có đáp án)
- Điền từ: Chiến dịch Biên giới thu – đông 1950 mở đầu bằng trận đánh vào cứ điểm ……… (Đáp án: Đông Khê).
- Đúng hay sai? “Chiến dịch Biên giới là chiến dịch đầu tiên do Pháp chủ động mở.” (Đáp án: Sai – đây là chiến dịch đầu tiên do ta chủ động mở và giành thắng lợi.)
- Trả lời ngắn: Vì sao Pháp phải rút quân khỏi Cao Bằng? (Đáp án: Vì Đông Khê bị ta tiêu diệt nên Cao Bằng bị cô lập và uy hiếp, Pháp buộc phải rút theo đường số 4.)
Đọc thêm
Nếu cần đối chiếu với phần câu hỏi trong sách giáo khoa, em xem bài Lịch sử lớp 5 trang 33, 34, 35 Bài 15: Chiến thắng biên giới Thu – Đông 1950.
Câu hỏi thường gặp
Vở bài tập Lịch sử lớp 5 bài 15 có mấy câu hỏi?
Bài 15 trong VBT Lịch sử lớp 5 có 6 câu, nằm ở các trang 32, 33, 34, gồm câu hỏi tự luận, đánh dấu ý đúng và điền địa danh vào lược đồ.
Mục đích của chiến dịch Biên giới thu – đông 1950 là gì?
Phá tan âm mưu khoá chặt biên giới Việt – Trung của Pháp, khai thông đường liên lạc quốc tế, giải phóng một phần biên giới và củng cố, mở rộng căn cứ địa Việt Bắc. Vì vậy câu trắc nghiệm chọn 'Tất cả các ý trên'.
Chiến dịch Biên giới thu – đông 1950 bắt đầu bằng trận nào?
Chiến dịch bắt đầu ngày 16-9-1950 bằng trận đánh vào cứ điểm Đông Khê trên đường số 4.
Ý nghĩa của chiến thắng Biên giới 1950 là gì?
Đây là chiến dịch đầu tiên ta chủ động mở và giành thắng lợi; căn cứ địa Việt Bắc được củng cố, mở rộng, từ đó ta nắm quyền chủ động trên chiến trường.