Trả lời nhanh
Phần lớn lãnh thổ nước ta có độ cao dưới 1000 m. Đồi núi thấp (dưới 1000 m) chiếm khoảng 85% diện tích cả nước, núi trung bình (1000–2000 m) khoảng 14%, còn núi cao trên 2000 m chỉ khoảng 1%. Vì vậy địa hình nước ta chủ yếu là đồi núi thấp và đồng bằng.
Câu hỏi này đang hỏi điều gì?
Đây là câu hỏi về đặc điểm chung của địa hình Việt Nam: “Phần lớn lãnh thổ nước ta có độ cao … .” Chỗ trống cần điền là một khoảng độ cao. Đáp án đúng theo kiến thức địa lí Việt Nam là “dưới 1000 m”.
Nếu đề cho sẵn các phương án, em hãy chọn phương án nói dưới 1000 m. Đừng chọn phương án có các mốc như “trên 2000 m” hay “từ 1000 đến 2000 m”, vì đó là những bộ phận chiếm tỉ lệ nhỏ.
Số liệu cần nhớ về độ cao địa hình
| Bậc độ cao | Tỉ lệ diện tích (xấp xỉ) | Nhận xét |
|---|---|---|
| Dưới 1000 m | 85% | Chiếm ưu thế tuyệt đối, gồm đồng bằng, đồi và núi thấp |
| Từ 1000 đến 2000 m | 14% | Núi trung bình, tập trung ở Tây Bắc, Trường Sơn Bắc, Tây Nguyên |
| Trên 2000 m | 1% | Núi cao, chủ yếu ở Tây Bắc (như dãy Hoàng Liên Sơn) |
Ngoài ra, đồi núi chiếm khoảng 3/4 diện tích đất liền, đồng bằng chỉ chiếm khoảng 1/4. Trong 3/4 đồi núi ấy, phần lớn vẫn là đồi núi thấp.
Vì sao phần lớn lãnh thổ chỉ cao dưới 1000 m?
- Lịch sử địa chất lâu dài: nền cổ bị ngoại lực bào mòn, san bằng trong thời gian dài nên địa hình bị hạ thấp.
- Vận động tạo núi Tân kiến tạo: chỉ nâng lại địa hình ở một số khu vực, chủ yếu ở phía tây và tây bắc, nên núi cao không phủ rộng.
- Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa: mưa nhiều, nhiệt độ cao làm quá trình phong hoá, xâm thực diễn ra mạnh, đồi núi bị bào mòn thấp dần.
- Đồng bằng và thềm lục địa rộng: phần phía đông nước ta thấp dần ra biển, làm tăng tỉ lệ đất thấp.
Mẹo nhớ nhanh
Em nhớ cụm “85 – 14 – 1”: dưới 1000 m là 85%, 1000–2000 m là 14%, trên 2000 m là 1%. Cộng lại đúng 100%. Chỉ cần nhớ con số 85% là biết ngay “phần lớn” ứng với mốc nào.
Ví dụ minh hoạ: đỉnh Phan-xi-păng (Hoàng Liên Sơn) cao khoảng 3143 m là đỉnh cao nhất cả nước, nhưng những đỉnh như vậy rất hiếm, nên không đại diện cho “phần lớn lãnh thổ”.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “đồi núi chiếm 3/4” với “núi cao”: 3/4 là tổng đồi núi các loại, không có nghĩa là núi cao chiếm 3/4.
- Chọn mốc 2000 m vì nghĩ nước ta “nhiều núi”: thực tế núi trên 2000 m chỉ khoảng 1%.
- Nhầm giữa “độ cao” và “diện tích đồi núi”: hai số liệu 85% (độ cao dưới 1000 m) và 3/4 (đồi núi) là hai tiêu chí khác nhau.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: “Núi cao trên 2000 m ở nước ta chỉ chiếm khoảng … % diện tích.”
Đáp án: 1%. - Đúng hay sai? “Núi trung bình từ 1000 đến 2000 m chiếm tỉ lệ lớn nhất trong cơ cấu độ cao địa hình nước ta.”
Đáp án: Sai, vì bậc dưới 1000 m chiếm khoảng 85%, lớn nhất. - Tính nhanh: Nếu diện tích đất liền nước ta lấy gần đúng 331 000 km², hãy ước tính phần diện tích có độ cao dưới 1000 m.
Đáp án: khoảng 331 000 × 0,85 ≈ 281 000 km² (đây là số liệu ước tính theo tỉ lệ 85%).
Câu hỏi thường gặp
Phần lớn lãnh thổ nước ta có độ cao bao nhiêu?
Phần lớn lãnh thổ nước ta có độ cao dưới 1000 m, chiếm khoảng 85% diện tích cả nước.
Núi cao trên 2000 m ở nước ta chiếm bao nhiêu phần trăm?
Chỉ khoảng 1% diện tích, tập trung chủ yếu ở vùng núi Tây Bắc như dãy Hoàng Liên Sơn.
Đồi núi chiếm bao nhiêu diện tích lãnh thổ nước ta?
Đồi núi chiếm khoảng 3/4 diện tích đất liền, còn đồng bằng chiếm khoảng 1/4. Trong đó đồi núi thấp chiếm ưu thế.
Vì sao địa hình nước ta chủ yếu là đồi núi thấp?
Do nền địa chất cổ bị bào mòn lâu dài, vận động nâng chỉ tác động cục bộ, cộng với khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa làm phong hoá và xâm thực mạnh.