Trả lời nhanh
Ở trang 56–58, bài Em làm được những gì, Toán 2 Tập 1 Chân trời sáng tạo, em ôn cộng qua 10 trong phạm vi 20, cộng độ dài cùng đơn vị, điền số có tổng cho trước, đo đường gấp khúc, xem giờ và thay hình bằng số. Các phép nhẩm: 9 + 4 = 13, 8 + 6 = 14, 5 + 6 = 11, 7 + 5 = 12, 2 + 9 = 11, 7 + 8 = 15, 8 + 9 = 17, 4 + 7 = 11. Độ dài: 20 cm, 19 cm, 19 dm, 16 dm. Câu đố vịt có 3 con. Thử thách cuối: hình tam giác là 7, hình vuông là 5, hình tròn là 10.
Cách tính nhẩm cộng qua 10
Khi tổng vượt quá 10, em không đếm lần lượt từng ngón tay. Em tách một số hạng để ghép với số kia thành 10, rồi cộng nốt phần còn lại. Có hai trường hợp.
Số hạng thứ nhất lớn hơn. Với 9 + 4, em bớt 1 ở số 4 (vì 9 cần thêm 1 mới thành 10). Phần còn lại của 4 là 3. Vậy 9 + 4 = 9 + 1 + 3 = 10 + 3 = 13. Với 8 + 6, số 8 cần thêm 2: 8 + 6 = 8 + 2 + 4 = 10 + 4 = 14.
Số hạng thứ hai lớn hơn. Em đổi thứ tự trong đầu hoặc tách số nhỏ. Với 2 + 9, em lấy 1 từ số 2 để ghép với 9: 2 + 9 = 1 + 1 + 9 = 1 + 10 = 11. Cùng một phép cộng, viết 9 + 2 hay 2 + 9 thì kết quả vẫn là 11.
Khi cộng độ dài, em chỉ cộng các số đo nếu chúng cùng đơn vị. Xăng-ti-mét cộng với xăng-ti-mét ra xăng-ti-mét; đề-xi-mét cộng với đề-xi-mét ra đề-xi-mét. Không được cộng 4 cm với 7 dm rồi ghi một đơn vị tùy ý. Nếu đề đổi đơn vị, em nhớ 1 dm = 10 cm trước khi cộng.
Với ô số, em đọc kĩ quy tắc của hình: số ở giữa là tổng của các số xung quanh, hoặc mỗi hàng ngang và cột dọc có cùng một tổng. Muốn tìm ô trống, em lấy tổng đã biết trừ đi những số đã có trên hàng đó.
Trang 56: nhẩm, cộng độ dài, ô số và đường sên bò
Luyện tập 1. Tính nhẩm
Em tách số như trên với từng phép. Kết quả cả tám phép:
| Phép tính | Cách tách | Kết quả |
|---|---|---|
| 9 + 4 | 9 + 1 + 3 = 10 + 3 | 13 |
| 8 + 6 | 8 + 2 + 4 = 10 + 4 | 14 |
| 5 + 6 | 5 + 5 + 1 = 10 + 1 | 11 |
| 7 + 5 | 7 + 3 + 2 = 10 + 2 | 12 |
| 2 + 9 | 1 + 1 + 9 = 1 + 10 | 11 |
| 7 + 8 | 7 + 3 + 5 = 10 + 5 | 15 |
| 8 + 9 | 8 + 2 + 7 = 10 + 7 | 17 |
| 4 + 7 | 4 + 6 + 1 = 10 + 1 | 11 |
Em kiểm tra nhanh bằng cách đếm thêm: 9 rồi đếm thêm 4 bước là 10, 11, 12, 13. Nếu hai cách ra khác nhau thì em tính lại, vì một trong hai bước tách số bị sai.
Luyện tập 2. Cộng ba độ dài cùng đơn vị
Em cộng hai số trước, rồi cộng số thứ ba. Có thể nhóm hai số thành chục cho dễ.
- 4 cm + 6 cm + 10 cm = 10 cm + 10 cm = 20 cm.
- 8 cm + 9 cm + 2 cm = 17 cm + 2 cm = 19 cm. Cách khác: 8 + 2 = 10, rồi 10 + 9 = 19, vẫn ra 19 cm.
- 7 dm + 7 dm + 5 dm = 14 dm + 5 dm = 19 dm.
- 11 dm + 3 dm + 2 dm = 14 dm + 2 dm = 16 dm.
Chỗ hay nhầm là ghi đơn vị sót: 4 + 6 + 10 = 20 nhưng quên không viết cm. Thầy cô vẫn tính là chưa hoàn thành vì 20 và 20 cm không phải cùng một đại lượng trong bài đo.
Luyện tập 3. Số ở giữa là tổng ba số kia
Mỗi hình có một số nằm trong vòng tròn ở giữa và ba số ở ngoài. Quy tắc: số giữa bằng tổng ba số ngoài. Em cộng từ trái sang phải, ghép qua 10 nếu có.
| Hình | Ba số ngoài | Số ở giữa |
|---|---|---|
| Viền tím | 8, 2 và 4 | 8 + 2 + 4 = 14 |
| Viền xanh da trời | 6, 4 và 7 | 6 + 4 + 7 = 17 |
| Viền hồng | 5, 5 và 9 | 5 + 5 + 9 = 19 |
| Viền xanh lá | 1, 9 và 0 | 1 + 9 + 0 = 10 |
Số 0 vẫn phải được cộng: thêm 0 không đổi tổng, nhưng bỏ quên ô có số 0 là chưa đọc hết hình. Với 6 + 4 + 7, em cộng 6 + 4 = 10 trước, rồi 10 + 7 = 17, khỏi phải cộng 6 + 4 + 7 theo thứ tự khó.
Luyện tập 4. Sên bò quanh vũng nước
Đường màu đỏ là một đường gấp khúc gồm vài đoạn thẳng. Sách không in sẵn số đo, nên em lấy thước áp vào từng đoạn trên hình của chính mình, đọc số xăng-ti-mét, rồi điền vào mẫu:
….. cm + ….. cm + ….. cm = ….. cm
Ví dụ cách làm, không phải số in trong sách: nếu ba đoạn em đo được là 4 cm, 5 cm và 6 cm thì quãng đường là 4 + 5 + 6 = 15 cm. Đo từ vạch 0 của thước, không đo từ đầu nhựa của thước. Nếu đường hơi cong ở góc, em đo từng đoạn thẳng một, không đo xiên cả khúc.
Trang 57: tổng bằng 14, khối lập phương và câu đố vịt
Luyện tập 5. Mỗi hàng ngang, cột dọc có tổng 14
Trên hình, mỗi bộ ba số nằm trên một hàng ngang hoặc một cột dọc đều cộng lại bằng 14. Ô đã có số thì giữ nguyên; ô trống bằng 14 trừ tổng các số đã biết trên cùng hàng hoặc cùng cột.
Sáu bộ ba số sau khi điền đủ là:
| Ba số | Cách tìm số còn thiếu | Tổng |
|---|---|---|
| 5, 6, 3 | 5 + 6 = 11, 14 − 11 = 3 | 14 |
| 4, 8, 2 | 8 + 2 = 10, 14 − 10 = 4 | 14 |
| 3, 7, 4 | 3 + 4 = 7, 14 − 7 = 7 | 14 |
| 3, 9, 2 | 3 + 2 = 5, 14 − 5 = 9 | 14 |
| 3, 8, 3 | 3 + 3 = 6, 14 − 6 = 8 | 14 |
| 3, 10, 1 | 3 + 1 = 4, 14 − 4 = 10 | 14 |
Các số cần điền vào ô trống là 3, 4, 7, 8, 9 và 10. Em nên điền ô nào chỉ còn một chỗ trống trước, rồi dùng số vừa điền để mở khóa hàng bên cạnh. Một số lời giải chỉ nêu năm số 3, 4, 8, 9, 10 và lấy phép 7 + 2 + 5 = 14 làm ví dụ minh họa; khi đối chiếu với hình, ô còn lại trong bộ 3, 7, 4 chính là số 7, nên đủ sáu số thì mới khớp mọi hàng và cột.
Luyện tập 6. Đặt thêm một khối lập phương
Ba khối lập phương cùng nằm trên một đường thẳng khi tâm của chúng thẳng hàng, nhìn theo hàng ngang hoặc hàng dọc. Đề hỏi đặt thêm một khối để xuất hiện hai nhóm, mỗi nhóm ba khối thẳng hàng. Vị trí thỏa mãn là ô trắng ở giữa hình: khối mới vừa nối một hàng ngang thành ba khối, vừa nối một hàng dọc thành ba khối. Đặt lệch sang một bên thì chỉ được một nhóm, chưa đủ yêu cầu.
Vui học: có bao nhiêu con vịt?
Câu đố kể một con đi trước hai con, một con đứng giữa hai con, một con đi sau hai con, rồi hỏi có bao nhiêu con vịt.
Đáp án là 3 con, xếp một hàng dọc. Con đứng đầu có đúng hai con phía sau. Con đứng giữa có một con trước và một con sau, tức là đi giữa hai con. Con đứng cuối có đúng hai con phía trước. Ba câu thơ nói về ba vị trí của cùng một hàng ba con, không phải ba nhóm khác nhau.
Em có thể xếp ba khối lập phương thành một hàng để thấy đủ cả ba câu. Lời giải “6 con” sinh ra khi em cộng 2 + 2 + 2; lời giải “1 con” sinh ra khi em nghĩ cả ba câu chỉ một con. Cả hai cách đều không đồng thời đúng với “đi trước hai con” và “đi sau hai con”.
Trang 58: xem giờ, thay hình bằng số, đường thẳng và đường cong
Luyện tập 7. Nói theo mẫu về giờ của hai chú sên
Em nhìn kim ngắn (kim giờ) và kim dài (kim phút). Khi kim phút chỉ số 12, kim giờ chỉ số mấy thì là đúng giờ ấy. Trên hai đồng hồ của bài:
- Sên Đỏ đi từ nhà lúc 7 giờ, đến nơi lúc 8 giờ. Sên Đỏ đi mất 8 − 7 = 1 giờ.
- Sên Xanh đi từ nhà lúc 7 giờ, đến nơi lúc 9 giờ. Sên Xanh đi mất 9 − 7 = 2 giờ.
Em nói thành câu đủ ý, không chỉ ghi mỗi con số: “Sên Đỏ đi từ nhà lúc 7 giờ, đến nơi lúc 8 giờ.” Sên xuất phát cùng giờ nhưng Sên Xanh đến muộn hơn 1 giờ, vì 9 giờ sau 8 giờ đúng 1 giờ.
Thử thách: thay tam giác, vuông, tròn bằng số
Cùng một hình thì cùng một số. Em tìm hình nào có đủ dữ kiện trước.
- Hai hình tam giác cộng lại bằng 14, mà hai tam giác giống nhau, nên mỗi tam giác là 14 : 2 = 7. Kiểm tra: 7 + 7 = 14.
- Một tam giác cộng một hình vuông bằng 12. Thay tam giác bằng 7: 7 + hình vuông = 12, nên hình vuông là 12 − 7 = 5.
- Hai hình vuông cộng lại bằng hình tròn: 5 + 5 = 10. Hình tròn là 10.
Em kiểm tra lại cả cụm: 7 + 7 = 14, 7 + 5 = 12, 5 + 5 = 10. Nếu một mắt xích sai, mắt xích sau cũng sai, nên phải thử lại từ tam giác.
Hoạt động thực tế
Em lấy một sợi dây. Kéo căng hai đầu thì được hình ảnh đường thẳng. Buông lỏng hoặc uốn dây thì được đường cong. Lấy que tính hoặc bút chì đặt nối tiếp, mỗi que đổi hướng, thì được đường gấp khúc. Đường gấp khúc khác đường cong ở chỗ nó gồm những đoạn thẳng nối nhau, có điểm gãy nhìn thấy được.
Bài tập tự luyện có đáp án
Làm xong rồi mới xem đáp án ở cuối mỗi câu.
- Tính nhẩm: 9 + 7; 6 + 8; 7 + 4; 3 + 9. Đáp án: 16; 14; 11; 12. Gợi ý cho 9 + 7: 9 + 1 + 6 = 16.
- Tính: 5 cm + 9 cm + 6 cm và 12 dm + 4 dm + 3 dm. Đáp án: 20 cm và 19 dm.
- Số giữa bằng tổng ba số 7, 3, 6. Đáp án: 7 + 3 + 6 = 16.
- Hàng ba số có tổng 15. Đã biết 8 và 4, tìm số còn lại. Đáp án: 15 − 12 = 3, vì 8 + 4 = 12.
- Hai hình tròn giống nhau có tổng 16. Hình tròn cộng hình vuông bằng 11. Hai hình vuông bằng hình tam giác. Đáp án: hình tròn là 8, hình vuông là 3, hình tam giác là 6. Vì 8 + 8 = 16, 8 + 3 = 11, 3 + 3 = 6.
- Bạn đi lúc 6 giờ, đến lúc 9 giờ. Bạn đi trong mấy giờ? Đáp án: 3 giờ.
Nếu câu 5 ra hình vuông bằng 8, em đã gán nhầm tổng 16 cho hình vuông. Hãy khoanh hình nào được nói “hai hình giống nhau” trước khi chia đôi.
Câu hỏi thường gặp
9 cộng 4 bằng bao nhiêu và tính nhẩm thế nào?
9 + 4 = 13. Em tách 4 thành 1 và 3, vì 9 + 1 = 10, rồi 10 + 3 = 13.
Câu đố các chú vịt ra bờ ao có mấy con vịt?
Có 3 con vịt xếp một hàng. Con đầu có hai con phía sau, con giữa đứng giữa hai con, con cuối có hai con phía trước.
Hình tam giác, hình vuông, hình tròn ở trang 58 bằng số mấy?
Tam giác bằng 7 vì 7 + 7 = 14, hình vuông bằng 5 vì 7 + 5 = 12, hình tròn bằng 10 vì 5 + 5 = 10.
Sên Đỏ và Sên Xanh đi và đến lúc mấy giờ?
Sên Đỏ đi lúc 7 giờ và đến lúc 8 giờ. Sên Xanh đi lúc 7 giờ và đến lúc 9 giờ.
4 cm + 6 cm + 10 cm bằng bao nhiêu?
Bằng 20 cm. Em cộng 4 + 6 = 10 rồi 10 + 10 = 20, và giữ nguyên đơn vị xăng-ti-mét.