Trả lời nhanh
Hai thanh nam châm hút nhau khi để hai cực khác tên (cực Bắc của thanh này gần cực Nam của thanh kia). Vì vậy phương án “A. Khi hai cực Bắc để gần nhau” là sai: hai cực cùng tên đặt gần nhau thì đẩy nhau chứ không hút.
Phân tích đề: phương án A đúng hay sai?
Câu hỏi: “Khi nào hai thanh nam châm hút nhau? A. Khi hai cực Bắc để gần nhau…”. Phương án A nói hai cực cùng tên (Bắc – Bắc) để gần nhau. Theo quy luật tương tác giữa các nam châm, hai cực cùng tên thì đẩy nhau, nên A không thể là đáp án đúng.
Đáp án đúng của dạng câu này luôn có nội dung: “khi để hai cực khác tên gần nhau”. Nếu đề của em có phương án diễn đạt như vậy, hãy chọn phương án đó.
Quy luật tương tác giữa hai nam châm
| Cách đặt hai nam châm | Kết quả |
|---|---|
| Cực Bắc gần cực Nam (khác tên) | Hút nhau |
| Cực Bắc gần cực Bắc (cùng tên) | Đẩy nhau |
| Cực Nam gần cực Nam (cùng tên) | Đẩy nhau |
Mẹo nhớ: “Khác tên thì hút, cùng tên thì đẩy”. Cách nhớ này giống tương tác giữa các điện tích, nhưng đừng nhầm: nam châm luôn có đủ hai cực, không thể tách riêng một cực Bắc hay một cực Nam.
Vì sao cực cùng tên lại đẩy nhau?
Xung quanh mỗi nam châm có từ trường. Khi đặt hai nam châm gần nhau, từ trường của thanh này tác dụng lực từ lên thanh kia. Lực này làm hai thanh kéo lại gần nhau nếu hai cực đối diện khác tên, và đẩy ra xa nếu hai cực đối diện cùng tên.
Em có thể kiểm tra bằng thí nghiệm đơn giản: treo một thanh nam châm bằng sợi chỉ cho nó tự do quay, rồi đưa cực Bắc của thanh nam châm thứ hai lại gần cực Bắc của thanh treo. Thanh treo sẽ bị đẩy ra. Đổi sang cực Nam thì thanh treo bị hút lại.
Loại trừ các cách hiểu sai thường gặp
- “Hai cực Bắc gần nhau thì hút” – sai, hai cực Bắc đẩy nhau.
- “Hai cực Nam gần nhau thì hút” – sai, cùng tên nên đẩy.
- “Cọ xát hai nam châm vào nhau thì hút” – sai, lực từ không phụ thuộc việc cọ xát mà phụ thuộc cực nào đối diện nhau.
- “Nam châm hút mọi vật kim loại” – sai, nam châm chỉ hút sắt, thép, niken, côban… còn đồng, nhôm gần như không bị hút.
Lỗi sai hay gặp khi làm bài
- Nhầm “cùng tên” với “khác tên” vì chỉ nhớ chữ “hút” gắn với chữ “Bắc”.
- Quên rằng cực từ ở hai đầu thanh nam châm; phần giữa thanh hầu như không có từ tính mạnh.
- Cho rằng cực Bắc mạnh hơn cực Nam – thực tế hai cực của cùng một thanh có độ mạnh như nhau.
Bài luyện tập
Câu 1. Đặt cực Nam của nam châm thứ nhất gần cực Bắc của nam châm thứ hai. Hai nam châm hút hay đẩy nhau?
Đáp án: Hút nhau, vì hai cực khác tên.
Câu 2. Một thanh nam châm treo tự do, cực Bắc của nó bị đẩy ra khi ta đưa đầu X của một thanh nam châm khác lại gần. Đầu X là cực gì?
Đáp án: Cực Bắc, vì chỉ hai cực cùng tên mới đẩy nhau.
Câu 3. Làm thế nào để hai nam châm đang đẩy nhau chuyển sang hút nhau?
Đáp án: Quay một nam châm ngược lại (đảo đầu) để hai cực đối diện trở thành khác tên.
Tóm tắt
Hai nam châm hút nhau khi các cực khác tên đối diện nhau; đặt hai cực Bắc (hoặc hai cực Nam) gần nhau thì chúng đẩy nhau. Vì thế phương án “khi hai cực Bắc để gần nhau” không đúng.
Câu hỏi thường gặp
Hai cực Bắc của hai nam châm để gần nhau thì hút hay đẩy?
Đẩy nhau. Hai cực cùng tên (Bắc – Bắc hoặc Nam – Nam) luôn đẩy nhau.
Khi nào hai thanh nam châm hút nhau?
Khi để hai cực khác tên lại gần nhau, tức là cực Bắc của thanh này gần cực Nam của thanh kia.
Có nam châm nào chỉ có một cực không?
Không. Nam châm luôn có hai cực; nếu bẻ đôi một thanh nam châm, mỗi mảnh nhỏ lại có đủ cực Bắc và cực Nam.
Nam châm có hút được mọi kim loại không?
Không. Nam châm chủ yếu hút các vật làm từ sắt, thép, niken, côban; không hút đồng, nhôm hay nhựa.