Trả lời nhanh
Tế bào động vật khác tế bào thực vật ở các điểm chính: tế bào thực vật có thành tế bào, lục lạp và không bào lớn, còn tế bào động vật không có các thành phần này nhưng có trung thể. Hình dạng tế bào thực vật thường cố định, tế bào động vật dễ biến đổi hình dạng. Cả hai đều có màng sinh chất, tế bào chất và nhân.
Điểm giống nhau
Trước khi tìm điểm khác, em cần nhớ rằng hai loại tế bào này đều là tế bào nhân thực, nên có chung ba thành phần cơ bản:
- Màng sinh chất: bao bọc tế bào, kiểm soát chất ra vào.
- Tế bào chất: chứa các bào quan như ti thể, ribosome, lưới nội chất, bộ máy Golgi.
- Nhân: chứa vật chất di truyền, điều khiển hoạt động sống của tế bào.
Bảng so sánh những điểm khác nhau
| Tiêu chí | Tế bào động vật | Tế bào thực vật |
|---|---|---|
| Thành tế bào | Không có | Có, thành phần chính là cellulose, nằm ngoài màng sinh chất |
| Lục lạp | Không có | Có ở tế bào quang hợp (lá, thân non) |
| Không bào | Nhỏ, nhiều hoặc không rõ | Thường có một không bào lớn ở giữa |
| Trung thể | Có | Không có ở thực vật bậc cao |
| Hình dạng | Tròn hoặc không cố định | Cố định, thường góc cạnh (đa giác) |
| Chất dự trữ | Glycogen (và mỡ) | Tinh bột (và dầu) |
| Kiểu dinh dưỡng | Dị dưỡng, lấy chất hữu cơ có sẵn | Tự dưỡng nhờ quang hợp (tế bào có lục lạp) |
Giải thích vì sao có sự khác nhau
Thành tế bào và hình dạng
Thực vật đứng yên một chỗ nên cần cơ thể cứng cáp để chống đỡ. Lớp thành cellulose giúp tế bào giữ hình dạng cố định và chịu được áp suất khi hút nước. Động vật thường di chuyển, cần các tế bào mềm dẻo, đổi hình được, nên không có thành tế bào.
Lục lạp
Thực vật tự tổng hợp chất hữu cơ nhờ quang hợp. Quá trình này diễn ra trong lục lạp, nơi có chất diệp lục hấp thụ ánh sáng. Động vật không quang hợp, phải ăn thức ăn có sẵn, nên không có lục lạp.
Không bào
Không bào lớn ở tế bào thực vật chứa nước, muối khoáng, chất dự trữ và giúp tế bào căng. Nhờ vậy cây không héo khi đủ nước. Tế bào động vật chỉ có các không bào nhỏ.
Trung thể
Trung thể tham gia hình thành thoi phân bào khi tế bào động vật phân chia. Ở thực vật bậc cao, thoi phân bào vẫn hình thành nhưng không cần trung thể.
Mẹo nhớ nhanh
Em nhớ cụm “Thực vật có 3 thứ riêng: Thành – Lục – Không” (thành tế bào, lục lạp, không bào lớn). Còn tế bào động vật chỉ có một thứ riêng cần nhớ ở mức cơ bản là trung thể.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng tế bào thực vật không có ti thể. Thực ra có, vì tế bào thực vật vẫn cần hô hấp tế bào để lấy năng lượng.
- Nhầm thành tế bào với màng sinh chất. Màng sinh chất có ở cả hai loại, thành tế bào chỉ có ở thực vật và nằm ngoài cùng.
- Nghĩ mọi tế bào thực vật đều có lục lạp. Tế bào rễ nằm trong đất, không tiếp xúc ánh sáng, nên không có lục lạp.
Bài luyện tập
- Đề: Hãy kể tên ba thành phần có ở tế bào thực vật mà tế bào động vật không có.
Đáp án: thành tế bào, lục lạp, không bào lớn. - Đề: Vì sao tế bào rễ cây không có lục lạp?
Đáp án: rễ nằm dưới đất, không có ánh sáng nên không quang hợp, không cần lục lạp. - Đề: Người ta quan sát một tế bào dưới kính hiển vi thấy lớp vỏ cứng bên ngoài màng và nhiều hạt màu xanh. Đó là tế bào gì? Giải thích.
Đáp án: tế bào thực vật, vì có thành tế bào và lục lạp (các hạt xanh chứa diệp lục).
Câu hỏi thường gặp
Tế bào động vật khác tế bào thực vật ở điểm nào?
Tế bào thực vật có thành tế bào, lục lạp và không bào lớn; tế bào động vật không có các thành phần đó nhưng có trung thể và hình dạng không cố định.
Cả hai loại tế bào đều có những thành phần nào?
Màng sinh chất, tế bào chất (với ti thể, ribosome, lưới nội chất, bộ máy Golgi) và nhân.
Vì sao tế bào thực vật có hình dạng cố định?
Vì bên ngoài màng sinh chất có thành tế bào bằng cellulose, giúp tế bào cứng cáp và giữ nguyên hình dạng.
Tế bào thực vật có ti thể không?
Có. Ti thể có ở cả hai loại tế bào vì thực vật cũng cần hô hấp tế bào để tạo năng lượng.