Khó áp dụng cơ giới hóa cho những công việc chăm sóc nào? Vì sao?

Hiểu đúng câu hỏi

Cơ giới hóa là dùng máy móc thay sức lao động của con người trong sản xuất. Máy làm tốt khi công việc lặp lại, đồng đều, diễn ra trên diện rộng và mặt bằng bằng phẳng. Vì vậy muốn trả lời “khó cơ giới hóa việc nào”, em hãy tìm những việc không đồng đều, đòi hỏi phán đoán và thao tác nhẹ nhàng.

Những công việc chăm sóc khó cơ giới hóa

• Tỉa cành, tạo tán, cắt cành sâu bệnh: mỗi cây một dáng, người làm phải chọn cắt cành nào, giữ cành nào. Máy cắt đồng loạt dễ cắt nhầm cành mang quả hoặc cành khỏe.
• Tỉa hoa, tỉa quả, bao trái: phải chọn quả to, đẹp, đúng vị trí để giữ lại, rồi bao túi cho từng quả (xoài, bưởi, nhãn, ổi…). Việc này cần đôi mắt và đôi tay khéo léo.
• Thụ phấn bổ sung: với bầu, bí, dưa hấu, na, thanh long… nhiều khi phải thụ phấn thủ công đúng lúc hoa nở, không thể làm hàng loạt bằng máy.
• Bắt sâu, diệt sâu bệnh cục bộ: sâu xuất hiện lác đác, ẩn dưới lá; muốn phát hiện và xử lí đúng chỗ cần quan sát trực tiếp.
• Nhổ cỏ sát gốc, vun gốc cho cây non: máy dễ làm đứt rễ, trầy vỏ thân cây.
• Chăm sóc ở ruộng bậc thang, vườn đồi dốc, vườn nhỏ trồng xen nhiều loại: địa hình chật hẹp, máy không vào được hoặc không linh hoạt.

Vì sao khó cơ giới hóa?

1. Đối tượng không đồng nhất: mỗi cây, mỗi quả khác nhau về kích thước, vị trí, tình trạng sinh trưởng; máy chỉ làm tốt khi mọi thứ gần giống nhau.
2. Cần phán đoán: phải biết cành nào cần cắt, quả nào cần bỏ, lúc nào hoa nở. Đó là kinh nghiệm của người trồng; máy chưa nhận biết tốt (trừ một số máy có cảm biến, giá thành rất cao).
3. Dễ gây tổn thương cây: cây là cơ thể sống, hoa, quả và rễ non rất mỏng manh.
4. Điều kiện sản xuất: quy mô nhỏ lẻ, địa hình dốc, cây trồng xen khiến đầu tư máy không hiệu quả về kinh tế.

So sánh với việc dễ cơ giới hóa

Mẹo nhớ: việc nào “quy mô lớn, giống nhau, lặp lại” thì máy làm; việc nào “tỉ mỉ, từng cây, cần chọn lựa” thì người làm.

Lưu ý khi làm bài

• Nên nêu ít nhất 2–3 việc cụ thể và luôn kèm lí do; chỉ liệt kê mà không giải thích sẽ mất điểm.
• Không nhầm: tưới nước, phun thuốc, bón phân là những việc đã cơ giới hóa khá phổ biến.
• Câu “khó” không có nghĩa là “không bao giờ”: công nghệ cao (robot hái quả, máy bay không người lái phun thuốc) đang dần thay một phần, nhưng chi phí còn lớn.

Bài luyện tập

1. Vì sao bao trái cho xoài khó dùng máy?
   Đáp án gợi ý: mỗi quả nằm ở vị trí, độ cao khác nhau, cần chọn quả đạt chuẩn và thao tác nhẹ để không rụng, dập quả.
2. Trong các việc: phun thuốc trừ cỏ cho cánh đồng rộng, tỉa cành cam, làm đất; việc nào khó cơ giới hóa nhất?
   Đáp án: tỉa cành cam, vì mỗi cây một hình dạng và cần phán đoán chọn cành.
3. Một vườn dốc trồng xen cà phê và hồ tiêu có nên mua máy cày lớn để chăm sóc không?
   Đáp án gợi ý: không phù hợp, vì địa hình dốc, cây xen kẽ, máy lớn khó di chuyển và có thể làm hỏng rễ cây.