Trả lời nhanh
Nhận định trên là sai ở cụm “mỗi giờ”. Năng suất sinh học là tổng lượng chất khô tích lũy được mỗi ngày trên 1 ha gieo trồng trong suốt thời gian sinh trưởng của cây. Chất khô này do quang hợp tạo ra nên năng suất sinh học phản ánh hiệu quả quang hợp của cả quần thể cây trồng.
Câu này sai ở đâu?
Câu gốc có ba ý: “tổng lượng chất khô”, “tích lũy được” và “trên 1 ha”. Ba ý này đều đúng. Chỉ có đơn vị thời gian bị thay: kiến thức chuẩn là mỗi ngày, không phải mỗi giờ.
Cây trồng sinh trưởng theo ngày, theo mùa vụ, nên người ta tính chất khô tích lũy trung bình theo ngày. Tính theo giờ không phản ánh được quá trình tích lũy, vì ban đêm cây không quang hợp mà vẫn hô hấp.
Khái niệm năng suất sinh học
- Năng suất sinh học: tổng lượng chất khô tích lũy được mỗi ngày trên 1 ha gieo trồng trong suốt thời gian sinh trưởng.
- Chất khô: phần còn lại của cây sau khi loại hết nước, chủ yếu là chất hữu cơ do quang hợp tạo ra (cùng một lượng nhỏ khoáng).
- Năng suất kinh tế: phần chất khô tích lũy trong cơ quan mà con người thu hoạch (hạt, củ, quả, lá, thân…).
Mẹo nhớ: sinh học = cả cây, kinh tế = phần ta lấy dùng. Năng suất kinh tế luôn nhỏ hơn hoặc bằng năng suất sinh học.
Phân biệt năng suất sinh học và năng suất kinh tế
| Tiêu chí | Năng suất sinh học | Năng suất kinh tế |
|---|---|---|
| Phạm vi tính | Toàn bộ chất khô của cây | Chỉ chất khô ở bộ phận thu hoạch |
| Phụ thuộc chủ yếu vào | Quang hợp (diện tích lá, cường độ, thời gian quang hợp) | Năng suất sinh học và khả năng vận chuyển chất về cơ quan kinh tế |
| Ví dụ ở cây lúa | Hạt + rơm + rễ… | Hạt thóc |
Quan hệ giữa hai loại năng suất
Người ta dùng hệ số kinh tế để nối hai khái niệm:
Hệ số kinh tế = năng suất kinh tế : năng suất sinh học
Suy ra: năng suất kinh tế = năng suất sinh học × hệ số kinh tế. Hệ số này luôn ≤ 1 và phụ thuộc giống, điều kiện chăm sóc.
Làm thế nào để tăng năng suất?
- Tăng diện tích lá: bón phân hợp lí, trồng với mật độ vừa phải để lá không che nhau.
- Tăng cường độ quang hợp: chọn giống có hiệu suất quang hợp cao, bảo đảm nước, CO2, ánh sáng, khoáng.
- Tăng hệ số kinh tế: chọn giống dồn nhiều sản phẩm về hạt, củ, quả; chăm sóc đúng giai đoạn hình thành cơ quan kinh tế.
- Tăng thời gian hoạt động của bộ lá: bố trí thời vụ, che chắn để lá xanh lâu.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “mỗi ngày” thành “mỗi giờ” hoặc “mỗi năm”.
- Nhầm năng suất sinh học với khối lượng hạt thu được (đó là năng suất kinh tế).
- Tính cả nước vào năng suất: phải là chất khô, không phải khối lượng tươi.
Bài luyện tập
Bài 1. Một ruộng ngô (số liệu tự đặt) tích lũy được 20 tấn chất khô/ha trong 100 ngày sinh trưởng. Tính tốc độ tích lũy trung bình mỗi ngày.
Đáp án: 20 : 100 = 0,2 tấn/ha/ngày, tức 200 kg chất khô/ha/ngày.
Bài 2. Một giống lúa (số liệu tự đặt) có tổng chất khô thu được 12 tấn/ha, hệ số kinh tế 0,45. Tính khối lượng chất khô ở hạt.
Đáp án: 12 × 0,45 = 5,4 tấn/ha.
Bài 3. Sửa lại cho đúng: “Năng suất kinh tế là tổng chất khô của toàn cây.”
Đáp án: Năng suất kinh tế chỉ là phần chất khô tích lũy trong cơ quan kinh tế (bộ phận thu hoạch); tổng chất khô của toàn cây là năng suất sinh học.
Câu hỏi thường gặp
Năng suất sinh học là gì?
Là tổng lượng chất khô tích lũy được mỗi ngày trên 1 ha gieo trồng trong suốt thời gian sinh trưởng của cây.
Câu "tích lũy được mỗi giờ trên 1 ha" đúng hay sai?
Sai. Đơn vị thời gian chuẩn là mỗi ngày, vì cây trồng được đánh giá theo cả quá trình sinh trưởng chứ không theo từng giờ.
Năng suất kinh tế khác năng suất sinh học thế nào?
Năng suất sinh học tính cho toàn bộ chất khô của cây, còn năng suất kinh tế chỉ tính phần chất khô ở bộ phận con người thu hoạch như hạt, củ, quả.
Muốn tăng năng suất cây trồng cần làm gì?
Tăng diện tích lá, cường độ và thời gian quang hợp để nâng năng suất sinh học, đồng thời chọn giống và chăm sóc để tăng hệ số kinh tế.