Trả lời nhanh
Gió mùa Tây Nam khi thổi đến Bắc Bộ có hướng đông nam. Nguyên nhân chính là vào mùa hạ, miền Bắc hình thành một trung tâm áp thấp (áp thấp Bắc Bộ) hút gió từ biển vào, làm luồng gió vốn thổi theo hướng tây nam bị lệch thành đông nam khi tới đồng bằng và vùng núi phía Bắc.
Hiểu đúng câu hỏi
Đây là dạng câu điền khuyết quen thuộc trong phần khí hậu Việt Nam (Địa lí 12): “Gió mùa Tây Nam khi thổi đến Bắc Bộ có hướng …”. Đáp án cần điền là đông nam.
Cách gọi “gió mùa Tây Nam” là cách gọi chung cho gió mùa mùa hạ của nước ta. Hướng gió thay đổi theo từng vùng chứ không phải chỗ nào cũng là tây nam.
Vì sao lại đổi thành hướng đông nam?
- Áp thấp Bắc Bộ: mùa hạ, lục địa châu Á và miền Bắc nước ta nóng lên mạnh, không khí giãn nở và bốc lên, hình thành vùng áp thấp. Gió từ biển (nơi áp cao hơn) thổi vào vùng áp thấp này, nên ở Bắc Bộ gió thổi từ phía biển Đông theo hướng đông nam.
- Hướng địa hình: vùng đồng bằng sông Hồng mở rộng ra vịnh Bắc Bộ, các thung lũng sông ở miền Bắc có hướng tây bắc – đông nam. Địa hình này tạo điều kiện cho gió ẩm từ biển thổi sâu vào đất liền.
- Nguồn gốc luồng gió: luồng khí mùa hạ gồm khối khí từ Bắc Ấn Độ Dương (đầu mùa hạ) và tín phong bán cầu Nam chuyển hướng sau khi vượt xích đạo (giữa và cuối mùa hạ). Khi vào vùng áp thấp phía Bắc, chúng đều bị “kéo” lệch về hướng đông nam.
Tóm tắt hướng gió mùa mùa hạ theo vùng
| Khu vực | Hướng gió chủ yếu | Ghi chú |
|---|---|---|
| Nam Bộ, Tây Nguyên | Tây nam | Gây mưa lớn, mùa mưa |
| Bắc Trung Bộ, ven biển Trung Bộ | Tây nam (đầu mùa hạ) | Vượt dãy Trường Sơn tạo gió phơn khô nóng |
| Bắc Bộ | Đông nam | Do áp thấp Bắc Bộ; nóng ẩm, mưa nhiều |
Lỗi sai thường gặp
- Điền “đông bắc”: đó là hướng của gió mùa mùa đông ở Bắc Bộ, không phải mùa hạ.
- Điền “tây nam”: đây là hướng gió khi mới vào nước ta hoặc khi thổi ở Nam Bộ, Tây Nguyên. Đề hỏi riêng Bắc Bộ nên phải là đông nam.
- Nhầm với gió phơn: gió Tây khô nóng ở Bắc Trung Bộ là kết quả của gió tây nam vượt Trường Sơn, không phải hướng gió ở Bắc Bộ.
- Điền “tây bắc”: hướng này không phải hướng gió mùa mùa hạ ở Bắc Bộ.
Mẹo nhớ nhanh
Hãy nhớ bốn chữ: “Hạ – Bắc – đông nam, Đông – Bắc – đông bắc”. Mùa hạ ở Bắc Bộ gió từ biển thổi vào nên là đông nam. Mùa đông gió từ lục địa phương bắc thổi xuống nên là đông bắc.
Bài luyện tập
Câu 1. Gió mùa mùa hạ ở Bắc Bộ có tính chất gì về nhiệt và ẩm?
Đáp án: nóng ẩm, mưa nhiều, vì gió thổi từ biển vào.
Câu 2. Giải thích ngắn gọn vì sao mùa hạ ở Bắc Bộ không còn là gió tây nam mà là đông nam.
Đáp án: lục địa nóng lên tạo áp thấp Bắc Bộ, gió từ biển thổi vào vùng áp thấp nên lệch về hướng đông nam.
Câu 3. Hiện tượng khô nóng ở Bắc Trung Bộ đầu mùa hạ do gió nào gây ra?
Đáp án: gió tây nam (từ Bắc Ấn Độ Dương) vượt dãy Trường Sơn, mất ẩm ở sườn đón gió rồi xuống thấp nóng lên, tạo gió phơn khô nóng.
Câu hỏi thường gặp
Gió mùa Tây Nam khi thổi đến Bắc Bộ có hướng gì?
Hướng đông nam. Ở Bắc Bộ, áp thấp mùa hạ hút gió từ biển vào nên gió lệch từ hướng tây nam thành đông nam.
Gió mùa mùa đông ở Bắc Bộ có hướng gì?
Hướng đông bắc, do khối khí lạnh từ cao áp Xibia thổi xuống. Đây là hướng khác với gió mùa mùa hạ.
Gió phơn Tây Nam ở Bắc Trung Bộ khác gì gió mùa hạ ở Bắc Bộ?
Gió phơn là gió tây nam khô nóng sau khi vượt Trường Sơn, xuất hiện chủ yếu đầu mùa hạ ở Bắc Trung Bộ. Gió mùa hạ ở Bắc Bộ thổi theo hướng đông nam và nóng ẩm.
Vì sao gió mùa mùa hạ gây mưa nhiều cho Nam Bộ và Tây Nguyên?
Vì gió tây nam từ Bắc Ấn Độ Dương mang nhiều hơi ẩm, gặp địa hình đón gió sẽ gây mưa lớn.