Chất nào sau đây không thuộc loại chất hữu cơ? CH4, CH3COOH hay chất nào?
Lớp 11Hóa học

Chất nào sau đây không thuộc loại chất hữu cơ? CH4, CH3COOH hay chất nào?

Trả lời nhanh

CH4 (metan) và CH3COOH (axit axetic) đều là hợp chất hữu cơ, nên cả hai không phải đáp án của câu “chất nào không phải hợp chất hữu cơ”. Đáp án sẽ là phương án còn lại thuộc nhóm chất vô cơ chứa cacbon như CO2, CO, CaCO3, Na2CO3, KCN, CaC2. Lý do: nhóm này có tính chất giống chất vô cơ.

Hiểu đúng về hợp chất hữu cơ

Hợp chất hữu cơ là hợp chất của cacbon, trừ một số chất đơn giản như oxit của cacbon (CO, CO2), muối cacbonat, muối hiđrocacbonat, xianua, cacbua kim loại… Những chất ngoại lệ này được xếp vào hợp chất vô cơ.

Vì vậy, “có chứa cacbon” là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Đây chính là chỗ đề bài hay đặt bẫy.

Phân tích hai chất trong đề

  • CH4: hiđrocacbon đơn giản nhất (ankan), chỉ gồm C và H, là hợp chất hữu cơ.
  • CH3COOH: axit cacboxylic, có nhóm –COOH gắn với gốc hiđrocacbon, là hợp chất hữu cơ.

Hai chất này đều hữu cơ, nên đáp án đúng phải là chất vô cơ ở các phương án còn lại của đề (thường là CO2, CaCO3, Na2CO3…). Nếu đề của em có chất khác, hãy đối chiếu với bảng dưới đây.

Bảng phân loại nhanh

Nhóm Ví dụ Loại
Hiđrocacbon CH4, C2H4, C2H2, C6H6 Hữu cơ
Dẫn xuất chứa O, N, halogen C2H5OH, CH3COOH, C6H12O6, CH3NH2, CCl4, (NH2)2CO Hữu cơ
Muối của axit hữu cơ CH3COONa, HCOOK Hữu cơ
Oxit của cacbon CO, CO2 Vô cơ
Axit cacbonic và muối H2CO3, Na2CO3, CaCO3, NaHCO3, (NH4)2CO3 Vô cơ
Xianua, cacbua HCN, KCN, CaC2, Al4C3 Vô cơ
Đơn chất cacbon Kim cương, than chì Không phải hợp chất

Cách làm nhanh khi gặp câu hỏi này

  1. Loại ngay các chất chứa C mà không có H (trừ CCl4, CF4…): CO, CO2, thường là vô cơ.
  2. Thấy gốc CO3, HCO3 gắn với kim loại hoặc NH4 → muối cacbonat, vô cơ.
  3. Thấy CN– hoặc C liên kết trực tiếp với kim loại (CaC2, Al4C3) → vô cơ.
  4. Còn lại, có C–H hoặc nhóm chức quen thuộc (–OH, –COOH, –CHO, –NH2) → hữu cơ.

Mẹo nhớ: “Cacbon mà mang dáng vô cơ” gồm Oxit, Muối cacbonat, Xianua, Cacbua. Gặp một trong bốn dạng này thì chọn là vô cơ.

Lỗi sai thường gặp

  • Thấy CO2 có cacbon nên cho là hữu cơ. Sai, CO2 là oxit vô cơ.
  • Cho rằng CH3COONa là vô cơ vì là muối. Sai, đây là muối của axit hữu cơ nên vẫn là hợp chất hữu cơ.
  • Nghĩ CCl4 không có H nên vô cơ. Sai, đây là dẫn xuất halogen của metan, thuộc hữu cơ.
  • Nhầm kim cương, than chì là hợp chất hữu cơ. Chúng là đơn chất cacbon.

Bài luyện tập (tự đặt)

Câu 1. Chất nào sau đây không phải hợp chất hữu cơ? A. C2H5OH; B. CH3COONa; C. CaC2; D. C6H6.

Đáp án: C. CaC2 là cacbua kim loại, thuộc vô cơ. Ba chất còn lại đều là hữu cơ.

Câu 2. Dãy nào gồm toàn hợp chất hữu cơ? A. CO, CH4; B. C2H4, HCOOH; C. Na2CO3, C2H2; D. KCN, CH3OH.

Đáp án: B. A có CO, C có Na2CO3, D có KCN, đều là chất vô cơ.

Câu 3. Trong các chất CO2, (NH2)2CO, NaHCO3, CH3NH2, có bao nhiêu chất vô cơ?

Đáp án: 2 (CO2 và NaHCO3). Urê và metylamin là hữu cơ.

Vì sao phải tách riêng nhóm chất này?

Các chất như CO2, muối cacbonat, xianua có cấu tạo và tính chất gần với chất vô cơ: thường có liên kết ion hoặc phản ứng trao đổi ion đơn giản. Trong khi đó chất hữu cơ chủ yếu liên kết cộng hoá trị, thường cháy được và phản ứng theo cơ chế riêng. Cách phân loại này giúp việc học hoá hữu cơ gọn và có hệ thống hơn.

Câu hỏi thường gặp

CH4 có phải hợp chất hữu cơ không?

Có. CH4 (metan) là hiđrocacbon đơn giản nhất, chỉ gồm cacbon và hiđro nên thuộc hợp chất hữu cơ.

CH3COOH là chất hữu cơ hay vô cơ?

CH3COOH (axit axetic) là axit cacboxylic nên là hợp chất hữu cơ, dù tan tốt trong nước và có tính axit yếu.

Vì sao CO2 chứa cacbon mà không phải chất hữu cơ?

CO2 là oxit của cacbon, có tính chất gần với chất vô cơ nên theo quy ước được xếp vào hợp chất vô cơ, cùng với CO, muối cacbonat, xianua và cacbua kim loại.

CH3COONa là chất hữu cơ hay vô cơ?

Là chất hữu cơ, vì đây là muối của axit hữu cơ (axit axetic) và có gốc hiđrocacbon trong phân tử.

Bài học liên quan