Trình bày cốt truyện và nêu bố cục tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương

Vài nét về tác giả, tác phẩm

Nguyễn Dữ sống ở thế kỉ XVI, là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm, làm quan một thời gian ngắn rồi về ở ẩn. Ông là tác giả tập truyện Truyền kì mạn lục gồm 20 truyện viết bằng chữ Hán. Chuyện người con gái Nam Xương là một truyện trong tập, được phát triển từ truyện dân gian “Vợ chàng Trương”. Hai chữ “truyền kì” nghĩa là ghi chép những chuyện lạ, có yếu tố kì ảo.

Tóm tắt cốt truyện theo mạch sự kiện

1. Mở đầu: Vũ Thị Thiết, quê ở Nam Xương, tính tình thùy mị, nết na, lại có sắc đẹp. Trương Sinh, con nhà giàu nhưng ít học và có tính đa nghi, xin mẹ trăm lạng vàng cưới nàng làm vợ.
2. Chia li: Trương Sinh bị bắt đi lính, ở nhà Vũ Nương sinh con trai đặt tên là Đản, một mình nuôi con và phụng dưỡng mẹ chồng. Khi bà ốm, nàng thuốc thang, lo liệu, đến lúc bà mất thì ma chay chu tất như với cha mẹ đẻ.
3. Chồng về, nỗi oan: Trương Sinh trở về, bế con thì bé Đản không nhận cha, bảo rằng đêm nào cũng có một người đàn ông đến, mẹ đi cũng đi, mẹ ngồi cũng ngồi nhưng không bao giờ bế Đản. Trương Sinh nghi vợ thất tiết, mắng nhiếc, đánh đuổi dù nàng hết lời phân trần.
4. Cái chết: Không còn cách tự minh oan, Vũ Nương tắm gội chay sạch, ra bến Hoàng Giang, ngửa mặt lên trời mà nguyện rồi gieo mình xuống sông.
5. Sau đó: Một đêm nọ, Trương Sinh ngồi cùng con dưới ngọn đèn, bé Đản chỉ vào bóng chồng trên vách nói đó là cha Đản, lúc ấy chàng mới tỉnh ngộ, hiểu ra vợ bị oan, nhưng đã muộn.
6. Thủy cung: Phan Lang, người cùng làng, chết đuối vì chạy loạn, được Linh Phi, vợ vua Nam Hải cứu. Ở đây Phan Lang gặp Vũ Nương, nàng nhờ gửi lời cho chồng và gửi chiếc hoa vàng làm tín vật.
7. Kết: Trương Sinh nghe lời Phan Lang, lập đàn giải oan trên bến sông. Vũ Nương hiện lên ngồi trên chiếc kiệu hoa giữa dòng, nói lời tạ từ rồi biến mất.

Bố cục ba phần

Lưu ý: mốc ranh giới giữa các phần có thể khác nhau chút ít giữa các sách; em nên theo cách chia của sách giáo khoa lớp mình đang học nhưng phải nắm vững nội dung từng phần như trên.

Nhân vật và sự kiện then chốt

• Chiếc bóng: là chi tiết “thắt nút” và “mở nút” của truyện. Vì Vũ Nương nói với con rằng bóng mình trên vách là cha, nên đứa trẻ hiểu lầm; cũng nhờ bóng mà cuối truyện nỗi oan mới sáng tỏ.
• Yếu tố kì ảo: thủy cung, Linh Phi, chiếc hoa vàng, kiệu hoa giữa sông. Các chi tiết ấy làm tăng sức hấp dẫn của truyện, thể hiện ước mơ người tốt được minh oan, nhưng kết thúc nàng vẫn không thể trở lại trần gian, cho thấy bi kịch không thể cứu vãn.
• Trương Sinh: đại diện cho sự độc đoán của chế độ nam quyền, tin lời nói ngây thơ của trẻ con hơn lời vợ.

Giá trị nội dung và nghệ thuật

Truyện tố cáo xã hội phong kiến coi trọng quyền uy của người đàn ông, đồng thời cảm thông với số phận mong manh của người phụ nữ và ca ngợi vẻ đẹp phẩm chất của họ. Về nghệ thuật, truyện xây dựng tình huống bất ngờ, kết hợp tự sự với trữ tình qua những lời thoại của nhân vật, và đan xen yếu tố kì ảo với hiện thực.

Lỗi thường gặp khi làm bài

• Kể lại truyện quá chi tiết mà quên nêu bố cục khi đề yêu cầu cả hai.
• Nhầm vai trò của Phan Lang (người gặp Vũ Nương ở thủy cung) với Trương Sinh.
• Nhầm tác giả: Nguyễn Dữ chứ không phải Nguyễn Du.

Câu hỏi ôn tập

1. Vì sao Trương Sinh nghi ngờ vợ? Đáp án: do lời con nói về “người cha” đêm nào cũng đến và tính hay ghen, đa nghi của chàng.
2. Tác dụng của yếu tố kì ảo ở phần cuối? Đáp án: hoàn chỉnh vẻ đẹp Vũ Nương, thể hiện ước mơ công bằng, đồng thời làm bi kịch thêm xót xa.