Trả lời nhanh
Đáp án đúng là C. Đồng hoặc nhôm. Lõi dây điện là phần dẫn dòng điện nên phải làm từ kim loại có điện trở suất nhỏ, dễ kéo thành sợi và không quá đắt. Đồng và nhôm đáp ứng tốt các yêu cầu đó, nên cả hai đều được dùng làm lõi dây dẫn.
Đề bài và phân tích từng phương án
Câu hỏi: Lõi cáp điện (lõi dây điện) được làm bằng gì? Ba phương án đầu là A. Đồng; B. Nhôm; C. Đồng hoặc nhôm.
- A. Đồng – đúng một nửa. Đồng đúng là vật liệu làm lõi rất phổ biến, nhưng nói “chỉ đồng” thì thiếu, vì nhiều loại dây vẫn dùng lõi nhôm.
- B. Nhôm – cũng chỉ đúng một nửa. Nhôm được dùng nhiều ở đường dây tải điện trên không, nhưng không phải loại lõi duy nhất.
- C. Đồng hoặc nhôm – đầy đủ và chính xác nhất, nên chọn.
Mẹo làm bài: khi đề có phương án “A hoặc B” mà A, B đều là đáp án có thật thì thường phương án gộp là đáp án đầy đủ.
Cấu tạo của dây điện
Dây dẫn điện thường gồm hai phần:
- Lõi dây: kim loại dẫn điện (đồng hoặc nhôm), có thể là một sợi cứng hoặc nhiều sợi nhỏ xoắn lại cho dây mềm, dễ uốn.
- Vỏ cách điện: thường bằng nhựa PVC hoặc cao su, giúp người dùng không bị điện giật và tránh chập mạch.
Dây cáp điện có thêm lớp độn, lớp chống nhiễu hoặc giáp bảo vệ, nhưng phần dẫn điện vẫn là lõi kim loại.
Vì sao dùng đồng và nhôm?
Dây dẫn càng ít cản trở dòng điện thì càng ít toả nhiệt và hao phí. Hai kim loại này có điện trở suất nhỏ (ở 20 °C):
| Kim loại | Điện trở suất (Ω·m) | Khối lượng riêng (g/cm3) | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Đồng | khoảng 1,68·10-8 | khoảng 8,96 | Dẫn điện tốt, bền, dễ nối; nặng và đắt hơn |
| Nhôm | khoảng 2,82·10-8 | khoảng 2,70 | Nhẹ, rẻ; dẫn điện kém hơn đồng, dễ bị oxi hoá ở mối nối |
Vì vậy, dây điện trong nhà, thiết bị điện, dây điện tử thường dùng lõi đồng để gọn và bền. Đường dây tải điện trên cao thường dùng nhôm vì nhẹ và rẻ, đỡ tốn cột và dây treo.
Vì sao không dùng sắt hay bạc?
- Sắt: điện trở suất lớn hơn đồng nhiều lần, lại dễ gỉ, nên dây nóng và hao điện.
- Bạc: dẫn điện tốt nhất trong các kim loại nhưng rất đắt, chỉ dùng ở chỗ đặc biệt như tiếp điểm.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm lõi dây với vỏ dây: vỏ là chất cách điện (nhựa, cao su), không dẫn điện.
- Cho rằng nhôm không được dùng làm dây dẫn vì dẫn điện kém hơn đồng. Thực tế nhôm vẫn dùng rộng rãi, chỉ cần tiết diện lớn hơn.
Bài luyện tập
Bài 1. Tính điện trở của đoạn dây đồng dài 100 m, tiết diện 1,5 mm2.
Giải: R = ρ·L/S = 1,68·10-8 · 100 / (1,5·10-6) = 1,12 Ω.
Bài 2. Nếu thay bằng dây nhôm có cùng chiều dài và tiết diện thì điện trở là bao nhiêu?
Giải: R = 2,82·10-8 · 100 / (1,5·10-6) = 1,88 Ω, lớn hơn dây đồng.
Bài 3. Để dây nhôm có cùng điện trở với dây đồng thì tiết diện phải gấp khoảng bao nhiêu lần?
Giải: Cùng chiều dài thì tỉ lệ tiết diện bằng tỉ lệ điện trở suất: 2,82 / 1,68 ≈ 1,68 lần. Các số liệu trên là giá trị gần đúng dùng để tính toán.
Câu hỏi thường gặp
Lõi dây điện làm bằng gì?
Lõi dây điện thường làm bằng đồng hoặc nhôm. Đây là hai kim loại dẫn điện tốt, dễ kéo thành sợi và có giá thành phù hợp.
Dây lõi đồng và dây lõi nhôm loại nào tốt hơn?
Đồng dẫn điện tốt hơn, bền và dễ nối nên hay dùng trong nhà. Nhôm nhẹ và rẻ hơn nên thường dùng cho đường dây tải điện trên cao; cùng điện trở thì dây nhôm cần tiết diện lớn hơn.
Vỏ dây điện làm bằng gì?
Vỏ dây điện làm bằng vật liệu cách điện như nhựa PVC hoặc cao su để bảo đảm an toàn cho người sử dụng.