Trả lời nhanh
Phần Thực hành viết trang 29–30 VTH Ngữ văn 7 tập 2 xoay quanh kiểu bài kể lại một sự việc có thật liên quan đến nhân vật lịch sử. Em cần nắm mục đích (cung cấp thông tin xác thực), bốn yêu cầu của bài (giới thiệu, kể theo trình tự, nêu ý nghĩa, nêu cảm nghĩ), rồi chọn đề tài và điền phiếu tìm ý gồm sự việc, diễn biến, ý nghĩa, suy nghĩ.
Bài văn này khác gì với kể chuyện tưởng tượng?
Điểm khác nằm ở chữ “có thật”. Em không được thêm thắt tình tiết cho hay, mà phải dựa vào tư liệu đáng tin: sách giáo khoa, sách lịch sử, bài báo khoa học, bảo tàng… Phần sáng tạo của em nằm ở cách sắp xếp, cách miêu tả và lời bình, không phải ở việc bịa sự kiện.
Vì vậy trước khi viết, hãy tự hỏi: mỗi thông tin (tên, năm, địa danh) đã kiểm tra ở ít nhất một nguồn chưa? Nếu chưa chắc, nên bỏ chi tiết đó.
Bài tập 1: Mục đích của việc viết bài văn
Mục đích chính là cung cấp thông tin về một sự việc có thật liên quan đến nhân vật lịch sử, để người đọc hiểu thêm về nhân vật và thời đại của họ.
Em có thể bổ sung: qua đó người viết bày tỏ sự trân trọng và rút ra bài học cho bản thân. Ý bổ sung này giúp câu trả lời đầy đủ hơn.
Bài tập 2: Các yêu cầu của bài văn
Điền vào chỗ trống bốn ý sau (diễn đạt theo cách của em):
- Giới thiệu được nhân vật và sự việc có thật gắn với nhân vật đó.
- Kể sự việc theo trình tự hợp lí (thường là thời gian), có xen yếu tố miêu tả để câu chuyện sinh động.
- Nêu được ý nghĩa của sự việc.
- Nêu được suy nghĩ, ấn tượng của người viết.
Mẹo nhớ: “Giới thiệu – Kể – Ý nghĩa – Cảm nghĩ”, tương ứng gần với mở bài, thân bài (kể), rồi kết bài (ý nghĩa và cảm nghĩ).
Bài tập 3: Nhận xét bài viết tham khảo trong SGK (tr.45–47)
Bài tham khảo viết về nhà phát minh Thô-mát Ê-đi-xơn. Em nhận xét theo bốn mục của vở bài tập:
| Tiêu chí | Gợi ý nhận xét |
|---|---|
| Đề tài | Nhân vật nổi tiếng, có đóng góp lớn cho nhân loại; sự việc được chọn có tính tiêu biểu, gây hứng thú. |
| Cách sắp xếp sự việc | Theo trình tự thời gian: việc nào xảy ra trước kể trước, người đọc dễ theo dõi. |
| Tính xác thực | Có mốc thời gian, tên người, địa điểm cụ thể nên đáng tin. |
| Cách diễn đạt | Rõ ràng, mạch lạc, dùng từ ngữ chính xác, mang sắc thái khoa học. |
Khi trình bày, mỗi nhận xét nên kèm một dẫn chứng ngắn lấy từ bài (một mốc thời gian, một câu văn) để thuyết phục hơn.
Bài tập 4: Chọn đề tài
Em chọn một nhân vật lịch sử mà mình hiểu rõ và thấy nể phục: nhà quân sự, nhà chính trị, nhà khoa học, nhà văn hoá… Có thể là người Việt Nam hoặc người nước ngoài.
Sau đó chọn một sự việc cụ thể gắn với người ấy, đừng kể cả cuộc đời. Ví dụ: một trận đánh, một phát minh, một quyết định khó khăn. Sự việc càng cụ thể, bài càng dễ viết sâu.
Em ghi vào vở theo mẫu: “Em chọn viết về … với sự việc … vì …”.
Bài tập 5: Phiếu tìm ý (ví dụ minh hoạ)
Dưới đây là ví dụ điền phiếu với nhân vật bác sĩ Tôn Thất Tùng. Em có thể tham khảo cách làm rồi thay bằng nhân vật của mình; các chi tiết cụ thể nên đối chiếu lại tài liệu trước khi chép vào bài.
| Mục | Nội dung ví dụ |
|---|---|
| 1. Sự việc | Địa điểm: Việt Nam. Thời gian: thế kỉ XX. Nhân vật: bác sĩ Tôn Thất Tùng (1912–1982), nghiên cứu và đề xuất phương pháp cắt gan khô. |
| 2. Diễn biến (theo thời gian) | Ông tìm hiểu cấu trúc mạch máu trong gan qua nhiều lần nghiên cứu → đề xuất cách cắt gan hạn chế mất máu → áp dụng trong điều trị → được giới y học trong và ngoài nước biết đến. |
| 3. Ý nghĩa | Mở ra hướng điều trị an toàn hơn cho bệnh nhân; nâng cao uy tín nền y học Việt Nam. |
| 4. Suy nghĩ của em | Khâm phục sự kiên trì, say mê nghiên cứu trong điều kiện còn nhiều khó khăn; rút ra bài học học tập bền bỉ. |
Từ phiếu tìm ý đến bài viết
- Mở bài: giới thiệu nhân vật, nêu sự việc sẽ kể.
- Thân bài: kể diễn biến theo thứ tự thời gian, chèn một vài chi tiết miêu tả (không gian, dáng vẻ, hành động).
- Kết bài: nêu ý nghĩa sự việc và cảm xúc của em.
Ví dụ câu mở bài (tự đặt): “Trong lịch sử y học nước nhà, có một người thầy thuốc đã dành cả đời để tìm cách cứu sống người bệnh bằng đôi bàn tay và trí tuệ của mình, đó là bác sĩ Tôn Thất Tùng.”
Lỗi thường gặp
- Kể lan man cả tiểu sử thay vì tập trung một sự việc.
- Ghi sai hoặc đoán mốc thời gian.
- Thiếu phần ý nghĩa và cảm nghĩ nên bài chỉ như bản tóm tắt.
- Sắp xếp đảo lộn trình tự, người đọc khó theo dõi.
Luyện tập thêm
- Câu hỏi: Vì sao bài văn này cần kể theo trình tự thời gian?
Đáp án: Vì sự việc lịch sử là chuỗi sự kiện nối tiếp; kể đúng thứ tự giúp thông tin rõ ràng, dễ kiểm chứng. - Câu hỏi: Câu “Nguyễn Huệ là vị vua tài giỏi nhất mọi thời đại” có phù hợp làm thông tin chính trong bài không?
Đáp án: Không nên, vì đó là nhận định chủ quan, khó kiểm chứng. Nên thay bằng sự kiện cụ thể rồi đưa lời đánh giá vào phần cảm nghĩ.
Xem thêm các phần khác của bài
- Thực hành đọc và thực hành tiếng Việt trang 20
- Thực hành nói và nghe trang 30
- Thực hành củng cố, mở rộng trang 31
- Thực hành đọc mở rộng trang 33
- Giải VTH Ngữ văn 7 Kết nối tri thức
Câu hỏi thường gặp
Bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến nhân vật lịch sử cần những yêu cầu nào?
Cần giới thiệu nhân vật và sự việc, kể theo trình tự hợp lí có yếu tố miêu tả, nêu ý nghĩa của sự việc và nêu suy nghĩ, ấn tượng của người viết.
Nên chọn nhân vật lịch sử nào để viết?
Em nên chọn nhân vật mình hiểu rõ và có tư liệu đáng tin: nhà quân sự, nhà khoa học, nhà văn hoá… người Việt Nam hoặc nước ngoài đều được, miễn có sự việc cụ thể để kể.
Làm sao để bài viết đảm bảo tính xác thực?
Dựa vào sách giáo khoa, sách lịch sử, tài liệu chính thống; đối chiếu mốc thời gian, tên người, địa điểm; không chắc thì bỏ chi tiết đó và không bịa thêm tình tiết.
Phiếu tìm ý gồm những mục nào?
Gồm bốn mục: sự việc (địa điểm, thời gian, nhân vật), diễn biến theo trật tự thời gian, ý nghĩa của sự việc và suy nghĩ của em.