Trả lời nhanh
Giâm cành gồm 5 bước: (1) chuẩn bị giá thể tơi xốp, thoát nước, sạch bệnh; (2) chọn cành bánh tẻ khoẻ từ cây mẹ tốt rồi cắt đúng kích thước; (3) xử lí gốc cành bằng chất kích thích ra rễ; (4) cắm cành nghiêng, đúng độ sâu và khoảng cách; (5) chăm sóc đủ ẩm, che nắng, phòng sâu bệnh cho tới khi cành ra rễ.
Giâm cành là gì? Vì sao phải làm đúng quy trình?
Giâm cành là cách nhân giống vô tính: cắt một đoạn cành (hoặc thân, lá, rễ) khỏi cây mẹ, đặt vào môi trường thích hợp để nó tự ra rễ và mọc thành cây mới. Cây con giữ nguyên đặc tính của cây mẹ, ra hoa kết quả sớm hơn cây trồng từ hạt.
Cành đã tách khỏi cây mẹ nên không còn được cung cấp nước và dinh dưỡng. Vì vậy mỗi bước trong quy trình đều nhằm một mục đích: giữ cho cành không mất nước, không bị nhiễm bệnh và ra rễ nhanh nhất.
Yêu cầu kĩ thuật của từng bước
Bước 1. Chuẩn bị giá thể giâm
- Giá thể phải tơi xốp, thoát nước tốt nhưng vẫn giữ được ẩm. Có thể dùng cát, đất mịn, trấu hun, xơ dừa, mùn mục hoặc hỗn hợp các loại này.
- Giá thể phải sạch mầm bệnh và sâu hại; nếu cần thì sàng, phơi hoặc xử lí trước khi dùng.
- Đựng trong luống, khay hoặc bầu có lỗ thoát nước; trước khi cắm cành nên tưới ẩm vừa đủ.
Vì sao? Rễ non rất yếu, cần không khí để hô hấp. Giá thể nén chặt hoặc úng nước sẽ làm gốc cành thối trước khi kịp ra rễ.
Bước 2. Chọn và cắt cành giâm
- Chọn cây mẹ sinh trưởng tốt, năng suất và chất lượng ổn định, không sâu bệnh.
- Chọn cành bánh tẻ (không quá non, không quá già), thẳng, khoẻ, có nhiều mắt chồi.
- Cắt đoạn dài khoảng 10–20 cm tuỳ loài, có 2–3 mắt; vết cắt gọn, phẳng hoặc vát, dùng dao kéo sắc, sạch.
- Cắt bớt lá, chỉ để lại 1–2 lá (có thể cắt bớt nửa phiến lá) để giảm thoát hơi nước.
Vì sao? Cành quá non dễ héo và thối; cành quá già khó ra rễ. Lá nhiều làm cành mất nước nhanh trong khi chưa có rễ hút nước bù lại.
Bước 3. Xử lí cành giâm
- Nhúng hoặc chấm gốc cành vào dung dịch (hoặc bột) chất kích thích ra rễ như IBA, NAA, đúng nồng độ và thời gian theo hướng dẫn.
- Cành đã xử lí phải cắm ngay, không để khô gốc hay phơi nắng.
Vì sao? Chất kích thích giúp cành ra rễ nhanh, nhiều và đều. Nồng độ quá cao lại gây cháy gốc, nên phải pha đúng liều.
Bước 4. Cắm cành giâm
- Cắm nghiêng nhẹ, độ sâu khoảng 1/3 chiều dài cành hoặc chôn kín 1–2 mắt, tuỳ loài.
- Giữ khoảng cách vừa phải để lá các cành không chồng lên nhau, đủ ánh sáng và thoáng.
- Dùng tay ấn nhẹ giá thể quanh gốc cho cành đứng vững rồi tưới nhẹ.
Vì sao? Cắm quá nông thì cành lung lay, ít rễ; cắm quá sâu thì thiếu không khí, dễ thối. Cắm dày làm tán lá ẩm, dễ phát sinh nấm bệnh.
Bước 5. Chăm sóc cành giâm
- Che bóng (lưới che, mái che nhà giâm) để tránh nắng gắt; giữ độ ẩm không khí cao bằng cách phun sương hoặc che nilon.
- Tưới nhẹ, đủ ẩm, không để giá thể khô cũng không để úng.
- Thường xuyên kiểm tra, nhặt bỏ cành thối, lá rụng; phun thuốc phòng trừ sâu bệnh khi cần.
- Khi cành đã ra rễ, mọc chồi mới thì giảm dần che bóng, rồi chuyển sang bầu hoặc vườn ươm để chăm sóc tiếp.
Vì sao? Trong giai đoạn chưa có rễ, cành chỉ sống nhờ nước dự trữ nên hơi ẩm là yếu tố quyết định sống hay chết.
Bảng tóm tắt
| Bước | Việc làm | Yêu cầu chính |
|---|---|---|
| 1 | Chuẩn bị giá thể | Tơi xốp, thoát nước, giữ ẩm, sạch bệnh |
| 2 | Chọn, cắt cành | Cành bánh tẻ, cây mẹ tốt, vết cắt gọn, bớt lá |
| 3 | Xử lí cành | Chất kích thích ra rễ đúng nồng độ |
| 4 | Cắm cành | Cắm nghiêng, đúng độ sâu, đúng khoảng cách |
| 5 | Chăm sóc | Che bóng, giữ ẩm, phòng sâu bệnh |
Mẹo nhớ
Nhớ câu: “Giá – Chọn – Xử – Cắm – Chăm” (Giá thể – Chọn cành – Xử lí – Cắm cành – Chăm sóc). Khi làm bài, mỗi bước nên viết theo cấu trúc “việc làm + yêu cầu + lí do” để được điểm tối đa.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm thứ tự: cho xử lí chất kích thích trước khi cắt cành, hoặc cắm cành rồi mới xử lí.
- Chọn cành quá non hoặc quá già thay vì cành bánh tẻ.
- Giữ nguyên toàn bộ lá nên cành héo nhanh.
- Tưới quá nhiều nước làm gốc cành thối.
Bài luyện tập
Câu 1. Vì sao phải cắt bớt lá của cành giâm?
Đáp án: Để giảm thoát hơi nước, giúp cành không bị héo trong lúc chưa có rễ hút nước.
Câu 2. Bạn An giâm cành trong cát ướt, để khay ngoài nắng gắt và tưới ngập nước mỗi ngày; cành bị thối gốc. Hãy chỉ ra hai lỗi ở bước chăm sóc.
Đáp án: Không che bóng nên cành mất nước, bị cháy; tưới quá nhiều làm giá thể úng, thiếu không khí nên gốc cành thối.
Câu 3. Nêu hai yêu cầu của giá thể giâm cành.
Đáp án: Tơi xốp, thoát nước tốt nhưng giữ được ẩm; sạch mầm bệnh và sâu hại.
Câu hỏi thường gặp
Quy trình giâm cành gồm mấy bước?
Gồm 5 bước: chuẩn bị giá thể, chọn và cắt cành giâm, xử lí cành giâm, cắm cành giâm và chăm sóc cành giâm.
Nên chọn cành như thế nào để giâm?
Chọn cành bánh tẻ, thẳng, khoẻ, không sâu bệnh, lấy từ cây mẹ sinh trưởng tốt và có 2–3 mắt chồi.
Vì sao phải dùng chất kích thích ra rễ?
Chất kích thích như IBA, NAA giúp cành ra rễ nhanh, nhiều và đều hơn, nhưng phải dùng đúng nồng độ để không gây cháy gốc cành.
Bao lâu thì biết cành giâm đã ra rễ?
Thời gian tuỳ loài cây và điều kiện, thường sau vài tuần. Dấu hiệu là cành xanh tươi, mọc chồi hoặc lá mới; khi đó có thể chuyển sang bầu hoặc vườn ươm.