Trả lời nhanh
Giao thông đường biển nước ta ngày càng phát triển chủ yếu do nhu cầu vận chuyển hàng hoá ngày càng lớn của ngoại thương và hội nhập quốc tế (mở rộng quan hệ kinh tế với nhiều nước), cùng với việc Nhà nước và doanh nghiệp đầu tư nâng cấp cảng biển, đội tàu. Vị trí địa lí và đường bờ biển dài chỉ là điều kiện thuận lợi, không phải nguyên nhân quyết định.
Đây là câu hỏi trắc nghiệm Địa lí thuộc phần giao thông vận tải. Vì chưa có đủ bốn phương án gốc để đối chiếu, bài viết giải theo hướng phân tích nguyên nhân: em nắm cách xác định ý “chủ yếu” thì gặp phương án nào cũng chọn được đúng.
Vì sao nhu cầu ngoại thương là nguyên nhân chủ yếu?
Nền kinh tế nước ta có độ mở cao: xuất khẩu nông sản, thuỷ sản, dệt may, điện tử và nhập khẩu máy móc, nguyên liệu đều tăng theo thời gian. Hàng hoá có khối lượng lớn, đi quãng đường dài nên vận tải biển có giá thành thấp nhất, rất phù hợp.
Khi hàng hoá thông qua cảng tăng, các hãng tàu và doanh nghiệp mở thêm tuyến, đóng thêm tàu, xây thêm bến. Như vậy cầu tăng kéo theo cung tăng, đó là động lực trực tiếp của sự phát triển.
Các nhân tố hỗ trợ
| Nhóm nhân tố | Nội dung | Vai trò |
|---|---|---|
| Tự nhiên | Bờ biển dài khoảng 3260 km, nhiều vũng vịnh kín gió, nằm gần tuyến hàng hải quốc tế qua Biển Đông | Thuận lợi, tạo tiềm năng |
| Kinh tế – xã hội | Ngoại thương tăng, thu hút đầu tư nước ngoài, các khu công nghiệp ven biển | Quyết định, tạo nhu cầu |
| Chính sách, vốn | Đầu tư cảng nước sâu như Lạch Huyện (Hải Phòng), Cái Mép – Thị Vải (Bà Rịa – Vũng Tàu); hiện đại hoá đội tàu | Nâng năng lực vận chuyển |
| Hội nhập | Tham gia nhiều hiệp định thương mại, kết nối tuyến container quốc tế | Mở rộng thị trường |
Loại trừ các lựa chọn dễ nhầm
- “Do đường bờ biển dài, nhiều vũng vịnh”: đây là điều kiện tự nhiên có từ lâu; nếu chỉ vì thế thì vận tải biển đã phát triển mạnh từ sớm. Sự “ngày càng phát triển” gắn với yếu tố thay đổi theo thời gian là kinh tế – xã hội.
- “Do nằm gần các tuyến hàng hải quốc tế”: cũng là lợi thế vị trí, mang tính cố định, không giải thích được xu hướng tăng.
- “Do khai thác tài nguyên biển (dầu khí, hải sản)”: có đóng góp, nhưng khối lượng chủ yếu qua cảng là hàng xuất nhập khẩu và hàng nội địa.
- “Do nhu cầu vận chuyển tăng, mở rộng ngoại thương, hội nhập”: đúng trọng tâm của từ “chủ yếu”.
Mẹo làm dạng câu “phát triển chủ yếu do”
- Gạch chân cụm “ngày càng” và “chủ yếu”: đề hỏi nhân tố thay đổi và có sức quyết định.
- Điều kiện tự nhiên thường chỉ là tiền đề; nhân tố kinh tế – xã hội (nhu cầu, vốn, chính sách, thị trường) mới là động lực.
- Với ngành vận tải, hãy nghĩ tới chuỗi: sản xuất tăng → xuất nhập khẩu tăng → nhu cầu vận chuyển tăng → đầu tư cảng, tàu.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn ngay đáp án có chữ “bờ biển dài” vì nghe quen thuộc.
- Nhầm giữa “thuận lợi” (tự nhiên) và “nguyên nhân chủ yếu” (kinh tế – xã hội).
- Quên rằng vận tải biển đảm nhận phần lớn vận chuyển hàng xuất nhập khẩu, nên gắn chặt với ngoại thương.
Bài luyện tập
Câu 1. Vì sao vận tải biển phù hợp để chở hàng xuất nhập khẩu khối lượng lớn?
Đáp án: chi phí trên mỗi tấn hàng thấp, tàu chở được khối lượng rất lớn trên quãng đường dài giữa các quốc gia.
Câu 2. Nêu hai việc cần làm để nâng năng lực vận tải biển.
Đáp án: đầu tư cảng nước sâu, hiện đại hoá cảng và đội tàu; hoàn thiện đường bộ, đường sắt nối cảng (logistics) để hàng thông suốt.
Câu 3. Nhân tố nào chỉ là “tiền đề” chứ không phải nguyên nhân chủ yếu: vị trí gần tuyến hàng hải quốc tế hay nhu cầu xuất nhập khẩu tăng?
Đáp án: vị trí gần tuyến hàng hải quốc tế, vì đây là lợi thế sẵn có, không thay đổi theo thời gian.
Câu hỏi thường gặp
Giao thông đường biển nước ta phát triển chủ yếu do nhân tố nào?
Chủ yếu do nhu cầu vận chuyển hàng hoá của ngoại thương tăng nhanh trong quá trình hội nhập quốc tế, kết hợp với đầu tư cảng biển và đội tàu.
Đường bờ biển dài có phải nguyên nhân chủ yếu không?
Không. Đó là điều kiện tự nhiên thuận lợi có sẵn từ lâu. Sự phát triển ngày càng mạnh chủ yếu đến từ nhân tố kinh tế – xã hội.
Kể tên một số cảng biển lớn của nước ta?
Có thể kể Hải Phòng (gồm khu Lạch Huyện), Đà Nẵng, Sài Gòn và cụm Cái Mép – Thị Vải ở Bà Rịa – Vũng Tàu.
Vận tải biển có vai trò gì với kinh tế nước ta?
Vận tải biển đảm nhận phần lớn khối lượng hàng xuất nhập khẩu, giúp giảm chi phí vận chuyển và thúc đẩy phát triển kinh tế vùng ven biển.