K2SO4 + Ba(OH)2 → BaSO4 + KOH: Phương trình hoá học

Trả lời nhanh

Phương trình: K₂SO₄ + Ba(OH)₂ → BaSO₄↓ + 2KOH. Đây là phản ứng trao đổi giữa muối và bazơ trong dung dịch. Hiện tượng là xuất hiện kết tủa trắng BaSO₄, không tan trong axit mạnh. Dung dịch sau phản ứng chứa KOH nên làm quỳ tím hoá xanh.

Phương trình hoá học K₂SO₄ + Ba(OH)₂

Phương trình phân tử đã cân bằng:

K₂SO₄ + Ba(OH)₂ → BaSO₄↓ + 2KOH

Nhiều bạn viết “K₂SO₄ + Ba(OH)₂ → KOH + BaSO₄” nhưng quên hệ số 2. Vế trái có 2 nguyên tử K, nên vế phải phải có 2KOH.

Cách cân bằng nhanh

Phản ứng trao đổi: hai chất “đổi thành phần” cho nhau. K đổi chỗ với Ba, nên tạo BaSO₄ và KOH.
Đếm K: vế trái có 2 nên đặt hệ số 2 trước KOH.
Kiểm tra gốc SO₄: 1 ở mỗi vế. Kiểm tra nhóm OH: 2 ở mỗi vế. Ba: 1 ở mỗi vế. Phương trình đã cân bằng.

Điều kiện và hiện tượng

Nội dung	Chi tiết
Điều kiện	Hai chất ở dạng dung dịch, không cần xúc tác hay nhiệt độ
Hiện tượng	Xuất hiện kết tủa trắng BaSO₄, dung dịch thu được làm quỳ tím hoá xanh
Loại phản ứng	Trao đổi, không có sự thay đổi số oxi hoá

Vì sao phản ứng xảy ra?

Phản ứng giữa muối và bazơ trong dung dịch chỉ xảy ra khi thoả mãn hai ý:

Cả muối và bazơ đều tan. K₂SO₄ tan, Ba(OH)₂ là bazơ kiềm tan được.
Sản phẩm có ít nhất một chất kết tủa hoặc bay hơi. Ở đây BaSO₄ là chất kết tủa không tan.

Sản phẩm còn lại là KOH, một bazơ kiềm tan nên ở lại trong dung dịch.

Phương trình ion

Viết dưới dạng ion đầy đủ:

2K⁺ + SO₄²⁻ + Ba²⁺ + 2OH⁻ → BaSO₄↓ + 2K⁺ + 2OH⁻

Lược bỏ ion giống nhau ở hai vế (K⁺, OH⁻), ta được phương trình ion thu gọn:

Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓

Phương trình này cũng đúng với phản ứng của BaCl₂, Ba(NO₃)₂, H₂SO₄… Vì vậy dung dịch muối bari thường được dùng để nhận biết ion sunfat.

Lưu ý và lỗi sai thường gặp

Quên kí hiệu ↓ cạnh BaSO₄, hoặc viết nhầm KOH là chất kết tủa. KOH tan tốt.
Nghĩ rằng kết tủa tan trong axit. BaSO₄ không tan trong nước và cũng không tan trong dung dịch axit mạnh như HCl, HNO₃. Đây là điểm khác BaCO₃ hay BaSO₃, vì hai chất này tan trong axit và có khí thoát ra.
Viết sản phẩm là K + BaSO₄ hoặc H₂. Phản ứng này không có kim loại hay hiđro tạo thành.

Mẹo nhớ: thấy Ba²⁺ gặp SO₄²⁻ thì nghĩ ngay đến “kết tủa trắng không tan”.

Bài luyện tập có lời giải

Bài 1. Cho 17,4 gam K₂SO₄ tác dụng vừa đủ với dung dịch Ba(OH)₂. Tính khối lượng kết tủa và khối lượng KOH tạo thành.

Giải: M(K₂SO₄) = 174 nên n = 17,4 : 174 = 0,1 mol. Theo phương trình, n(BaSO₄) = 0,1 mol và n(KOH) = 0,2 mol.

m(BaSO₄) = 0,1 × 233 = 23,3 gam.
m(KOH) = 0,2 × 56 = 11,2 gam.
Lượng Ba(OH)₂ cần dùng là 0,1 mol, tương ứng 0,1 × 171 = 17,1 gam.

Bài 2. Trộn 100 mL dung dịch K₂SO₄ 0,2M với 150 mL dung dịch Ba(OH)₂ 0,1M. Tính khối lượng kết tủa và nồng độ các chất tan trong dung dịch sau phản ứng (coi thể tích dung dịch bằng tổng thể tích hai dung dịch).

Giải: n(K₂SO₄) = 0,1 × 0,2 = 0,02 mol; n(Ba(OH)₂) = 0,15 × 0,1 = 0,015 mol. Tỉ lệ 1 : 1 nên Ba(OH)₂ hết, K₂SO₄ dư 0,005 mol.

n(BaSO₄) = 0,015 mol, nên m = 0,015 × 233 = 3,495 gam.
n(KOH) = 0,03 mol. Thể tích dung dịch là 0,25 L, nên C_M(KOH) = 0,03 : 0,25 = 0,12M.
C_M(K₂SO₄ dư) = 0,005 : 0,25 = 0,02M.

Bài 3. Chỉ dùng một thuốc thử, hãy phân biệt hai dung dịch K₂SO₄ và KCl.

Giải: Dùng dung dịch Ba(OH)₂. Ống nghiệm nào xuất hiện kết tủa trắng là K₂SO₄. Ống còn lại không có hiện tượng là KCl, vì BaCl₂ và KOH đều tan.

Tóm tắt

K₂SO₄ + Ba(OH)₂ → BaSO₄↓ + 2KOH.
Hiện tượng: kết tủa trắng, dung dịch sau phản ứng có tính bazơ.
Phương trình ion thu gọn: Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓.

Câu hỏi thường gặp

K2SO4 tác dụng với Ba(OH)2 tạo ra chất gì?

Tạo kết tủa trắng bari sunfat BaSO4 và kali hiđroxit KOH tan trong dung dịch. Phương trình: K2SO4 + Ba(OH)2 → BaSO4↓ + 2KOH.

Kết tủa BaSO4 có tan trong axit không?

Không. BaSO4 không tan trong nước và không tan trong dung dịch axit mạnh như HCl, HNO3 loãng, nên được dùng để nhận biết ion sunfat.

Phản ứng K2SO4 + Ba(OH)2 thuộc loại phản ứng nào?

Là phản ứng trao đổi giữa muối và bazơ. Phản ứng xảy ra vì sản phẩm có chất kết tủa BaSO4, các nguyên tố không đổi số oxi hoá.

Phương trình ion thu gọn của phản ứng là gì?

Ba2+ + SO4 2- → BaSO4↓. Các ion K+ và OH- không tham gia nên được lược bỏ.