Trả lời nhanh
Trên Trái Đất có 5 đới khí hậu, chia theo vĩ độ: một đới nóng (nhiệt đới) nằm giữa hai chí tuyến, hai đới ôn hòa (ôn đới) ở khoảng giữa chí tuyến và vòng cực của mỗi bán cầu, và hai đới lạnh (hàn đới) từ vòng cực đến cực. Việt Nam nằm trong đới nóng ở bán cầu Bắc, nên có khí hậu nhiệt đới gió mùa.
Vì sao Trái Đất có các đới khí hậu?
Trái Đất có dạng hình cầu nên cùng một chùm tia Mặt Trời, nơi này chiếu thẳng góc, nơi kia chiếu xiên. Vùng gần xích đạo nhận tia sáng gần thẳng góc nên nhận nhiều nhiệt. Vùng gần cực nhận tia sáng rất xiên nên rất ít nhiệt.
Vì vậy nhiệt độ thay đổi dần từ xích đạo về hai cực. Người ta dựa vào quy luật này, kết hợp với vị trí các chí tuyến và vòng cực, để chia bề mặt Trái Đất thành các vành đai khí hậu gọi là đới khí hậu.
Kể tên 5 đới khí hậu trên Trái Đất
| Đới khí hậu | Số lượng | Phạm vi (theo vĩ độ) | Đặc điểm nổi bật |
|---|---|---|---|
| Đới nóng (nhiệt đới) | 1 | Giữa chí tuyến Bắc (khoảng 23°27’B) và chí tuyến Nam (khoảng 23°27’N) | Quanh năm nóng, Mặt Trời lên cao, lượng mưa nhiều ở nhiều nơi |
| Đới ôn hòa (ôn đới) | 2 (bán cầu Bắc và Nam) | Từ chí tuyến đến vòng cực (khoảng 66°33′) | Nhiệt độ trung bình, có bốn mùa rõ rệt |
| Đới lạnh (hàn đới) | 2 (quanh cực Bắc và cực Nam) | Từ vòng cực đến cực | Rất lạnh, băng tuyết phủ quanh năm, mưa ít |
Cộng lại: 1 + 2 + 2 = 5 đới.
Mẹo nhớ nhanh
- Nhớ “nóng ở giữa, lạnh ở hai đầu, ôn hòa nằm kẹp giữa”.
- Nhớ hai mốc: chí tuyến ngăn đới nóng với đới ôn hòa; vòng cực ngăn đới ôn hòa với đới lạnh.
- Nhớ số lượng theo dãy 2 – 2 – 1: hai đới lạnh, hai đới ôn hòa, một đới nóng.
Việt Nam nằm trong đới khí hậu nào?
Lãnh thổ Việt Nam trên đất liền trải dài khoảng từ 8°34’B đến 23°23’B. Toàn bộ nằm ở phía Nam chí tuyến Bắc (23°27’B) và phía Bắc xích đạo. Do đó Việt Nam thuộc đới nóng (nhiệt đới) của bán cầu Bắc. Các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam ngoài Biển Đông cũng nằm trong đới này.
Nhờ vậy nước ta có nhiệt độ trung bình năm cao và nhận nhiều ánh sáng Mặt Trời. Do chịu thêm ảnh hưởng của gió mùa nên khí hậu nước ta là nhiệt đới gió mùa ẩm.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “miền Bắc có mùa đông lạnh nên thuộc ôn đới”. Cái lạnh đó do gió mùa Đông Bắc mang lại. Việc xếp đới chỉ dựa vào vĩ độ, và miền Bắc vẫn nằm phía Nam chí tuyến Bắc.
- Nói có “3 đới khí hậu”. Đó là cách gộp theo loại (nóng, ôn hòa, lạnh). Khi hỏi “kể tên các đới”, cần nêu đủ 5 đới, tách theo hai bán cầu.
- Nhầm chí tuyến với vòng cực. Chí tuyến ở khoảng 23°27′, vòng cực ở khoảng 66°33′.
Bài luyện tập
- Hà Nội ở khoảng 21°B. Thành phố nằm trong đới khí hậu nào? Đáp án: Đới nóng, vì 21°B nhỏ hơn 23°27’B nên nằm giữa xích đạo và chí tuyến Bắc.
- Một địa điểm ở khoảng 45°B thuộc đới nào, vì sao? Đáp án: Đới ôn hòa (bán cầu Bắc), vì nằm giữa chí tuyến Bắc và vòng cực Bắc (khoảng 23°27’B đến 66°33’B).
- Vì sao ở đới lạnh băng tuyết phủ quanh năm? Đáp án: Tia sáng Mặt Trời chiếu rất xiên nên mặt đất nhận ít nhiệt, nhiệt độ luôn thấp.
Câu hỏi thường gặp
Trên Trái Đất có mấy đới khí hậu?
Có 5 đới khí hậu: 1 đới nóng (nhiệt đới), 2 đới ôn hòa (ôn đới) và 2 đới lạnh (hàn đới), phân bố đối xứng qua xích đạo.
Việt Nam nằm trong đới khí hậu nào?
Việt Nam nằm trong đới nóng (nhiệt đới) của bán cầu Bắc, vì lãnh thổ nằm giữa xích đạo và chí tuyến Bắc. Khí hậu nước ta là nhiệt đới gió mùa ẩm.
Dựa vào đâu để chia Trái Đất thành các đới khí hậu?
Dựa vào vĩ độ: góc chiếu của tia sáng Mặt Trời và lượng nhiệt nhận được thay đổi từ xích đạo về hai cực. Ranh giới các đới là hai chí tuyến và hai vòng cực.
Vì sao miền Bắc Việt Nam có mùa đông lạnh mà vẫn thuộc đới nóng?
Cái lạnh do gió mùa Đông Bắc mang tới. Việc xếp đới chỉ dựa vào vĩ độ, và miền Bắc vẫn nằm ở phía Nam chí tuyến Bắc nên thuộc đới nóng.