Nêu thành tựu cơ bản của văn minh Hy Lạp – La Mã cổ đại và ý nghĩa

Các thành tựu cơ bản theo từng lĩnh vực

Bài 6 (Lịch sử 10, Kết nối tri thức) yêu cầu em nêu thành tựu và ý nghĩa. Cách dễ nhất là lập bảng theo lĩnh vực rồi gắn mỗi lĩnh vực với vài ví dụ cụ thể.

Ý nghĩa của những thành tựu đó

• Nền tảng của văn minh phương Tây: chữ viết, văn học, triết học, khoa học, luật pháp của Hy Lạp – La Mã được các thế hệ sau kế thừa, nhất là trong phong trào Phục hưng.
• Đề cao con người và lí trí: nghệ thuật lấy con người làm trung tâm; triết học và khoa học giải thích thế giới bằng tư duy chứ không chỉ bằng thần thoại.
• Tư tưởng tổ chức nhà nước và pháp luật: dân chủ chủ nô ở A-ten, luật La Mã là nguồn tham khảo cho luật pháp nhiều nước sau này.
• Di sản chung của nhân loại: nhiều thuật ngữ, định lí, công trình, môn thể thao vẫn được dùng đến ngày nay.

Em có thể liên hệ với nhận định của Ph. Ăng-ghen trong phần luyện tập: không có nền tảng Hy Lạp – La Mã thì khó có châu Âu hiện đại. Xem thêm lời giải ở phần luyện tập hoặc bài Luyện tập 3 trang 57.

Mẹo nhớ nhanh

Em nhớ theo cụm “Chữ – Văn – Kiến – Khoa – Tư – Tôn – Thể“: Chữ viết, Văn học, Kiến trúc điêu khắc, Khoa học, Tư tưởng, Tôn giáo, Thể thao. Với mỗi cụm, chỉ cần thuộc một tên người hoặc công trình tiêu biểu là đủ ví dụ minh họa:

• Chữ: 24 chữ cái → chữ La-tinh.
• Văn: I-li-át, Ô-đi-xê.
• Kiến: Pác-tê-nông (Hy Lạp), Cô-li-dê (La Mã).
• Khoa: Pi-ta-go, Ác-si-mét.
• Tư: Xô-crát, A-ri-xtốt.
• Tôn: đa thần.
• Thể: Ô-lim-pích.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm công trình: Pác-tê-nông là của Hy Lạp (A-ten), còn Cô-li-dê là của La Mã (Rô-ma).
• Nhầm chữ viết: chữ La-tinh là của người La Mã, được phát triển từ cơ sở chữ viết Hy Lạp, không phải ngược lại.
• Chỉ liệt kê tên mà không nêu ý nghĩa; đề yêu cầu “và ý nghĩa” nên cần có ít nhất 2–3 ý ở phần trên.
• Gộp Hy Lạp và La Mã thành một: nên ghi rõ thành tựu nào thuộc Hy Lạp, thành tựu nào thuộc La Mã (luật pháp, dương lịch, xây dựng).

Luyện tập

1. Công trình nào là thành tựu kiến trúc của La Mã cổ đại? A. Đền Pác-tê-nông; B. Đấu trường Cô-li-dê; C. Vạn Lí Trường Thành; D. Kim tự tháp.
   Đáp án: B. Cô-li-dê ở Rô-ma; Pác-tê-nông thuộc Hy Lạp, hai công trình còn lại thuộc Trung Quốc và Ai Cập.
2. Điền khuyết: Hai bộ sử thi nổi tiếng của Hy Lạp là ……… và ………
   Đáp án: I-li-át và Ô-đi-xê.
3. Tự luận ngắn: Vì sao nói thành tựu của Hy Lạp – La Mã là nền tảng của văn minh phương Tây?
   Gợi ý: chữ La-tinh, triết học, khoa học, nghệ thuật, luật pháp được kế thừa; thời Phục hưng, người châu Âu khôi phục những giá trị này để phát triển văn hóa mới.

Xem thêm

• Giải SGK Lịch sử 10 Bài 6 (Kết nối tri thức)
• Lý thuyết Lịch sử 10 Bài 6
• 20 câu trắc nghiệm Lịch sử 10 Bài 6
• Cơ sở hình thành văn minh Hy Lạp và La Mã cổ đại
• So sánh cơ sở hình thành văn minh Hy Lạp với phương Đông