Trả lời nhanh
Lá cây thuộc cấp độ tổ chức cơ quan. Lá được cấu tạo từ nhiều loại mô (mô bì, mô giậu, mô khuyết, mô dẫn…) phối hợp với nhau để thực hiện chức năng quang hợp, thoát hơi nước và trao đổi khí. Một tập hợp mô cùng làm một nhiệm vụ chung như vậy gọi là cơ quan.
Các cấp độ tổ chức của cơ thể đa bào
Cơ thể đa bào như cây xanh được tổ chức theo thứ tự từ nhỏ đến lớn: tế bào → mô → cơ quan → hệ cơ quan → cơ thể. Mỗi cấp độ lớn hơn được tạo nên từ các cấp độ nhỏ hơn.
| Cấp độ | Ý nghĩa | Ví dụ ở cây xanh |
|---|---|---|
| Tế bào | Đơn vị cấu tạo và chức năng nhỏ nhất của sự sống | Tế bào thịt lá chứa lục lạp |
| Mô | Nhóm tế bào giống nhau, cùng làm một chức năng | Mô giậu, mô khuyết, mô dẫn |
| Cơ quan | Nhiều mô khác nhau phối hợp làm một nhiệm vụ nhất định | Lá, rễ, thân, hoa, quả |
| Hệ cơ quan | Các cơ quan phối hợp thực hiện một nhóm chức năng lớn | Hệ rễ, hệ chồi |
| Cơ thể | Toàn bộ các hệ cơ quan hoạt động thống nhất | Cả cây cam, cây bàng |
Vì sao lá là cơ quan?
- Gồm nhiều loại mô: mô bì (biểu bì, có khí khổng) bao bên ngoài; mô giậu và mô khuyết chứa lục lạp để quang hợp; mô dẫn (mạch gỗ, mạch rây) trong gân lá vận chuyển nước và chất hữu cơ.
- Có chức năng riêng, rõ ràng: quang hợp tạo chất hữu cơ, thoát hơi nước, trao đổi khí.
- Là một bộ phận của cơ thể: lá gắn với cành, thân và cùng với chồi tạo thành hệ chồi.
Vì sao lá không phải là các cấp độ còn lại?
- Không phải tế bào: một chiếc lá có hàng nghìn, hàng triệu tế bào, nên lá lớn hơn tế bào rất nhiều.
- Không phải mô: mô chỉ gồm các tế bào cùng loại. Lá có nhiều loại mô khác nhau nên phải ở cấp cao hơn.
- Không phải hệ cơ quan: hệ cơ quan gồm nhiều cơ quan. Lá chỉ là một cơ quan trong hệ chồi (cùng với thân, cành, hoa, quả).
- Không phải cơ thể: cơ thể là cả cây hoàn chỉnh, có thể sống độc lập. Một chiếc lá rụng khỏi cây không thể tự lớn thành cây (trừ một vài loài đặc biệt có thể nhân giống bằng lá).
Mẹo nhớ nhanh
Hỏi mình hai câu: (1) Bộ phận này có gồm nhiều loại mô không? (2) Nó có một nhiệm vụ riêng không? Nếu cả hai đều đúng thì đó là cơ quan. Rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt ở thực vật đều thuộc nhóm này; tim, phổi, dạ dày ở động vật cũng vậy.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm lá là “mô” vì thấy lá là một mảnh mỏng, đồng nhất. Thực ra bên trong có nhiều lớp mô khác nhau.
- Nhầm “hệ chồi” với “cơ quan”. Hệ chồi gồm thân, cành, lá, hoa, quả nên là hệ cơ quan.
- Nhầm lục lạp (bào quan) với mô hay tế bào. Lục lạp nằm trong tế bào, nhỏ hơn tế bào.
Bài luyện tập
- Rễ cây và hoa thuộc cấp độ tổ chức nào?
Đáp án: Đều là cơ quan, vì mỗi bộ phận gồm nhiều mô và làm một nhiệm vụ riêng (rễ hút nước và muối khoáng, hoa sinh sản). - Gân lá chứa mạch gỗ và mạch rây. Tập hợp các tế bào mạch dẫn đó thuộc cấp độ nào?
Đáp án: Mô (mô dẫn), vì gồm các tế bào cùng loại làm chức năng vận chuyển. - Sắp xếp theo thứ tự từ nhỏ đến lớn: cây ổi, lá ổi, tế bào thịt lá, mô giậu, hệ chồi.
Đáp án: tế bào thịt lá → mô giậu → lá ổi → hệ chồi → cây ổi.
Câu hỏi thường gặp
Lá cây là mô hay cơ quan?
Lá là cơ quan. Mô chỉ gồm các tế bào cùng loại, còn lá gồm nhiều loại mô như mô bì, mô giậu, mô khuyết, mô dẫn phối hợp thực hiện quang hợp và thoát hơi nước.
Lá cây thuộc hệ cơ quan nào của thực vật?
Lá thuộc hệ chồi, cùng với thân, cành, hoa và quả. Hệ còn lại của cây là hệ rễ.
Các cấp độ tổ chức của cơ thể đa bào theo thứ tự nào?
Theo thứ tự từ nhỏ đến lớn: tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan, cơ thể.
Hoa, quả, rễ có cùng cấp độ tổ chức với lá không?
Có. Rễ, thân, lá, hoa, quả đều là cơ quan của cây vì mỗi bộ phận gồm nhiều mô và làm một chức năng riêng.