Biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học của nước ta là gì?

Trả lời nhanh

Biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học của nước ta gồm: xây dựng vườn quốc gia, khu bảo tồn để giữ nơi sống tự nhiên của sinh vật; bảo tồn chuyển chỗ (vườn thú, vườn thực vật, ngân hàng gen); cấm săn bắt, buôn bán, khai thác trái phép loài quý hiếm; trồng và phục hồi rừng; ban hành luật và tuyên truyền để người dân cùng tham gia.

Vì sao nước ta phải bảo vệ đa dạng sinh học?

Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, có nhiều kiểu địa hình và hệ sinh thái nên số loài sinh vật rất phong phú. Tuy nhiên, do mất rừng, khai thác quá mức, săn bắt trái phép, ô nhiễm và biến đổi khí hậu, nhiều loài suy giảm số lượng và có nguy cơ tuyệt chủng. Vì vậy cần có biện pháp bảo vệ đồng bộ, không chỉ cấm săn bắt mà còn phải giữ được nơi sống của loài.

Các biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học chính ở Việt Nam

Nhóm biện pháp Nội dung cụ thể Ví dụ
Bảo tồn tại chỗ Bảo vệ loài ngay trong môi trường sống tự nhiên bằng cách lập vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo tồn biển Vườn quốc gia Cúc Phương, Cát Tiên, Cát Bà
Bảo tồn chuyển chỗ Đưa loài ra nuôi, trồng, lưu giữ ở nơi khác để cứu và nhân giống Vườn thú, vườn thực vật, trung tâm cứu hộ, ngân hàng gen và hạt giống
Quản lý khai thác Cấm hoặc hạn chế khai thác, săn bắt, buôn bán loài nguy cấp; khai thác có kế hoạch Danh mục loài nguy cấp, quý hiếm; Sách Đỏ Việt Nam
Phục hồi môi trường sống Trồng rừng, phục hồi rừng ngập mặn, rừng đầu nguồn; hạn chế phá rừng làm nương rẫy Trồng rừng phòng hộ ven biển
Pháp luật, chính sách Ban hành và thực thi luật; xử phạt hành vi vi phạm Luật Đa dạng sinh học, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Lâm nghiệp
Giáo dục, tuyên truyền Nâng cao ý thức của người dân; phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng quanh khu bảo tồn Chiến dịch không ăn thịt thú rừng, du lịch sinh thái

Giải thích từng biện pháp

1. Bảo vệ nơi sống là quan trọng nhất

Một loài chỉ tồn tại được khi còn nơi ở, nguồn thức ăn và quần thể đủ lớn. Vì vậy lập vườn quốc gia và khu bảo tồn được coi là biện pháp cốt lõi. Cúc Phương là vườn quốc gia đầu tiên của nước ta, thành lập năm 1962.

2. Bảo tồn chuyển chỗ là “phương án dự phòng”

Khi quần thể ngoài tự nhiên quá ít, ta cứu hộ và nhân giống trong vườn thú hay trung tâm bảo tồn, sau đó có thể thả về tự nhiên. Ngân hàng gen lưu giữ hạt, tinh trùng, mô… để phòng khi loài biến mất.

3. Khai thác hợp lí

Bảo vệ không có nghĩa là cấm hoàn toàn mọi hoạt động. Người dân vẫn cần tài nguyên rừng và biển, nhưng phải khai thác trong giới hạn để sinh vật kịp tái sinh, và tuyệt đối không săn bắt loài nằm trong Sách Đỏ.

Cách loại trừ khi gặp câu trắc nghiệm

Nếu đề cho bốn phương án, em hãy loại những phương án đi ngược mục tiêu bảo tồn:

  • “Khai thác tối đa tài nguyên rừng, biển” → sai, vì làm cạn kiệt nguồn sinh vật.
  • “Đốt rừng làm nương rẫy”, “mở rộng đất nông nghiệp bằng cách phá rừng” → sai, vì làm mất nơi sống.
  • “Nhập tự do các loài ngoại lai” → sai, vì loài ngoại lai có thể lấn át loài bản địa.
  • “Xây dựng vườn quốc gia, khu bảo tồn; cấm săn bắt trái phép; trồng rừng” → đúng.

Mẹo nhớ: “Giữ nhà – Cứu loài – Giữ luật – Giữ dân” (giữ nơi sống, cứu loài nguy cấp, thực thi pháp luật, nâng cao nhận thức người dân).

Lỗi sai thường gặp

  • Chỉ nhớ “cấm săn bắt” mà quên bảo vệ nơi sống.
  • Nhầm bảo tồn tại chỗ (giữ ở môi trường tự nhiên) với bảo tồn chuyển chỗ (vườn thú, ngân hàng gen).
  • Cho rằng bảo vệ là cấm hoàn toàn mọi hoạt động khai thác, trong khi thực tế vẫn cho phép khai thác hợp lí, có kiểm soát.

Luyện tập

Câu 1. Nuôi nhân giống loài nguy cấp trong trung tâm cứu hộ thuộc loại bảo tồn nào?
Đáp án: Bảo tồn chuyển chỗ, vì loài được đưa ra khỏi môi trường sống tự nhiên.

Câu 2. Vì sao trồng rừng ngập mặn ven biển cũng góp phần bảo vệ đa dạng sinh học?
Đáp án: Rừng ngập mặn là nơi sinh sống, sinh sản của nhiều loài tôm, cua, cá, chim; phục hồi rừng là phục hồi nơi sống của chúng.

Câu 3. Nêu hai việc học sinh có thể làm để bảo vệ đa dạng sinh học tại địa phương.
Đáp án gợi ý: Không mua bán, tiêu thụ động vật hoang dã; tham gia trồng cây; tuyên truyền cho bạn bè, gia đình; không xả rác ra sông, hồ.

Câu hỏi thường gặp

Bảo tồn tại chỗ và bảo tồn chuyển chỗ khác nhau thế nào?

Bảo tồn tại chỗ giữ loài ngay trong môi trường sống tự nhiên (vườn quốc gia, khu bảo tồn). Bảo tồn chuyển chỗ đưa loài đến nơi khác như vườn thú, vườn thực vật, ngân hàng gen để nuôi, trồng và lưu giữ.

Sách Đỏ Việt Nam dùng để làm gì?

Sách Đỏ Việt Nam liệt kê các loài động, thực vật có nguy cơ tuyệt chủng, làm cơ sở để xây dựng biện pháp bảo vệ và quản lý nghiêm việc khai thác, buôn bán các loài này.

Biện pháp nào là quan trọng nhất để bảo vệ đa dạng sinh học?

Bảo vệ nơi sống tự nhiên của sinh vật (rừng, biển, đất ngập nước) thường được coi là quan trọng nhất, vì mất nơi sống là nguyên nhân chính khiến nhiều loài suy giảm. Các biện pháp khác cần thực hiện đồng thời.