Trả lời nhanh
Bài thơ “Đôi bạn” của Hoàng Tá kể về mưa và gió: hai người bạn tính tình khác nhau nhưng rất thân. Ở khổ đầu, mưa được so sánh với khách lạ, gió được so sánh với người thân. Vườn cây ngơ ngác vì gió đến, đi vội vã, không kịp chào ai. Hình ảnh tả việc làm của mưa nằm ở khổ thơ thứ tư.
Bài 3 “Đôi bạn” nằm ở trang 110–113 sách Tiếng Việt lớp 3 Tập 1 (Chân trời sáng tạo). Bài gồm ba phần: Đọc, Viết (nhớ – viết) và Luyện từ và câu. Dưới đây là gợi ý cách trả lời từng câu, kèm lời giải thích để các em hiểu vì sao trả lời như vậy chứ không chỉ chép đáp án.
Mục lục bài học
- Đọc: Đôi bạn (trang 110, 111)
- Viết: Đôi bạn (trang 112)
- Luyện từ và câu (trang 112, 113)
- Vở bài tập Tiếng Việt lớp 3 Tập 1, Bài 3: Đôi bạn (trang 77–81)
I. Đọc: Đôi bạn (trang 110, 111)
Khởi động: Nói về sự gắn bó giữa các sự vật trong mỗi bức tranh
Muốn nói tốt, em quan sát tranh rồi trả lời hai việc: sự vật nào đi với sự vật nào, và chúng cần nhau để làm gì. Có thể nói theo mẫu: “A giúp B…” hoặc “B cần A để…”.
- Cầu vồng – đám mây: có mây và mưa nắng đan xen thì cầu vồng mới hiện lên rực rỡ trên bầu trời.
- Con sóc – cây: cây cho quả, cho tán lá để sóc ăn và sống; sóc gắn bó với cây như với ngôi nhà của mình.
- Cây lúa – đồng ruộng: đồng ruộng là nơi nuôi cây lúa lớn lên, cho hạt chín vàng.
Mẹo: khi tả sự gắn bó, em nên dùng các từ như “nhờ có”, “cần”, “cùng nhau”, “nuôi lớn”, “che chở” để câu nói tự nhiên và đủ ý.
Khám phá và luyện tập – Bài thơ “Đôi bạn” (Hoàng Tá)
Bài thơ gồm năm khổ, viết về hai nhân vật thiên nhiên: mưa và gió. Tác giả dùng cách nhân hoá, cho mưa và gió có cử chỉ, tính cách như con người. Đây là điều quan trọng nhất để em hiểu cả bài.
Câu 1. Ở khổ thơ thứ nhất, mưa và gió được so sánh với gì?
Trả lời:
- Mưa được so sánh với khách lạ (ngập ngừng đứng ngoài sân).
- Gió được so sánh với người thân (thoăn thoắt đến gõ cửa).
Vì sao? Khách lạ thường e dè, đứng ngoài chưa dám vào, còn người thân thì tự nhiên, quen thuộc. Hai hình ảnh đó cho thấy mưa chậm rãi, hơi rụt rè; gió nhanh nhẹn, thân thiết. Lỗi hay gặp: em đảo ngược hai vế (mưa – người thân, gió – khách lạ). Hãy nhìn vào hành động “ngập ngừng” để nhớ mưa là khách lạ.
Câu 2. Vì sao cả vườn cây ngơ ngác lặng nhìn theo gió?
Trả lời: Cả vườn cây ngơ ngác lặng nhìn theo vì gió đến rồi đi rất vội vã, tất tả, chẳng kịp chào ai.
Giải thích: Gió vừa vào nhà mở túi hương cho bé ngủ, rồi lại đi ngay. Vườn cây chưa kịp phản ứng thì gió đã đi mất, nên “lặng nhìn theo ngơ ngác”. Em nên trả lời trọn câu, bắt đầu bằng “Vì…”.
Câu 3. Hình ảnh nào miêu tả những việc làm của mưa?
Trả lời: Các hình ảnh ở khổ thơ thứ tư: mưa đủng đỉnh dạo quanh nhà, “hết đeo nhẫn cho hoa”, “lại xâu cườm cho lá”.
Giải thích: Những giọt mưa đọng trên hoa như chiếc nhẫn, đọng thành chuỗi trên lá như hạt cườm. Mưa vì thế hiện lên dịu dàng, khoan thai, trái hẳn với gió vội vàng. Đây chính là hai “tính tình khác lạ” mà tác giả nói đến ở khổ cuối.
Câu 4. Theo em, ước mơ của mưa và gió là gì?
Đây là câu hỏi mở, em được nói theo suy nghĩ riêng nhưng phải hợp với nội dung bài thơ. Có thể chọn một trong các cách trả lời sau:
- Mưa và gió mơ được luôn ở bên nhau, đi cùng nhau.
- Mưa và gió mơ cùng mang sự mát lành, dịu dàng đến cho cây cối và con người.
- Mưa và gió mơ làm cho cuộc sống của muôn loài thêm tươi vui.
Mẹo: nên dựa vào những việc tốt mà mưa, gió đã làm trong bài (ru bé ngủ, tô điểm hoa lá) để lời giải có căn cứ.
Bài 2. Đọc một bài thơ về bạn bè
Em tự chọn một bài thơ (hoặc bài văn) về tình bạn trong thư viện lớp, rồi điền Phiếu đọc sách. Sau đó chia sẻ với bạn một thông tin em thấy thú vị. Em có thể làm theo mẫu sau:
| Mục | Em ghi |
|---|---|
| Tên bài đọc | Tên bài thơ, bài văn em chọn |
| Tác giả | Tên người viết |
| Nội dung em thích | 1–2 câu nói về điều em ấn tượng |
| Thông tin thú vị | Một chi tiết hay, một hình ảnh đẹp hoặc bài học về tình bạn |
Khi chia sẻ, em có thể nói: “Mình vừa đọc bài…, của tác giả… Mình thích nhất chi tiết… vì…”. Chỉ cần 3–4 câu, nói rõ ràng, đúng trọng tâm là đạt yêu cầu.
II. Viết: Nhớ – viết “Đôi bạn” (trang 112)
Em nhớ và viết lại các khổ thơ mà sách yêu cầu (từ đoạn gió vào nhà đến đoạn mưa dạo quanh nhà). Trước khi viết, em đọc thầm vài lần, chú ý nhịp thơ bốn chữ mỗi dòng, rồi gấp sách lại và viết.
Cách trình bày bài thơ
- Viết tên bài ở giữa dòng.
- Mỗi dòng thơ bắt đầu bằng chữ in hoa, lùi vào cùng một khoảng cách.
- Cách một dòng giữa hai khổ thơ.
- Cuối cùng, soát lại từng dòng với sách để sửa lỗi.
Những từ dễ viết sai trong bài
| Viết đúng | Dễ viết nhầm | Mẹo nhớ |
|---|---|---|
| ngơ ngác | ngơ ngát | Vẻ ngạc nhiên, bối rối, kết thúc bằng “c” |
| tất tả | tất thả, tấc tả | Vội vàng; từ láy có cùng âm “t” |
| đủng đỉnh | đũng đỉnh | Dáng đi thong thả, cả hai tiếng đều dấu hỏi |
| xâu cườm | sâu cườm | “Xâu” là động tác luồn dây qua hạt |
| nôi bé | nôi bé (nhầm thành “nối”) | Nôi là chỗ bé nằm ngủ |
Em xem thêm các bài tập chính tả đi kèm ở trang Viết: Đôi bạn trang 112.
III. Luyện từ và câu (trang 112, 113)
Phần này củng cố kiến thức về từ ngữ và câu gắn với chủ điểm bạn bè, thiên nhiên, trong đó có biện pháp so sánh và nhân hoá em vừa gặp ở bài thơ. Lời giải từng bài tập em xem tại Luyện từ và câu trang 112, 113.
Để làm nhanh, em nhớ hai mẹo:
- So sánh: tìm hai sự vật và từ nối như “như”, “là”, “tựa”, “giống”. Ví dụ: “Mưa về như khách lạ”.
- Nhân hoá: sự vật không phải người nhưng lại có hành động, cảm xúc của người, như “gió gõ cửa”, “vườn cây ngơ ngác”.
Sơ đồ tóm tắt nội dung bài thơ
| Nhân vật | Tính cách | Việc làm |
|---|---|---|
| Gió | Nhanh nhẹn, vội vã, thân thiết | Gõ cửa, vào nhà, mở túi hương cho bé ngủ, rồi đi ngay |
| Mưa | Chậm rãi, dịu dàng, hơi e dè | Đủng đỉnh dạo quanh nhà, tô điểm cho hoa và lá |
Ý nghĩa: hai người bạn khác nhau về tính cách vẫn gắn bó và có chung một ước mơ. Bài thơ nhắn nhủ: bạn bè không cần giống nhau mới thân, biết tôn trọng sự khác biệt thì tình bạn càng đẹp.
Bài luyện tập thêm
- Tìm trong bài thơ hai từ chỉ dáng đi hoặc cách di chuyển của gió và mưa.
Đáp án gợi ý: gió – “thoăn thoắt”, “tất tả”; mưa – “đủng đỉnh”, “từng bước”. - Đặt một câu có hình ảnh so sánh về một người bạn của em.
Ví dụ: “Bạn Lan cười tươi như nắng buổi sáng.” (Câu tự đặt, có thể thay bằng ý khác.) - Em hãy nói 2–3 câu về điểm khác nhau giữa em và bạn thân, nhưng hai bạn vẫn chơi hợp nhau.
Gợi ý: “Mình hay nói nhiều, bạn Nam thì trầm tính. Nhưng cả hai đều thích đọc truyện nên mình và bạn thường cùng nhau đến thư viện.”
Các bài học liên quan trong sách
- Bài 2: Thư thăm bạn
- Bài 4: Hai người bạn
- Giải SGK Tiếng Việt lớp 3 – Chân trời sáng tạo (cả năm)
Câu hỏi thường gặp
Bài thơ Đôi bạn lớp 3 Chân trời sáng tạo của tác giả nào?
Bài thơ "Đôi bạn" do nhà thơ Hoàng Tá sáng tác, được đưa vào Bài 3, Tiếng Việt lớp 3 Tập 1 sách Chân trời sáng tạo, trang 110–111.
Trong bài Đôi bạn, mưa và gió được so sánh với gì?
Mưa được so sánh với khách lạ vì còn ngập ngừng đứng ngoài sân, còn gió được so sánh với người thân vì thoăn thoắt đến gõ cửa.
Vì sao vườn cây ngơ ngác nhìn theo gió?
Vì gió đến và đi quá vội vã, tất tả, không kịp chào ai nên cả vườn cây chưa kịp phản ứng và chỉ biết lặng nhìn theo.
Bài Đôi bạn trang 112 yêu cầu viết gì?
Phần Viết yêu cầu nhớ – viết lại các khổ thơ trong bài Đôi bạn. Em cần viết đúng chính tả, trình bày thơ bốn chữ đẹp và soát lỗi sau khi viết.