Trả lời nhanh
Văn hóa Phục hưng là cuộc đấu tranh tư tưởng đầu tiên của giai cấp tư sản đang lên chống lại thần học và trật tự phong kiến. Ý nghĩa: giải phóng con người khỏi sự trói buộc của giáo hội, đề cao giá trị con người, mở đường cho khoa học – nghệ thuật phát triển. Tác động: thức tỉnh tầng lớp xã hội chống chế độ phong kiến, chuẩn bị tiền đề cho Cải cách tôn giáo và cách mạng tư sản.
Đề bài (Câu hỏi 2 trang 21 Lịch sử 7 – Kết nối tri thức)
Phong trào Văn hóa Phục hưng có ý nghĩa và tác động đến xã hội Tây Âu như thế nào?
Muốn trả lời gọn mà đủ ý, em cần nắm bối cảnh: vì sao phong trào ra đời, nó chống lại điều gì và đề cao điều gì. Sau đó mới tách riêng hai phần là ý nghĩa và tác động.
Bối cảnh ngắn gọn: vì sao cần Văn hóa Phục hưng?
- Từ thế kỉ XIII–XVI, kinh tế Tây Âu chuyển biến: thương mại, thành thị, công trường thủ công phát triển; xuất hiện giai cấp tư sản và tầng lớp thị dân giàu có.
- Tầng lớp mới này có tiền nhưng chưa có địa vị chính trị và chưa có hệ tư tưởng của riêng mình.
- Giáo hội Thiên Chúa giáo thời trung đại chi phối đời sống tinh thần, kìm hãm khoa học và đề cao thần quyền.
Vì vậy, giai cấp tư sản tìm đến văn hóa Hy Lạp – La Mã cổ đại, vốn coi trọng con người và lí trí, để “làm sống lại” và sáng tạo thêm. Đó là lí do có tên gọi “Phục hưng”. Phong trào bắt đầu ở Italia rồi lan ra nhiều nước Tây Âu.
Ý nghĩa của phong trào Văn hóa Phục hưng
- Phê phán giáo hội và trật tự phong kiến. Các tác phẩm văn học, nghệ thuật và tư tưởng thời này châm biếm sự giả dối, tham lam của giáo sĩ, qua đó làm lung lay uy quyền của giáo hội.
- Giải phóng tư tưởng, tình cảm con người. Con người không còn chỉ là “tín đồ” phục tùng thần học mà được nhìn nhận có trí tuệ, tình cảm, khát vọng hạnh phúc và quyền tự do cá nhân (tư tưởng nhân văn).
- Là bước tiến lớn của văn minh Tây Âu. Văn học, hội họa, điêu khắc, kiến trúc và khoa học tự nhiên đều có những thành tựu rực rỡ, ví dụ các danh họa Lê-ô-na đơ Vanh-xi, Mi-ken-lăng-giơ, Ra-pha-en; nhà văn Sếch-xpia; nhà khoa học Cô-péc-ních, Ga-li-lê.
- Chuẩn bị nền tảng văn hóa, tư tưởng cho giai cấp tư sản. Giai cấp này có hệ giá trị mới (coi trọng con người, lí trí, khoa học) để tiếp tục đấu tranh về tôn giáo và chính trị.
Tác động đến xã hội Tây Âu
- Thức tỉnh và động viên đông đảo tầng lớp xã hội đứng lên chống lại xã hội phong kiến lỗi thời.
- Mở đường cho phong trào Cải cách tôn giáo ở thế kỉ XVI: khi uy tín giáo hội đã bị phê phán, những người như Mác-tin Lu-thơ, Giăng Can-vanh dễ nhận được sự ủng hộ.
- Thúc đẩy khoa học – kĩ thuật và tư duy lí tính, góp phần cho các phát minh, tìm tòi về tự nhiên và vũ trụ sau này.
- Đặt nền móng tư tưởng cho các cuộc cách mạng tư sản về sau. Vì thế Ăng-ghen đánh giá đây là cuộc cách mạng tiến bộ vĩ đại, mở đường cho văn hóa châu Âu và nhân loại phát triển cao hơn.
Bảng so sánh để nhớ nhanh
| Nội dung | Ý nghĩa | Tác động |
|---|---|---|
| Với giáo hội, phong kiến | Lên án, đả kích thần học | Làm suy yếu uy quyền tinh thần của giáo hội |
| Với con người | Đề cao giá trị, tự do cá nhân | Thức tỉnh quần chúng, thị dân |
| Với giai cấp tư sản | Tạo hệ tư tưởng, văn hóa riêng | Chuẩn bị cho Cải cách tôn giáo, cách mạng tư sản |
| Với văn minh nhân loại | Bước tiến lớn của văn minh Tây Âu | Mở đường cho khoa học, nghệ thuật phát triển |
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
Mẹo “3 chống – 3 đề cao”: chống thần học, chống giáo hội, chống phong kiến; đề cao con người, đề cao lí trí, đề cao tự do cá nhân. Chỉ cần nhớ khung này là viết được cả ý nghĩa lẫn tác động.
Những lỗi hay gặp:
- Nhầm “Phục hưng” với “khôi phục chế độ cũ”. Thực ra là làm sống lại tinh thần nhân văn Hy Lạp – La Mã để xây dựng nền văn hóa mới, chứ không phục hồi xã hội cổ đại.
- Nhầm Văn hóa Phục hưng với Cải cách tôn giáo. Phục hưng thiên về văn học, nghệ thuật, khoa học, tư tưởng; Cải cách tôn giáo trực tiếp phê phán giáo hội và tách ra các giáo phái mới.
- Chỉ liệt kê danh họa, không nêu ý nghĩa. Câu hỏi hỏi “ý nghĩa và tác động”, nên cần nói được vai trò đối với giai cấp tư sản và xã hội phong kiến.
- Cho rằng phong trào chống tôn giáo nói chung. Phong trào phê phán giáo hội và thần học kìm hãm tư tưởng, không phủ nhận mọi niềm tin.
Bài luyện tập có đáp án
Bài 1. Vì sao nói Văn hóa Phục hưng là cuộc đấu tranh tư tưởng đầu tiên của giai cấp tư sản?
Gợi ý đáp án: Khi kinh tế tư bản chủ nghĩa nhen nhóm, giai cấp tư sản có thế lực kinh tế nhưng không có địa vị chính trị, lại bị tư tưởng thần học trói buộc. Họ dùng văn học, nghệ thuật, khoa học để đề cao con người và phê phán giáo hội. Đây là bước đấu tranh đầu tiên trên lĩnh vực tư tưởng, trước khi diễn ra đấu tranh về tôn giáo và chính trị.
Bài 2. Hãy nêu một tác động của Văn hóa Phục hưng làm cơ sở cho Cải cách tôn giáo.
Gợi ý đáp án: Phong trào đã vạch trần sự thối nát, giả dối của giáo hội và đề cao lí trí, nên làm giảm uy tín của giáo hội trong xã hội. Nhờ đó, những lời kêu gọi cải cách của Lu-thơ, Can-vanh dễ được nhiều tầng lớp ủng hộ.
Bài 3 (tự luận ngắn). Viết 3–4 câu nêu ý nghĩa của Văn hóa Phục hưng.
Mẫu tham khảo: Văn hóa Phục hưng đã lên án giáo hội và trật tự phong kiến, giải phóng con người khỏi sự nô dịch của thần học. Phong trào đề cao giá trị và tự do cá nhân, tạo nên những thành tựu rực rỡ về văn học, nghệ thuật và khoa học. Nó cũng giúp giai cấp tư sản có nền tảng tư tưởng riêng để tiếp tục đấu tranh, nên được xem là bước tiến lớn của văn minh Tây Âu.
Xem thêm các câu hỏi cùng bài
- Thành tựu tiêu biểu của Văn hóa Phục hưng
- Vì sao xuất hiện phong trào Cải cách tôn giáo
- Tác động của Cải cách tôn giáo đối với xã hội Tây Âu
- Giải SGK Lịch sử 7 Bài 3 đầy đủ
- Lý thuyết Lịch sử 7 Bài 3
- 15 câu trắc nghiệm Lịch sử 7 Bài 3
Câu hỏi thường gặp
Ý nghĩa lớn nhất của phong trào Văn hóa Phục hưng là gì?
Là giải phóng tư tưởng, tình cảm con người khỏi sự trói buộc của thần học và giáo hội, đề cao giá trị con người, đồng thời tạo nền tảng văn hóa, tư tưởng cho giai cấp tư sản đấu tranh chống chế độ phong kiến.
Văn hóa Phục hưng bắt đầu ở đâu?
Phong trào bắt đầu ở Italia, nơi kinh tế thương mại và thành thị phát triển sớm, sau đó lan sang nhiều nước Tây Âu khác như Pháp, Anh, Đức, Tây Ban Nha.
Văn hóa Phục hưng khác Cải cách tôn giáo ở điểm nào?
Văn hóa Phục hưng chủ yếu diễn ra trên lĩnh vực văn học, nghệ thuật, khoa học và tư tưởng nhân văn. Cải cách tôn giáo trực tiếp phê phán giáo hội Công giáo và hình thành các giáo phái mới như Luthero, Canvin.
Vì sao gọi là Phục hưng?
Vì các nhà tư tưởng, nghệ sĩ thời kì này muốn làm sống lại những giá trị tiến bộ của văn hóa Hy Lạp – La Mã cổ đại, đồng thời sáng tạo thêm để xây dựng nền văn hóa mới.