Trả lời nhanh
Bài 3: Chuyện hoa, chuyện quả (Vở bài tập Tiếng Việt lớp 3 Tập 2, trang 38–42, Chân trời sáng tạo) có 7 bài: viết phiếu đọc sách, nghe – viết Rừng cọ quê tôi, điền d/gi, tìm từ chứa s/x và im/iêm, rồi ba bài về dấu ngoặc kép. Đáp án điền d/gi: dọc, dòng, dẻo dai, giữa, giản dị. Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật và đánh dấu từ ngữ được dẫn lại (như thành ngữ “đông như kiến”).
Bài 1 (trang 38): Viết phiếu đọc sách về bài văn tả cây cối hoặc con vật
Yêu cầu: Đọc một bài văn về cây cối hoặc con vật rồi ghi vào Phiếu đọc sách những nội dung em thích.
Cách làm: Phiếu thường có 5 dòng: tên bài văn, tác giả, tên cây hoặc con vật được tả, một hình ảnh đẹp và một hình ảnh so sánh. Em đọc bài 2 lần, lần thứ hai dùng bút chì đánh dấu câu có từ “như” (dấu hiệu của so sánh), rồi ghi vào phiếu bằng lời ngắn gọn.
Phiếu tham khảo:
- Tên bài văn: Rừng cọ quê tôi
- Tác giả: Nguyễn Thái Vận
- Cây được tả: cây cọ
- Hình ảnh đẹp: thân cọ cao vút, đứng thẳng giữa trời, gió bão cũng không làm đổ được.
- Hình ảnh so sánh: lá cọ xòe tròn với nhiều phiến dài, nhìn từ xa giống “một rừng tay vẫy”.
Nếu em chọn bài văn về con vật, hình ảnh so sánh thường tả bộ lông, đôi mắt hay dáng đi, ví dụ “đôi mắt tròn như hai hạt nhãn”. Điều quan trọng là em ghi đúng điều mình thích và giải thích được vì sao thích.
Bài 2 (trang 39): Nghe – viết Rừng cọ quê tôi
Bài nghe – viết là đoạn văn ngắn tả cây cọ trong sách giáo khoa (trang 64). Em viết vào vở ô li, ngồi đúng tư thế, viết tên bài vào giữa dòng và tên tác giả ở cuối bên phải.
Những từ dễ viết sai cần luyện trước:
| Từ ngữ | Chỗ dễ sai |
|---|---|
| vút thẳng | vần ut (không viết “vúc”) |
| quật ngã | âm đầu qu, dấu ngã ở “ngã” |
| búp cọ, vuốt dài | vần uôt trong “vuốt” |
| xòe, phiến nhọn | âm đầu x và ph |
| lấp lóa | dấu sắc ở cả hai tiếng |
Sau khi viết, em đổi vở với bạn bên cạnh, dò lại từng câu và đếm số lỗi. Lỗi nào sai hai lần trở lên, em viết lại mỗi từ một dòng.
Bài 3 (trang 39): Điền chữ d hoặc gi vào chỗ trống
Đoạn văn trong vở (theo Duyên Hương) tả những cây bần mọc ven kênh. Có 5 chỗ trống, đáp án theo thứ tự:
- Dọc theo (đi theo chiều dài)
- những dòng kênh
- dẻo dai vươn cao (chỉ sự bền bỉ, chịu đựng tốt)
- giữa đám dừa nước
- bông hoa giản dị (đơn giản, mộc mạc)
Mẹo nhớ: em đặt từ vào cụm quen thuộc để kiểm tra nghĩa: “dọc đường”, “dòng sông”, “bền bỉ dẻo dai” viết với d; “ở giữa”, “giản dị” viết với gi. Khi phân vân, em tra từ điển chính tả hoặc ghi vào sổ tay để nhớ lâu.
Bài 4 (trang 40): Viết từ ngữ chỉ tên con vật, hoa, quả
Yêu cầu: Tìm tên con vật, loài hoa hoặc loại quả chứa tiếng có: a) chữ s hoặc chữ x; b) vần im hoặc vần iêm.
| Yêu cầu | Từ ngữ tham khảo |
|---|---|
| a) Chứa chữ s | hoa sen, hoa sữa, quả sấu, quả sung, con sóc, con sáo, con sư tử |
| a) Chứa chữ x | quả xoài, hoa xoan, hoa xuyến chi, con xén tóc |
| b) Chứa vần im | con chim, con nhím, hoa sim, quả sim, cá kìm |
| b) Chứa vần iêm | quả hồng xiêm |
Vần iêm ít gặp trong tên con vật, cây cối, nên chỉ cần tìm được “hồng xiêm” là em đã làm tốt. Lưu ý “con chim” viết vần im, không viết “chiêm”.
Bài 5 (trang 40): Tìm câu đặt trong dấu ngoặc kép và nêu tác dụng
Bài tập có ba đoạn văn ngắn (của Nguyễn Đình Thi, Xuân Quỳnh và Tô Hoài). Em gạch dưới phần nằm trong dấu ngoặc kép:
- Đoạn a: tiếng gọi của bà “Bống ơi… ơi… Bống đâu rồi?” – đây là lời nói trực tiếp của nhân vật bà.
- Đoạn b: câu nhân vật “tôi” dặn ong đất, bắt đầu bằng “Ong đất này, …” – cũng là lời nói trực tiếp.
- Đoạn c: cụm “đông như kiến” – đây là một thành ngữ được dẫn lại, tác giả đặt trong ngoặc kép để người đọc chú ý.
Tác dụng của dấu ngoặc kép: (1) đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc của một người nào đó; (2) đánh dấu từ ngữ, câu được trích dẫn lại (thành ngữ, câu nói nổi tiếng…).
Bài 6 (trang 41): Điền dấu ngoặc kép vào chỗ thích hợp
Mỗi câu đều có dấu hai chấm báo hiệu lời nói hoặc chữ viết của nhân vật sắp xuất hiện. Em đặt dấu ngoặc kép mở ngay sau dấu hai chấm và dấu ngoặc kép đóng ở cuối lời đó:
- a) Nàng tiên vung cây đũa thần lên và bảo: “Em nào làm việc chăm chỉ sẽ được nhận quà.”
- b) Tôi vẫn nhớ như in lời kể của bà: “Cây xoài này, ông mang từ Cao Lãnh về trồng.”
- c) Hà nắn nót viết vào trang giấy: “Tết đã đến thật rồi!”
Giải thích: câu a là lời nói của nàng tiên, câu b là lời kể của bà, câu c là câu Hà viết ra. Cả ba đều là lời được dẫn nguyên văn, nên phải đặt trong dấu ngoặc kép.
Bài 7 (trang 41): Thay dấu gạch ngang bằng dấu ngoặc kép
Đoạn văn kể chuyện lớp đi thăm khu du lịch Rừng Sác; lời của cô giáo và của các bạn đang được mở đầu bằng dấu gạch ngang ở đầu dòng. Khi chuyển sang dấu ngoặc kép, em viết liền lời nói ngay sau dấu hai chấm, không xuống dòng:
… Trước khi xuống xe, cô giáo nhắc: “Các em nhớ thực hiện đúng nội quy của khu du lịch!” Chúng tôi đồng thanh đáp: “Dạ. Vâng ạ.”
Ba bước làm: (1) xóa dấu gạch ngang và dấu xuống dòng; (2) mở ngoặc kép trước chữ đầu tiên của lời nói, giữ nguyên chữ viết hoa; (3) đóng ngoặc kép sau dấu chấm, dấu chấm than hoặc dấu chấm hỏi cuối lời nói.
Kiến thức cần nhớ: dấu gạch ngang và dấu ngoặc kép
Ở lớp 3, em học hai cách trình bày lời nói của nhân vật:
| Dấu gạch ngang | Dấu ngoặc kép | |
|---|---|---|
| Vị trí | Đầu dòng, lời nói được xuống dòng riêng | Bao quanh lời nói, viết liền sau dấu hai chấm |
| Hay dùng khi | Kể đoạn hội thoại nhiều lượt lời | Dẫn một lời nói ngắn trong đoạn văn |
| Tác dụng khác | Đánh dấu các ý được liệt kê, mỗi ý một dòng | Đánh dấu từ ngữ được dẫn lại, tên bài hát, tên truyện |
Hai cách đều đúng; em chọn cách phù hợp với yêu cầu bài tập. Không dùng cả hai cùng lúc cho một lời nói.
Bài tập luyện thêm (có đáp án)
Câu 1. Điền d hoặc gi: …òng suối, …ản dị, cây …ừa, ở …ữa.
Đáp án: dòng suối, giản dị, cây dừa, ở giữa.
Câu 2. Đặt dấu ngoặc kép vào câu: Mẹ dặn em: Con nhớ tưới cây trước khi đi học nhé!
Đáp án: Mẹ dặn em: “Con nhớ tưới cây trước khi đi học nhé!”
Câu 3. Trong câu: Ông bảo cây bàng là “người gác cổng” của trường. – dấu ngoặc kép có tác dụng gì?
Đáp án: Đánh dấu cụm từ được dùng với nghĩa đặc biệt (gọi cây bàng như một người canh giữ cổng trường).
Câu 4. Viết 2 câu về một loài hoa em thích, trong đó có một hình ảnh so sánh.
Bài làm tham khảo: Cuối hè, hoa phượng nở đỏ rực trên sân trường. Từ xa nhìn lại, những chùm hoa giống như ngàn đốm lửa nhỏ thắp sáng cả vòm cây.
Xem thêm các bài giải VBT Tiếng Việt lớp 3 Chân trời sáng tạo
- Bài 2: Những đám mây ngũ sắc
- Bài 4: Mùa xuân đã về
- Ôn tập giữa học kì 2
- Bài 1: Nắng Phương Nam
Câu hỏi thường gặp
Dấu ngoặc kép có tác dụng gì trong Tiếng Việt lớp 3?
Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật và đánh dấu từ ngữ, câu được dẫn lại như thành ngữ hay câu nói nổi tiếng.
Điền d hay gi trong bài Chuyện hoa, chuyện quả?
Năm chỗ trống lần lượt là: dọc, dòng, dẻo dai, giữa, giản dị.
Tên quả có vần iêm là gì?
Quả hồng xiêm là ví dụ quen thuộc nhất. Với vần im có con chim, con nhím, hoa sim.
Khi nào dùng dấu gạch ngang, khi nào dùng dấu ngoặc kép cho lời nói?
Dấu gạch ngang đặt ở đầu dòng khi lời nói được xuống dòng riêng; dấu ngoặc kép bao quanh lời nói khi viết liền trong đoạn, ngay sau dấu hai chấm.
Bài Rừng cọ quê tôi của tác giả nào?
Bài văn Rừng cọ quê tôi dùng cho phần nghe – viết là của tác giả Nguyễn Thái Vận.