Trả lời nhanh
Khoe khoang là thói cố ý phô bày của cải, thành tích, quan hệ hay hiểu biết của mình, thường phóng đại, để người khác ngưỡng mộ hoặc thấy mình hơn người. Bài nghị luận về thói khoe khoang cần giải thích khái niệm, chỉ ra biểu hiện (cả ngoài đời và trên mạng xã hội), phân tích nguyên nhân, tác hại, phân biệt với sự tự tin, chia sẻ niềm vui chính đáng, rồi đề xuất cách khắc phục. Bên dưới là dàn ý chi tiết và 5 bài văn mẫu với độ dài khác nhau.
Đề bài và cách hiểu vấn đề
Đề: Viết bài văn nghị luận về thói khoe khoang của một bộ phận người trong cuộc sống hôm nay.
- Kiểu bài: nghị luận về một vấn đề của đời sống, cụ thể là một thói xấu của con người.
- Khái niệm: “khoe” là đưa ra cho người khác thấy điều mình có; “khoe khoang” là khoe quá mức, khoe một cách cố ý, nhiều khi thổi phồng sự thật, nhằm đề cao bản thân.
- Ranh giới cần làm rõ: chia sẻ niềm vui với người thân, giới thiệu năng lực khi cần thiết (phỏng vấn, thi tuyển) không phải là khoe khoang. Thói xấu bắt đầu khi mục đích là để hơn người, để người khác phải trầm trồ, ghen tị.
Dàn ý bài nghị luận về thói khoe khoang
Mở bài
Dẫn dắt (từ một câu chuyện, một câu tục ngữ như “Thùng rỗng kêu to”, hoặc hiện tượng khoe trên mạng xã hội); nêu vấn đề: thói khoe khoang là một thói xấu cần nhận diện và từ bỏ.
Thân bài
- Giải thích: khoe khoang là gì; phân biệt với tự tin và chia sẻ.
- Biểu hiện:
- Khoe của cải: đồ hiệu, điện thoại, xe, tiền bạc, gia thế.
- Khoe thành tích, điểm số, giải thưởng, nhiều khi phóng đại.
- Khoe quen biết người có địa vị, “có người nhà làm to”.
- Khoe trên mạng xã hội: chụp ảnh check-in, đăng hóa đơn, “sống ảo” để được nhiều lượt thích.
- Nguyên nhân: tâm lí muốn được công nhận, thiếu tự tin bên trong; ảnh hưởng của lối sống chạy theo vật chất, “sĩ diện”; môi trường mạng đo giá trị bằng lượt tương tác; gia đình chiều chuộng, ít dạy sự khiêm tốn.
- Tác hại:
- Với bản thân: dễ ảo tưởng, ngừng cố gắng; tốn tiền bạc, thời gian để giữ hình ảnh; bị người khác coi thường khi bị “lật tẩy”; có thể bị kẻ xấu lợi dụng thông tin đã khoe.
- Với người xung quanh: gây cảm giác tự ti, ghen tị, chia rẽ tập thể; lan truyền lối sống hình thức.
- Phản đề: không nên vì sợ bị cho là khoe mà giấu năng lực, ngại thể hiện; cần biết giới thiệu bản thân đúng lúc, đúng mực.
- Giải pháp: sống thật, khiêm tốn, lấy hành động chứng minh giá trị; tự đánh giá bản thân bằng sự tiến bộ thay vì so sánh; dùng mạng xã hội tỉnh táo; gia đình, nhà trường đề cao những tấm gương khiêm nhường.
Kết bài
Khẳng định lại quan điểm; liên hệ bản thân: em sẽ làm gì để không mắc thói khoe khoang.
Bài văn mẫu 1: Đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ
Ông cha ta có câu “Thùng rỗng kêu to” để nói về những người càng ít giá trị thật càng thích phô trương. Đó chính là thói khoe khoang: cố tình phô bày, thậm chí thổi phồng của cải, thành tích hay hiểu biết của mình để người khác ngưỡng mộ. Ngày nay, thói xấu này xuất hiện khắp nơi, từ một bạn học sinh khoe chiếc điện thoại đắt tiền trong lớp đến những người đăng ảnh hàng hiệu, hóa đơn nhà hàng lên mạng mỗi ngày. Nguyên nhân sâu xa thường là sự thiếu tự tin: người ta cần lời khen của người khác để thấy mình có giá trị. Nhưng khoe khoang mang lại nhiều tác hại. Người khoe dễ ảo tưởng về bản thân, tốn công giữ một hình ảnh không thật, còn người nghe thì khó chịu, xa lánh. Chia sẻ niềm vui chân thành với người thân không có gì sai; điều đáng trách là khoe để hơn người. Mỗi chúng ta hãy để việc làm và thái độ sống nói thay cho mình, bởi giá trị thật không cần phải ồn ào.
Bài văn mẫu 2: Bài văn ngắn gọn
Trong truyện cười dân gian, có anh chàng đi tìm con lợn cưới bị sổng, gặp anh chàng đang mặc áo mới đứng đợi người khen. Một người hỏi “Có thấy con lợn cưới của tôi chạy qua đây không?”, người kia giơ vạt áo lên đáp “Từ lúc tôi mặc cái áo mới này, chẳng thấy con lợn nào chạy qua cả!”. Cả hai nhân vật đều tranh thủ khoe: người khoe “lợn cưới”, người khoe “áo mới”. Câu chuyện khiến ta bật cười, nhưng cũng là tấm gương soi cho thói khoe khoang vẫn còn tồn tại đến hôm nay.
Khoe khoang là cố ý phô bày điều mình có, thường quá mức hoặc không đúng sự thật, nhằm được người khác chú ý và ngưỡng mộ. Người khoe khoang có thể khoe tiền bạc, đồ dùng đắt tiền, khoe điểm cao, khoe quen biết người này người kia. Ở trường, không khó gặp những bạn hễ có đồ mới là tìm cách để cả lớp biết, hay một bạn đạt giải nhỏ đã kể đi kể lại như một chiến tích.
Vì sao con người lại khoe khoang? Phần lớn là do muốn được công nhận, muốn chứng tỏ mình hơn người. Có người lại vì sĩ diện, sợ bị coi thường. Thế nhưng, khoe khoang chẳng làm ai đáng quý hơn. Ngược lại, nó khiến người khoe trở nên lố bịch, dễ bị mọi người xa lánh. Khi quá chú tâm vào việc khoe, người ta cũng quên mất việc rèn luyện để thật sự giỏi giang.
Mỗi người nên học cách sống khiêm tốn, biết vui với thành quả của mình mà không cần phô trương. Khi được khen, hãy cảm ơn và tiếp tục cố gắng. Người thật sự có giá trị thì không cần khoe, bởi mọi người sẽ tự nhận ra qua cách họ sống và làm việc.
Bài văn mẫu 3: Nghị luận về thói khoe khoang trên mạng xã hội
Chỉ cần lướt mạng xã hội vài phút, ta có thể bắt gặp hàng loạt bức ảnh: túi xách hàng hiệu đặt cạnh vô lăng ô tô, mâm cơm sang trọng ở nhà hàng, bảng điểm toàn điểm mười kèm dòng chữ “chán quá, lại được mười”. Mạng xã hội vốn là nơi kết nối, chia sẻ, nhưng cũng đang trở thành “sân khấu” lớn nhất cho thói khoe khoang.
Khoe trên mạng có những đặc điểm riêng. Thứ nhất, nó diễn ra liên tục và dễ dàng, chỉ cần một cú chạm là cả nghìn người nhìn thấy. Thứ hai, nó thường được dàn dựng: góc chụp được chọn kĩ, ảnh được chỉnh sửa, cuộc sống được cắt ra chỉ còn những khoảnh khắc lấp lánh. Thứ ba, nó gắn với con số: lượt thích, lượt chia sẻ trở thành thước đo để người khoe thấy mình “có giá”. Người ta gọi lối sống này là “sống ảo”, bởi hình ảnh trên màn hình nhiều khi khác xa đời thực.
Nguyên nhân của hiện tượng nằm ở cả con người và môi trường. Về phía con người, đó là nhu cầu được chú ý, được công nhận, đôi khi là để lấp đầy sự tự ti. Về phía môi trường, mạng xã hội ưu tiên những nội dung gây chú ý, nên những bài khoe khoang càng hào nhoáng càng được lan truyền rộng.
Tác hại của thói khoe trên mạng không hề nhỏ. Người khoe phải chạy theo hình ảnh do chính mình dựng lên, có khi vay mượn, mua sắm vượt quá khả năng chỉ để có ảnh đẹp. Những thông tin như địa chỉ, tài sản, lịch trình bị phơi bày có thể bị kẻ gian lợi dụng. Với người xem, nhất là tuổi học trò, việc liên tục so sánh mình với cuộc sống “hoàn hảo” của người khác dễ dẫn tới cảm giác thua kém, buồn bã, thậm chí đua đòi.
Dĩ nhiên, đăng tải một bức ảnh đẹp hay khoe niềm vui đỗ vào trường mơ ước không phải là có lỗi. Điều quan trọng là động cơ và mức độ: chia sẻ để kết nối khác với phô trương để được ngưỡng mộ. Mỗi người dùng mạng cần tự hỏi trước khi đăng: “Mình chia sẻ điều này để làm gì?”. Đồng thời, hãy dành nhiều thời gian hơn cho đời sống thật, cho những mối quan hệ không cần lượt thích để chứng minh. Khi biết sống thật với mình, ta sẽ không còn cần đến sự hào nhoáng ảo để thấy bản thân có giá trị.
Bài văn mẫu 4: Thói khoe khoang trong môi trường học đường
Trường học là nơi mỗi học sinh rèn luyện cả kiến thức lẫn nhân cách. Thế nhưng, ngay trong lớp học, thói khoe khoang vẫn len lỏi, âm thầm làm xấu đi tình bạn và không khí học tập.
Biểu hiện của thói khoe khoang ở học sinh khá đa dạng. Có bạn khoe đồ dùng: đôi giày mới, chiếc đồng hồ thông minh, chiếc cặp đắt tiền, và tỏ ra coi thường những bạn dùng đồ bình thường. Có bạn khoe điểm số, hễ được điểm cao là đi hỏi điểm cả lớp để so sánh. Có bạn khoe gia thế, nói về nghề nghiệp của bố mẹ như một thứ quyền lực. Lại có bạn khoe những điều không có thật, chẳng hạn kể mình từng đi du lịch nhiều nơi, quen nhiều người nổi tiếng, để được bạn bè chú ý.
Lấy ví dụ một tình huống giả định: một bạn trong lớp đạt giải khuyến khích cuộc thi cấp trường, nhưng khi kể với bạn bè ở lớp khác lại nói thành giải nhất. Đến khi danh sách được công bố, bạn ấy mất đi sự tin tưởng của mọi người. Từ một lời khoe nhỏ, bạn đã đánh mất điều quý giá hơn nhiều so với một giải thưởng: uy tín của chính mình.
Thói khoe khoang trong học đường gây ra nhiều hậu quả. Nó khiến lớp học chia thành nhóm “có” và “không có”, làm những bạn hoàn cảnh khó khăn tự ti, ngại giao tiếp. Nó biến việc học thành cuộc đua thành tích để khoe chứ không phải để hiểu biết. Bản thân người khoe cũng dễ chủ quan, ngừng nỗ lực vì nghĩ mình đã giỏi.
Để khắc phục, mỗi học sinh cần hiểu rằng điểm số và đồ dùng không quyết định giá trị con người; điều làm nên giá trị là sự chăm chỉ, tử tế và trung thực. Thầy cô, cha mẹ nên khen ngợi sự tiến bộ và tinh thần giúp đỡ bạn bè, thay vì chỉ khen thành tích. Với bản thân, em nhắc mình khi có niềm vui thì chia sẻ với người thân bằng sự chân thành, còn khi bạn bè gặp khó khăn thì giúp đỡ thay vì so bì. Một lớp học không có khoe khoang sẽ là lớp học có nhiều tình bạn đẹp.
Bài văn mẫu 5: Bài nghị luận hoàn chỉnh
Người xưa dạy “Hữu xạ tự nhiên hương”: có xạ hương thì tự khắc tỏa mùi thơm, chẳng cần phải rao lên. Câu nói ấy đề cao lối sống khiêm nhường, để giá trị thật tự lên tiếng. Vậy mà trong cuộc sống hôm nay, không ít người lại chọn cách ngược lại: phô trương, khoe khoang. Đây là một thói xấu đáng để mỗi chúng ta suy ngẫm.
Khoe khoang là hành vi cố ý bày ra cho người khác thấy những gì mình có hoặc tưởng là mình có, như tiền bạc, đồ đạc, thành tích, quan hệ, hiểu biết, với mục đích chính là để được ngưỡng mộ, để chứng tỏ mình hơn người. Điểm mấu chốt của khoe khoang không nằm ở việc nói về bản thân, mà ở động cơ hơn người và sự phóng đại. Một học sinh kể với mẹ rằng mình được điểm tốt là chia sẻ; nhưng đi khắp lớp để so điểm và chê bạn kém là khoe khoang.
Thói khoe khoang có mặt ở mọi lứa tuổi và mọi môi trường. Người lớn khoe nhà to, xe đẹp, khoe con học trường danh tiếng. Người trẻ khoe điện thoại đời mới, quần áo hàng hiệu, khoe chuyến du lịch. Trên mạng xã hội, việc khoe còn được “nâng cấp”: ảnh được chỉnh sửa, cuộc sống được dàn dựng để trông lúc nào cũng hoàn hảo. Có người khoe cả những thứ không thuộc về mình, như mượn đồ để chụp ảnh hay nhận vơ thành tích của tập thể.
Vì sao thói xấu này tồn tại dai dẳng? Nguyên nhân đầu tiên nằm ở nhu cầu được công nhận vốn có trong mỗi người. Khi nhu cầu ấy không được thỏa mãn bằng những giá trị thật, người ta tìm đến lối tắt là phô trương. Nguyên nhân thứ hai là sự tự ti ẩn sâu: người càng không tin vào bản thân càng cần lời khen bên ngoài để trấn an. Ngoài ra, lối sống coi trọng vật chất, tâm lí sĩ diện “không chịu thua ai” và môi trường mạng đo giá trị bằng lượt tương tác cũng tiếp thêm sức cho thói khoe khoang.
Tác hại của thói khoe khoang thể hiện ở nhiều mặt. Với bản thân người khoe, nó tạo ra sự ảo tưởng, khiến họ dừng lại ở cảm giác hài lòng thay vì tiếp tục học hỏi. Họ phải tốn tiền bạc, thời gian, công sức để duy trì hình ảnh, thậm chí vướng vào nợ nần vì chạy theo sự hào nhoáng. Khi lời khoe bị phát hiện là phóng đại, họ mất uy tín, mất lòng tin của mọi người. Thông tin cá nhân phơi bày quá nhiều còn có thể bị kẻ xấu lợi dụng. Với xã hội, thói khoe khoang lan truyền lối sống hình thức, khiến nhiều người, nhất là thanh thiếu niên, rơi vào vòng so sánh, đua đòi và cảm thấy thua kém.
Tuy vậy, cũng cần nhìn nhận công bằng: không phải mọi lời nói về bản thân đều là khoe khoang. Biết giới thiệu năng lực của mình khi thi tuyển, khi xin việc, khi nhận nhiệm vụ là điều cần thiết. Chia sẻ niềm vui chính đáng để lan tỏa năng lượng tích cực cũng là điều đẹp. Ngược lại, có người vì sợ bị coi là khoe mà luôn giấu mình, không dám thể hiện, cũng là một cách sống thiệt thòi. Điều quan trọng là sự chân thật và đúng mực.
Để từ bỏ thói khoe khoang, trước hết mỗi người cần hiểu đúng về giá trị bản thân: giá trị không nằm ở thứ ta sở hữu mà ở việc ta làm, cách ta đối xử với người khác. Hãy tự so sánh mình hôm nay với chính mình hôm qua thay vì so với người khác. Khi dùng mạng xã hội, hãy cân nhắc mục đích của mỗi bài đăng. Gia đình và nhà trường nên khen ngợi sự nỗ lực, lòng tốt và sự khiêm tốn, để trẻ hiểu rằng được yêu quý không cần phải phô trương.
Là một học sinh, em tự nhắc mình hãy học tập và rèn luyện thật sự, để kết quả tự nói lên tất cả. Khi đạt thành tích, em sẽ vui, sẽ cảm ơn những người đã giúp mình, rồi tiếp tục cố gắng. Bởi như hương thơm của xạ, giá trị thật của con người không cần phải khoe, người xung quanh tự khắc sẽ nhận ra.
Lưu ý khi viết bài nghị luận về thói khoe khoang
- Luôn có phần phân biệt khoe khoang với tự tin, chia sẻ; đây là ý giúp bài viết sâu sắc và công bằng.
- Dẫn chứng nên gần gũi, có thể là tình huống giả định; khi nêu tình huống không có thật, hãy nói rõ đó là ví dụ.
- Không nêu tên, chê bai cá nhân cụ thể ngoài đời; tập trung vào hiện tượng.
- Phần giải pháp cần cụ thể (với bản thân, gia đình, nhà trường, cách dùng mạng xã hội), tránh khẩu hiệu chung chung.
- Có thể mở rộng sang các đề gần như thói khoác lác, thói kiêu ngạo, lối sống “sống ảo” bằng cùng khung dàn ý.
Câu hỏi thường gặp
Khoe khoang là gì?
Khoe khoang là cố ý phô bày, thường phóng đại, của cải, thành tích, quan hệ hay hiểu biết của mình nhằm được người khác ngưỡng mộ hoặc để tỏ ra hơn người.
Khoe khoang khác tự tin như thế nào?
Người tự tin thể hiện năng lực đúng lúc, đúng mức và trung thực; người khoe khoang phô trương quá mức, nhiều khi thổi phồng, với động cơ chính là để hơn người.
Tác hại của thói khoe khoang là gì?
Thói khoe khoang khiến người khoe ảo tưởng, tốn kém, mất uy tín khi bị phát hiện, dễ bị lợi dụng thông tin; đồng thời gây tự ti, ghen tị và lan truyền lối sống hình thức trong cộng đồng.
Câu tục ngữ nào nói về thói khoe khoang?
Có thể dùng “Thùng rỗng kêu to” để phê phán người ít giá trị mà thích phô trương, hoặc “Hữu xạ tự nhiên hương” để đề cao lối sống khiêm tốn.
Làm thế nào để khắc phục thói khoe khoang?
Hãy đánh giá bản thân bằng sự tiến bộ của chính mình, để việc làm chứng minh giá trị, cân nhắc mục đích trước khi đăng bài trên mạng và học cách vui với thành công một cách khiêm tốn.