Chất tác dụng với nước tạo ra dung dịch axit là chất nào?

Chất tác dụng với nước tạo ra dung dịch axit là oxit axit, tức là oxit của phi kim (và một số oxit kim loại ứng với axit) như SO3, P2O5, N2O5, SO2, CO2. Khi hoà tan, oxit hợp với nước tạo axit tương ứng, nên dung dịch làm quỳ tím chuyển sang màu đỏ (hồng).

Chất tác dụng với nước tạo ra dung dịch axit là

Trả lời nhanh

Chất tác dụng với nước tạo ra dung dịch axit là oxit axit, tức là oxit của phi kim (và một số oxit kim loại ứng với axit) như SO₃, P₂O₅, N₂O₅, SO₂, CO₂. Khi hoà tan, oxit hợp với nước tạo axit tương ứng, nên dung dịch làm quỳ tím chuyển sang màu đỏ (hồng).

Đây là dạng câu hỏi quen thuộc ở phần oxit lớp 8. Đề thường cho bốn chất, yêu cầu chọn chất tạo ra axit khi cho vào nước. Vì chưa có phương án cụ thể, bài này hướng dẫn bạn cách nhận diện để chọn đúng ở bất kỳ đề nào.

Quy tắc cần nhớ

Oxit axit + H₂O → axit (oxit axit tan được trong nước).
Oxit bazơ tan + H₂O → bazơ (kiềm), ví dụ Na₂O, K₂O, BaO, CaO.
Kim loại kiềm (Na, K), kiềm thổ mạnh (Ba, Ca) + H₂O → bazơ + H₂.

Mẹo nhớ: oxit của phi kim thường cho axit, oxit của kim loại thường cho bazơ.

Các phản ứng tạo axit thường gặp

Oxit axit	Phương trình	Axit tạo thành
SO₃	SO₃ + H₂O → H₂SO₄	Axit sunfuric (mạnh)
SO₂	SO₂ + H₂O ⇌ H₂SO₃	Axit sunfurơ (yếu)
CO₂	CO₂ + H₂O ⇌ H₂CO₃	Axit cacbonic (yếu)
P₂O₅	P₂O₅ + 3H₂O → 2H₃PO₄	Axit photphoric
N₂O₅	N₂O₅ + H₂O → 2HNO₃	Axit nitric (mạnh)

Dấu ⇌ cho biết phản ứng thuận nghịch: axit yếu như H₂CO₃, H₂SO₃ dễ phân huỷ ngược lại, nên dung dịch chỉ hơi chua và quỳ tím hoá đỏ nhạt.

Vì sao các chất khác không phải đáp án?

Na₂O, K₂O, BaO, CaO (oxit bazơ): tạo dung dịch bazơ, ví dụ Na₂O + H₂O → 2NaOH. Quỳ tím hoá xanh.
CO, NO, N₂O (oxit trung tính, còn gọi oxit không tạo muối): không phản ứng với nước ở điều kiện thường.
SiO₂: là oxit axit nhưng không tan và không tác dụng với nước. Đây là bẫy hay gặp.
CuO, Fe₂O₃, Al₂O₃: oxit không tan trong nước, không tạo dung dịch.
Kim loại (Na, Ca…): tạo bazơ và khí H₂.

Những trường hợp cần chú ý

Khí HCl, HBr hoà tan vào nước cũng cho dung dịch axit (axit clohiđric, axit bromhiđric). Đây là sự hoà tan, không phải phản ứng của oxit.
Khí Cl₂ tác dụng với nước tạo hỗn hợp HCl và HClO, dung dịch có tính axit.
NO₂ tác dụng với nước: 3NO₂ + H₂O → 2HNO₃ + NO. Ở lớp 8 đề phổ thông ít hỏi, nhưng nên biết.

Lỗi sai thường gặp

Thấy oxit của phi kim là chọn ngay, quên rằng SiO₂ không tan; CO, NO không phản ứng.
Nhầm “oxit axit” với “axit”: oxit axit là oxit, không phải axit. Axit sinh ra sau khi oxit hợp với nước.
Viết sai hoá trị: P₂O₅ (P hoá trị V) cho H₃PO₄, không phải H₃PO₃.

Bài luyện tập

Bài 1. Cho các chất: Na₂O, SO₃, CaO, P₂O₅, SiO₂, CO. Chất nào tác dụng với nước tạo dung dịch axit?

Đáp án: SO₃ và P₂O₅. Na₂O, CaO cho bazơ; SiO₂ không tan; CO không phản ứng.

Bài 2. Hoà tan hoàn toàn 0,1 mol P₂O₅ vào nước. Tính số mol H₃PO₄ thu được.

Đáp án: theo P₂O₅ + 3H₂O → 2H₃PO₄, n(H₃PO₄) = 2 × 0,1 = 0,2 mol.

Bài 3. Cho 8 gam SO₃ vào nước dư. Tính khối lượng H₂SO₄ tạo thành (S = 32, O = 16, H = 1).

Đáp án: n(SO₃) = 8 : 80 = 0,1 mol, nên n(H₂SO₄) = 0,1 mol, m = 0,1 × 98 = 9,8 gam.

Cách làm nhanh khi gặp câu trắc nghiệm

Loại các oxit kim loại và kim loại: chúng cho bazơ hoặc không tan.
Loại oxit trung tính (CO, NO) và SiO₂.
Trong các chất còn lại, chọn oxit của phi kim tan được trong nước (SO₃, SO₂, CO₂, P₂O₅, N₂O₅).

Câu hỏi thường gặp

Chất tác dụng với nước tạo ra dung dịch axit thuộc loại hợp chất nào?

Đó là oxit axit, thường là oxit của phi kim như SO3, P2O5, N2O5, CO2, SO2. Oxit hợp với nước tạo axit tương ứng.

SiO2 có tác dụng với nước tạo axit không?

Không. SiO2 là oxit axit nhưng không tan và không phản ứng với nước ở điều kiện thường nên không tạo dung dịch axit.

CO2 tác dụng với nước tạo ra chất gì?

CO2 + H2O ⇌ H2CO3. Axit cacbonic là axit yếu, kém bền nên dung dịch chỉ làm quỳ tím hoá đỏ nhạt.

Làm sao nhận biết dung dịch axit tạo thành?

Nhúng giấy quỳ tím vào dung dịch: quỳ tím chuyển sang màu đỏ (hoặc hồng nếu là axit yếu) chứng tỏ dung dịch có tính axit.