Trả lời nhanh
Nguyên tử khối của kẽm (Zn) là 65 amu (viết 65 u, cũ gọi là 65 đvC). Con số này cho biết một nguyên tử Zn nặng gấp 65 lần 1 amu, tức 1/12 khối lượng nguyên tử carbon-12. Đổi ra gam: khối lượng một nguyên tử Zn ≈ 65 × 1,6605.10-24 ≈ 1,08.10-22 g.
Nguyên tử khối của Zn nghĩa là gì?
Nguyên tử rất nhỏ nên nếu dùng gam thì số liệu rất khó viết và khó nhớ. Vì vậy các nhà khoa học chọn một đơn vị riêng là amu (atomic mass unit, kí hiệu u): 1 amu bằng 1/12 khối lượng của một nguyên tử carbon-12.
Nguyên tử khối là khối lượng của một nguyên tử tính bằng amu. Với kẽm: NTKZn = 65 amu. Nói cách khác, một nguyên tử kẽm nặng bằng 65 “đơn vị chuẩn” đó.
Lưu ý nhỏ: trong bảng tuần hoàn đầy đủ, kẽm có nguyên tử khối trung bình khoảng 65,38 vì kẽm có nhiều đồng vị. Ở chương trình phổ thông ta làm tròn và dùng 65.
Cách đổi nguyên tử khối của Zn ra gam
Dữ kiện cần nhớ: 1 amu ≈ 1,6605.10-24 g (đề thường cho làm tròn 1,66.10-24 g).
- Lấy nguyên tử khối nhân với khối lượng của 1 amu.
- mZn = 65 × 1,6605.10-24 = 107,93.10-24 g.
- Viết lại dạng chuẩn: mZn ≈ 1,079.10-22 g.
Nếu đề cho 1 amu = 1,66.10-24 g thì 65 × 1,66 = 107,9, vẫn ra ≈ 1,079.10-22 g. Hai cách cho kết quả gần như trùng nhau.
So sánh nguyên tử Zn với một số nguyên tử khác
| Nguyên tử | Nguyên tử khối (amu) | Zn nặng gấp bao nhiêu lần? |
|---|---|---|
| H | 1 | 65 : 1 = 65 lần |
| C | 12 | 65 : 12 ≈ 5,42 lần |
| O | 16 | 65 : 16 ≈ 4,06 lần |
| Fe | 56 | 65 : 56 ≈ 1,16 lần |
| Cu | 64 | 65 : 64 ≈ 1,02 lần |
Mẹo nhớ: Zn (65) và Cu (64) chỉ hơn kém nhau 1 amu, nên đồng và kẽm có khối lượng nguyên tử gần như bằng nhau, dù hai kim loại này khác nhau rất nhiều về tính chất.
Vì sao nguyên tử khối của Zn xấp xỉ 65?
Kẽm có số hiệu nguyên tử Z = 30, nghĩa là có 30 proton và 30 electron. Khối lượng nguyên tử tập trung gần như toàn bộ ở hạt nhân, vì electron nhẹ hơn proton hay neutron khoảng 1800 lần.
Proton và neutron mỗi hạt nặng xấp xỉ 1 amu, nên nguyên tử khối ≈ số proton + số neutron. Với đồng vị phổ biến của kẽm có 30 proton và khoảng 35 neutron: 30 + 35 = 65. Đây là lý do con số 65 xuất hiện.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm nguyên tử khối với số hiệu: Zn có số hiệu 30 nhưng nguyên tử khối 65. Hai số này khác nhau.
- Ghi sai đơn vị: nguyên tử khối tính bằng amu (u), không phải gam. Muốn ra gam phải nhân với 1,6605.10-24.
- Nhầm với khối lượng mol: MZn = 65 g/mol là khối lượng của 1 mol nguyên tử, giá trị số giống nhau nhưng đơn vị và ý nghĩa khác nhau.
- Tính sai lũy thừa: 107,93.10-24 phải chuyển thành 1,0793.10-22, không phải 10-26.
Bài luyện tập tự đặt
Bài 1. Tính khối lượng bằng gam của một nguyên tử đồng (NTK = 64), lấy 1 amu = 1,6605.10-24 g.
Đáp án: 64 × 1,6605.10-24 = 106,27.10-24 ≈ 1,063.10-22 g.
Bài 2. Một nguyên tử X nặng gấp đôi nguyên tử lưu huỳnh (S = 32). Xác định X, biết X là kim loại thuộc nhóm các nguyên tố vừa nêu trong bài.
Đáp án: NTKX = 2 × 32 = 64, vậy X là đồng (Cu).
Bài 3. Nguyên tử Zn nặng gấp bao nhiêu lần nguyên tử oxygen? Làm tròn đến hàng phần trăm.
Đáp án: 65 : 16 = 4,0625 ≈ 4,06 lần.
Bài 4. Cho 1 nguyên tử Zn có 30 proton. Hãy tính số neutron của nguyên tử này nếu nguyên tử khối là 65.
Đáp án: số neutron ≈ 65 − 30 = 35.
Câu hỏi thường gặp
Nguyên tử khối của Zn là bao nhiêu?
Nguyên tử khối của kẽm (Zn) là 65 amu (còn viết 65 u hoặc 65 đvC) khi làm tròn theo chương trình phổ thông.
Khối lượng một nguyên tử Zn bằng bao nhiêu gam?
Lấy 65 nhân 1,6605.10^-24 g, ta được khoảng 1,079.10^-22 g.
Zn nặng gấp bao nhiêu lần nguyên tử carbon?
Nguyên tử khối của C là 12 nên Zn nặng gấp 65 : 12 ≈ 5,42 lần nguyên tử carbon.
Nguyên tử khối của Zn khác khối lượng mol của Zn thế nào?
Nguyên tử khối là khối lượng một nguyên tử tính bằng amu (65 amu), còn khối lượng mol là khối lượng của 1 mol nguyên tử tính bằng gam (65 g/mol). Hai giá trị bằng nhau về số nhưng khác đơn vị.