Văn minh thời Phục hưng đề cao điều gì? Giải thích và ví dụ

Phục hưng là gì? Vì sao gọi như vậy?

Phục hưng nghĩa là “sống lại, tái sinh”. Các học giả và nghệ sĩ lúc bấy giờ muốn khôi phục những giá trị tốt đẹp của văn hoá Hy Lạp – La Mã cổ đại, vốn đề cao con người, bị lu mờ trong thời trung đại.

Phong trào bắt đầu ở Italia từ khoảng thế kỷ XIV (nổi bật là các thành thị như Florence, Venice), sau đó lan sang nhiều nước Tây Âu trong thế kỷ XV–XVI. Nơi đây có kinh tế thương mại phát triển, tầng lớp tư sản giàu có cần một tư tưởng mới phù hợp với lợi ích của mình.

Những nội dung mà văn minh Phục hưng đề cao

Cùng với đó, Phục hưng phê phán Giáo hội Công giáo (sự giàu có, mê tín, giáo điều) và những ràng buộc của xã hội phong kiến.

Ví dụ tiêu biểu

• Văn học: Dante, Petrarca, Shakespeare, Cervantes ca ngợi tình cảm, khát vọng và số phận con người bình thường.
• Hội hoạ – điêu khắc: Leonardo da Vinci (Mona Lisa, Bữa tối cuối cùng), Michelangelo (tượng David), Raphael: nhân vật có vẻ đẹp và tâm hồn rất “người”, kể cả khi vẽ đề tài tôn giáo.
• Khoa học: Copernicus nêu thuyết nhật tâm, Galileo dùng kính thiên văn quan sát bầu trời, bác bỏ quan niệm Trái Đất là trung tâm vũ trụ.

Vì sao đáp án là “con người”, không phải “thần linh”?

Trong xã hội trung đại châu Âu, Thiên Chúa và Giáo hội ở vị trí tối cao, con người nhỏ bé và phải phục tùng. Phục hưng đảo lại cách nhìn đó: đặt con người vào trung tâm. Vì vậy khi gặp câu hỏi có các phương án như “thần quyền”, “Giáo hội”, “chế độ phong kiến”, “con người và giá trị nhân văn”, hãy chọn phương án nói về con người, nhân văn, lý trí.

Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp

• Mẹo nhớ: Phục hưng = “Người” thay “Thần”. Gặp từ khoá nhân văn, cá nhân, lý trí, thực nghiệm → thuộc Phục hưng.
• Lỗi 1: Cho rằng Phục hưng phủ nhận hoàn toàn tôn giáo. Thực tế nhiều danh hoạ vẫn vẽ đề tài Kinh Thánh; điều bị phê phán là sự lộng quyền, giáo điều của Giáo hội.
• Lỗi 2: Nhầm Phục hưng (văn hoá, tư tưởng) với Cải cách tôn giáo (phong trào cải cách đạo Kitô, thế kỷ XVI) hoặc Khai sáng (thế kỷ XVIII).

Ý nghĩa của văn minh Phục hưng

• Đả kích tư tưởng thần quyền, giải phóng con người khỏi ràng buộc tinh thần thời trung đại.
• Mở đường cho khoa học – kĩ thuật, nghệ thuật và các cuộc cách mạng tư tưởng về sau.
• Để lại di sản văn hoá quý giá cho nhân loại.

Bài luyện tập

1. Điền khuyết: Tư tưởng bao trùm của văn hoá Phục hưng là chủ nghĩa ……….
   Đáp án: nhân văn.
2. Đúng hay sai? “Phục hưng bắt đầu ở Anh vào thế kỷ XVIII.”
   Đáp án: Sai. Phục hưng bắt đầu ở Italia từ khoảng thế kỷ XIV.
3. Tự luận ngắn: Nêu hai biểu hiện cho thấy Galileo và Leonardo da Vinci đề cao lý trí, con người.
   Gợi ý: Galileo dùng kính thiên văn quan sát, khẳng định khoa học dựa trên thực nghiệm; Leonardo nghiên cứu giải phẫu, phối cảnh để vẽ con người chân thực.