Trả lời nhanh
Theo Atlat Địa lí Việt Nam trang 11 (Các nhóm đất chính), đất feralit trên đá vôi tập trung nhiều nhất ở vùng núi phía Bắc, tức Tây Bắc và Đông Bắc (Trung du và miền núi Bắc Bộ), rồi kéo xuống phía tây Bắc Trung Bộ. Lí do: đây là nơi có các dải núi đá vôi rộng nhất cả nước.
Đề bài và cách hiểu
Câu hỏi thường gặp: “Căn cứ vào Atlat Địa lí Việt Nam trang 11, hãy cho biết đất feralit trên đá vôi tập trung nhiều nhất ở…”. Các phương án thường là tên vùng hoặc khu vực của nước ta. Vì không có bản đề gốc đầy đủ, bài này giải theo phương pháp: em chọn phương án nói đến miền núi phía Bắc (Tây Bắc, Đông Bắc), còn các vùng khác thì loại.
Cách đọc Atlat trang 11
- Mở trang “Các nhóm đất chính” (trang 11 ở bản Atlat thông dụng hiện nay). Nhìn bảng chú giải để tìm kí hiệu “Đất feralit trên đá vôi”.
- Ghi nhớ màu hoặc kí hiệu đó, rồi dò trên bản đồ Việt Nam.
- Các mảng kí hiệu này nằm dày ở phía bắc, thành từng dải theo hướng tây bắc – đông nam. Phía nam và đồng bằng rất ít hoặc không có.
- Đối chiếu với Atlat trang Địa chất – khoáng sản hoặc trang Địa hình để thấy trùng khớp với các khối đá vôi.
Vì sao tập trung ở miền núi phía Bắc?
- Đá mẹ: đất feralit trên đá vôi hình thành do quá trình feralit hoá trên đá vôi. Nơi nào đá vôi lộ ra nhiều thì loại đất này nhiều.
- Địa hình: vùng núi Đông Bắc (cánh cung đá vôi như Bắc Sơn, Ngân Sơn) và Tây Bắc (các cao nguyên đá vôi, dải Sơn La – Mộc Châu) có diện tích đá vôi lớn.
- Khí hậu: nóng ẩm, mưa nhiều, nên quá trình phong hoá đá vôi và feralit hoá diễn ra mạnh.
- Dải đá vôi còn kéo xuống phía tây Bắc Trung Bộ (khu vực Quảng Bình), nên có đất loại này nhưng ít hơn miền núi Bắc Bộ.
Loại trừ các khu vực khác
| Khu vực | Loại đất nổi bật | Có phải đáp án? |
|---|---|---|
| Tây Bắc, Đông Bắc | Feralit trên đá phiến, đá vôi, đá macma axit | Đúng |
| Tây Nguyên | Feralit trên đá badan (đất đỏ badan) | Sai |
| Đông Nam Bộ | Đất xám phù sa cổ, đất đỏ badan | Sai |
| Đồng bằng sông Cửu Long | Phù sa, đất phèn, đất mặn | Sai |
| Đồng bằng sông Hồng | Đất phù sa sông Hồng | Sai |
Mẹo nhớ
Hãy nhớ cặp “đá nào – đất nấy“: đá vôi ↔ miền núi phía Bắc; đá badan ↔ Tây Nguyên và Đông Nam Bộ; phù sa ↔ đồng bằng. Chỉ cần xem vùng nào nổi tiếng núi đá vôi (Hạ Long, Bắc Sơn, Mộc Châu, Phong Nha) là chọn được.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm với feralit trên đá badan ở Tây Nguyên vì cùng tên “feralit”. Hãy đọc kĩ phần đá mẹ.
- Chọn Bắc Trung Bộ vì thấy kí hiệu ở Quảng Bình. Đó chỉ là dải nhỏ; so với miền núi Bắc Bộ thì ít hơn.
- Đọc nhầm trang Atlat (trang khí hậu, sông ngòi) thay vì trang đất.
Luyện tập
Câu 1. Đất feralit trên đá badan tập trung nhiều nhất ở vùng nào?
Đáp án: Tây Nguyên (cùng Đông Nam Bộ), nơi có các cao nguyên badan.
Câu 2. Vì sao đồng bằng sông Cửu Long gần như không có đất feralit trên đá vôi?
Đáp án: Vùng này là đồng bằng châu thổ, hầu như không có núi đá vôi, đất chủ yếu là phù sa, phèn, mặn.
Câu 3. Nêu hai nguyên nhân khiến vùng núi Đông Bắc có nhiều đất feralit trên đá vôi.
Đáp án: Có nhiều cánh cung và khối núi đá vôi; khí hậu nóng ẩm mưa nhiều làm phong hoá và feralit hoá mạnh.
Câu hỏi thường gặp
Đất feralit trên đá vôi tập trung nhiều nhất ở đâu?
Tập trung nhiều nhất ở miền núi phía Bắc, gồm Tây Bắc và Đông Bắc, nơi có nhiều dải núi đá vôi. Bắc Trung Bộ có dải nhỏ hơn.
Atlat trang nào cho biết các nhóm đất chính?
Ở bản Atlat Địa lí Việt Nam thông dụng hiện nay, đó là trang 11 (Các nhóm đất chính). Em cần tra bảng chú giải để tìm kí hiệu đất feralit trên đá vôi.
Đất feralit trên đá vôi khác đất feralit trên đá badan thế nào?
Khác ở đá mẹ và nơi phân bố. Loại trên đá vôi chủ yếu ở núi đá vôi phía Bắc, loại trên đá badan chủ yếu ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.