Trả lời nhanh
Phương án “Là ngôn ngữ văn tự để sáng tác văn học, thơ ca” là ý ĐÚNG, nên em không chọn nó khi đề hỏi “ý nào không đúng”. Chữ Phạn thật sự được dùng để ghi chép kinh Vê-đa, sử thi và nhiều tác phẩm thơ ca. Đáp án cần chọn là phương án nói sai về nguồn gốc, thời gian hoặc phạm vi sử dụng của chữ Phạn.
Đọc kỹ đề: câu hỏi dạng “không đúng”
Đây là kiểu câu hỏi phủ định. Nhiều bạn thấy một phương án quen thuộc rồi chọn luôn, nên rất dễ chọn nhầm ý đúng. Trong đề này, ý “ngôn ngữ văn tự để sáng tác văn học, thơ ca” khớp với kiến thức SGK nên nó là phương án để loại bỏ, không phải đáp án.
Lưu ý: bản đề em đang làm có thể xếp A, B, C, D khác nhau. Vì vậy hãy đối chiếu từng phương án với các ý ở bảng dưới đây thay vì nhớ máy móc chữ cái.
Những điều đúng về chữ Phạn
| Nội dung | Đánh giá |
|---|---|
| Là chữ viết và ngôn ngữ cổ do cư dân Ấn Độ cổ đại sáng tạo, sử dụng | Đúng |
| Dùng để ghi chép kinh Vê-đa, sáng tác văn học, thơ ca (sử thi Ma-ha-bha-ra-ta, Ra-ma-ya-na…) | Đúng |
| Có ảnh hưởng đến chữ viết và văn hoá của nhiều nước khác, trong đó có khu vực Đông Nam Á | Đúng |
| Là một thành tựu tiêu biểu về chữ viết, văn học của văn minh Ấn Độ cổ đại | Đúng |
Những ý thường bị “gài” là sai
- Chữ Phạn do người nước ngoài (ví dụ người Hy Lạp, Trung Hoa) tạo ra: sai, đây là sáng tạo của người Ấn Độ.
- Chữ Phạn là ngôn ngữ giao tiếp phổ biến hằng ngày của đa số người Ấn Độ hiện nay: sai. Ngày nay chữ Phạn chủ yếu xuất hiện trong kinh điển, nghi lễ tôn giáo và nghiên cứu học thuật.
- Chữ Phạn chỉ dùng trong buôn bán, không dùng cho văn học: sai, vì văn học là lĩnh vực dùng chữ Phạn nhiều nhất.
- Chữ Phạn không có ảnh hưởng ra ngoài Ấn Độ: sai, văn hoá Ấn Độ lan toả mạnh sang Đông Nam Á cùng với chữ viết và tôn giáo.
Nếu đề của em có một phương án thuộc nhóm trên, đó chính là đáp án “không đúng”.
Cách loại trừ nhanh
- Gạch chân từ khoá “không đúng” ngay đầu câu.
- Đánh dấu (Đ) vào mọi phương án khớp bảng “điều đúng” ở trên, gồm cả phương án về văn học, thơ ca.
- Phương án còn lại, mâu thuẫn với kiến thức (sai người sáng tạo, sai phạm vi, sai thời điểm sử dụng), là đáp án.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ ba chữ “Phạn – Vê-đa – văn thơ”: chữ Phạn gắn với kinh Vê-đa và các tác phẩm văn học cổ. Gặp phương án nói chữ Phạn gắn với văn học, tôn giáo, sử thi thì thường là đúng. Gặp phương án nói chữ Phạn “phổ biến nhất đời sống hôm nay” hoặc “do người nơi khác tạo ra” thì nên nghi ngờ.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn nhầm ý đúng vì quên đề hỏi “không đúng”.
- Nhầm chữ Phạn với tiếng Hin-đi hoặc chữ viết hiện đại của Ấn Độ. Chữ Phạn là ngôn ngữ cổ, còn tiếng Hin-đi là ngôn ngữ hiện đại.
- Nhầm Ấn Độ cổ đại với Trung Quốc cổ đại: chữ Hán thuộc Trung Quốc, chữ Phạn thuộc Ấn Độ.
Luyện tập
Câu 1. Điền vào chỗ trống: Chữ Phạn là chữ viết của cư dân ______ cổ đại, được dùng để ghi chép kinh Vê-đa và sáng tác ______.
Đáp án: Ấn Độ; văn học, thơ ca.
Câu 2. Nhận định “Chữ Phạn hiện nay là ngôn ngữ giao tiếp hằng ngày của hầu hết người dân Ấn Độ” đúng hay sai? Vì sao?
Đáp án: Sai. Chữ Phạn là ngôn ngữ cổ, ngày nay chủ yếu dùng trong kinh điển, nghi lễ và học thuật, không phải ngôn ngữ giao tiếp thông thường.
Câu 3. Kể tên hai thành tựu văn học tiêu biểu của Ấn Độ cổ đại gắn với chữ Phạn.
Đáp án: Ví dụ: kinh Vê-đa, sử thi Ra-ma-ya-na, sử thi Ma-ha-bha-ra-ta (chọn hai).
Câu hỏi thường gặp
Chữ Phạn là gì?
Chữ Phạn (Sanskrit) là ngôn ngữ và chữ viết cổ của Ấn Độ, được dùng ghi chép kinh Vê-đa, sử thi và nhiều tác phẩm văn học, tôn giáo.
Chữ Phạn có dùng để sáng tác văn học, thơ ca không?
Có. Đây là một ý đúng về chữ Phạn, nên khi đề hỏi 'ý nào không đúng' thì em không chọn phương án này.
Ngày nay chữ Phạn còn được dùng không?
Còn, nhưng chủ yếu trong kinh điển, nghi lễ tôn giáo và nghiên cứu học thuật, không phải ngôn ngữ giao tiếp hằng ngày của đa số người dân.
Làm sao tránh nhầm ở câu hỏi dạng 'không đúng'?
Gạch chân từ 'không đúng', đánh dấu các phương án đúng trước, phương án mâu thuẫn với kiến thức còn lại chính là đáp án.