Trả lời nhanh
Em có thể chọn vẽ tranh hoặc viết đoạn văn, miễn là thông điệp rõ: “Hãy bảo vệ động vật hoang dã ở châu Phi”. Tranh nên có một loài vật làm trung tâm (voi, tê giác, hươu cao cổ, sư tử) trên nền xavan, kèm một khẩu hiệu ngắn. Đoạn văn nên nêu giá trị của động vật hoang dã, nguy cơ đang gặp và lời kêu gọi hành động.
Hiểu đúng yêu cầu của đề
Đề thuộc phần vận dụng khi học về châu Phi trong Địa lí 7. Em được chọn một trong hai cách: vẽ tranh hoặc viết đoạn văn. Dù chọn cách nào, sản phẩm đều phải thể hiện được thông điệp kêu gọi bảo vệ động vật hoang dã, không chỉ miêu tả cảnh đẹp.
Muốn thông điệp thuyết phục, em cần nắm ba ý nền: châu Phi có nhiều động vật hoang dã quý, chúng đang bị đe doạ, và con người có thể làm gì để cứu chúng.
Kiến thức nền cần nhớ
- Môi trường sống: châu Phi có diện tích lớn các xavan (đồng cỏ nhiệt đới xen cây thưa) và rừng xích đạo. Đây là nơi sống của voi, tê giác, hươu cao cổ, ngựa vằn, linh dương, sư tử, báo, tintinh…
- Các khu bảo tồn nổi tiếng: Serengeti (Tanzania), Masai Mara (Kenya), Kruger (Nam Phi). Nhiều loài di cư theo mùa mưa qua các vùng này.
- Nguyên nhân suy giảm: săn bắn trái phép để lấy ngà voi, sừng tê giác, da lông; mất nơi ở do chặt rừng, mở rộng đất canh tác, khai thác khoáng sản; hạn hán kéo dài do biến đổi khí hậu.
- Giải pháp: lập vườn quốc gia, khu bảo tồn; trấn áp buôn bán trái phép; phát triển du lịch sinh thái để người dân địa phương có thu nhập; nâng cao nhận thức của cộng đồng.
Cách 1: Vẽ tranh theo chủ đề “Châu Phi xanh”
Bước 1 – Chọn ý tưởng
Mỗi bức tranh chỉ nên kể một ý. Em có thể chọn một trong các gợi ý sau:
- Voi mẹ dắt voi con đi dưới gốc cây bao báp, phía xa có bàn tay người che chắn bằng chiếc lá lớn.
- Một chiếc ngà voi chuyển thành thân cây đang đâm chồi, với dòng chữ “Ngà voi thuộc về voi”.
- Quả địa cầu có hình châu Phi màu xanh, xung quanh là đàn hươu, ngựa vằn, sư tử đang quây quần.
- Con tê giác đứng trước chiếc bẫy bị gạch chéo, bầu trời phía sau có mặt trời mọc.
Bước 2 – Bố cục
- Nhân vật chính (con vật) chiếm khoảng một nửa khổ giấy, đặt lệch về một bên cho thoáng.
- Nền sau: đường chân trời thấp, vài cây keo dẹt tán hoặc cây bao báp đặc trưng của xavan.
- Khẩu hiệu viết ở phần trên hoặc dưới tranh, chữ to, dễ đọc.
Bước 3 – Màu sắc
Dùng gam xanh lá (rừng, cỏ) đối lại với vàng cam (cỏ khô, hoàng hôn) để gợi vùng xavan. Nếu muốn nhấn mạnh nguy cơ, em có thể dùng một mảng đỏ hoặc xám nhỏ (bẫy, khói) rồi để phần chính của tranh tươi sáng, thể hiện hi vọng.
Bước 4 – Khẩu hiệu gợi ý
- “Bảo vệ muôn loài, giữ lấy châu Phi xanh.”
- “Không mua – không bán – không săn bắt.”
- “Thảo nguyên chỉ đẹp khi còn tiếng bước chân của voi.”
Cách 2: Viết đoạn văn kêu gọi (kèm 3 đoạn mẫu)
Cấu trúc đoạn văn 6–8 câu: câu mở nêu vẻ đẹp/giá trị → 2–3 câu nêu nguy cơ → 2–3 câu nêu hành động → câu kết là lời kêu gọi.
Đoạn mẫu 1 – Góc nhìn địa lí
Những xavan mênh mông của châu Phi là mái nhà chung của voi, hươu cao cổ, ngựa vằn và sư tử. Thế nhưng mái nhà ấy đang thu hẹp dần vì rừng bị chặt, đất bị khai thác và hạn hán kéo dài. Nhiều loài còn bị săn bắt trái phép để lấy ngà, sừng và da lông. Mỗi loài biến mất sẽ làm đứt một mắt xích trong chuỗi thức ăn, khiến cả hệ sinh thái mất cân bằng. Vì vậy, các quốc gia cần mở rộng khu bảo tồn và xử lí nghiêm kẻ buôn bán trái phép. Mỗi chúng ta cũng nên nói không với sản phẩm làm từ động vật hoang dã. Hãy cùng nhau giữ cho châu Phi mãi xanh và tràn đầy tiếng sống.
Đoạn mẫu 2 – Góc nhìn của một chú voi con
Tôi là một chú voi con sống bên chân núi Kilimanjaro. Mẹ tôi kể rằng ngày xưa đàn voi đông lắm, giờ mỗi mùa khô lại thưa đi vài bóng quen thuộc. Họ ra đi vì những chiếc bẫy và vì những chiếc ngà bị người ta thèm muốn. Tôi chỉ mong con người hiểu rằng ngà voi đẹp nhất khi nằm trên khuôn mặt của voi. Nếu các bạn ngừng mua, những kẻ săn trộm sẽ không còn lí do để giương bẫy. Xin hãy bảo vệ chúng tôi, để các thế hệ sau vẫn được nhìn thấy voi bằng xương bằng thịt chứ không chỉ trong sách vở.
Đoạn mẫu 3 – Góc nhìn học sinh Việt Nam
Dù sống cách châu Phi hàng nghìn ki-lô-mét, em vẫn thấy mình có trách nhiệm với những loài vật nơi đó. Trái Đất là ngôi nhà chung, và sự biến mất của một loài ở đâu cũng là mất mát của cả nhân loại. Ở Việt Nam, em có thể bắt đầu từ việc không mua đồ trang sức làm từ ngà voi, sừng tê giác. Em cũng có thể chia sẻ thông tin để các bạn hiểu hậu quả của việc buôn bán động vật hoang dã. Những việc nhỏ ấy cộng lại sẽ tạo nên sức mạnh lớn. Em tin rằng nếu mỗi người cùng hành động, châu Phi sẽ vẫn xanh và muôn loài sẽ được sống an toàn.
Lỗi thường gặp
- Chỉ tả cảnh đẹp mà không có lời kêu gọi → thiếu thông điệp, mất điểm trọng tâm.
- Tranh quá nhiều chi tiết, không rõ nhân vật chính.
- Nhầm loài: hổ, gấu trúc không sống ở châu Phi; nên chọn voi, tê giác, hươu cao cổ, sư tử, ngựa vằn, tinh tinh, khỉ đột.
- Nêu số liệu không chắc chắn. Nếu không nhớ chính xác, hãy dùng cách nói chung như “ngày càng ít đi”.
Luyện tập
- Đề: Viết 3 câu khẩu hiệu ngắn (dưới 12 chữ) kêu gọi bảo vệ tê giác ở châu Phi.
Gợi ý đáp án: “Sừng tê giác không phải thuốc quý.” / “Nói không với buôn bán sừng tê giác.” / “Cứu tê giác, cứu thảo nguyên.” - Đề: Nêu hai nguyên nhân khiến động vật hoang dã châu Phi suy giảm và một biện pháp tương ứng cho mỗi nguyên nhân.
Gợi ý đáp án: Săn bắt trái phép → tăng cường tuần tra, xử phạt nghiêm việc buôn bán. Mất môi trường sống do chặt rừng → mở rộng khu bảo tồn, trồng lại rừng, quy hoạch khai thác hợp lí. - Đề: Hãy phác thảo bằng lời một bức tranh gồm: nhân vật chính, nền, màu chủ đạo và khẩu hiệu.
Gợi ý đáp án: Hươu cao cổ đứng cạnh cây keo; nền xavan lúc bình minh; màu cam – xanh lá; khẩu hiệu “Cao nhất thảo nguyên, mong manh nhất khi thiếu chúng ta”.
Mẹo hoàn thiện nhanh
Trước khi nộp, hãy tự hỏi: người xem nhìn 5 giây có hiểu thông điệp không? Nếu chưa, hãy bớt chi tiết và làm nổi bật khẩu hiệu. Với đoạn văn, hãy đọc lại để chắc có đủ ba phần: giá trị – nguy cơ – hành động.
Câu hỏi thường gặp
Em nên chọn vẽ tranh hay viết đoạn văn?
Cách nào cũng được tính như nhau nếu thể hiện rõ thông điệp bảo vệ động vật hoang dã. Em hãy chọn cách mình làm tốt nhất: vẽ đẹp thì vẽ tranh, mạnh về diễn đạt thì viết đoạn văn.
Nên chọn con vật nào để vẽ về châu Phi?
Nên chọn loài đặc trưng và dễ nhận ra như voi, tê giác, hươu cao cổ, sư tử, ngựa vằn, vì người xem nhìn là biết ngay bối cảnh châu Phi.
Đoạn văn kêu gọi nên dài bao nhiêu?
Khoảng 6–8 câu là đủ, gồm câu mở, phần nêu nguy cơ, phần nêu hành động và câu kết là lời kêu gọi.
Nguyên nhân chính khiến động vật hoang dã châu Phi bị đe doạ là gì?
Gồm săn bắt và buôn bán trái phép (ngà voi, sừng tê giác, da lông), mất môi trường sống do chặt rừng và khai thác đất, cùng hạn hán do biến đổi khí hậu.