Trả lời nhanh
Thiên Chúa giáo (Kitô giáo) ra đời vào đầu thế kỷ I ở vùng Pa-le-xtin, lúc này thuộc đế quốc La Mã. Người sáng lập là Giê-su. Ban đầu đây là tôn giáo của người nghèo, nô lệ và dân bị áp bức, họ mong có một đấng cứu thế đem lại công bằng. Sau đó đạo lan rộng khắp đế quốc La Mã và trở thành quốc giáo năm 380.
1. Bối cảnh ra đời
Muốn nhớ lâu, các em hãy hiểu một ý: tôn giáo thường ra đời khi con người cần một chỗ dựa tinh thần. Thiên Chúa giáo cũng vậy.
- Về chính trị: Vùng Pa-le-xtin, quê hương của người Do Thái, bị đế quốc La Mã đô hộ. Nhiều cuộc nổi dậy của người Do Thái bị đàn áp đẫm máu.
- Về xã hội: Nô lệ, nông dân nghèo và dân các thuộc địa bị bóc lột nặng nề. Các cuộc khởi nghĩa nô lệ, tiêu biểu là khởi nghĩa Xpác-ta-cút (73–71 TCN), đều thất bại.
- Về tinh thần: Khi đấu tranh bằng vũ lực không thành, người dân tìm đến niềm tin vào một đấng cứu thế sẽ giải thoát họ khỏi khổ đau.
2. Thời gian, địa điểm và người sáng lập
| Nội dung | Ý chính |
|---|---|
| Thời gian | Đầu thế kỷ I (sau Công nguyên) |
| Địa điểm | Pa-le-xtin, thuộc đế quốc La Mã |
| Người sáng lập | Giê-su (Chúa Giê-su), được các tín đồ tin là con của Thiên Chúa |
| Kinh sách | Kinh Thánh gồm Cựu Ước và Tân Ước |
| Tín đồ ban đầu | Người nghèo, nô lệ, dân bị áp bức |
Theo truyền thuyết của đạo, Giê-su sinh ra ở Bê-lem và lớn lên ở Na-da-rét. Ông đi giảng đạo, thu nhận môn đồ và bị chính quyền La Mã xử tử bằng hình phạt đóng đinh trên thập giá. Với tín đồ, thập giá về sau trở thành biểu tượng của đạo.
3. Giáo lý ban đầu
- Tin rằng có một Thiên Chúa duy nhất, đấng sáng tạo ra thế giới và con người.
- Rao giảng tình thương, bác ái, sự bình đẳng giữa mọi người trước Chúa.
- Hứa hẹn cuộc sống công bằng ở “Nước Chúa”: người chịu khổ, sống thiện sẽ được cứu rỗi và lên thiên đường.
Chính những lời hứa này khiến tôn giáo mới có sức hút lớn với người nghèo khổ. Cũng vì vậy, chính quyền La Mã lo ngại và nhiều lần đàn áp tín đồ.
4. Từ tôn giáo bị cấm đến quốc giáo
Dù bị đàn áp, đạo vẫn lan rộng ra khắp các vùng của đế quốc. Dần dần, một số người giàu và quý tộc cũng theo đạo, và giáo hội trở thành một tổ chức chặt chẽ. Các mốc cần nhớ:
- Năm 313: Hoàng đế Công-xtan-tin ban sắc lệnh Mi-lan, cho phép tự do theo đạo.
- Năm 380: Hoàng đế Thê-ô-đô-xi-ô I đưa Thiên Chúa giáo thành quốc giáo của đế quốc La Mã.
- Năm 395: Đế quốc La Mã chia thành Tây và Đông La Mã.
- Năm 1054: Giáo hội phân thành Công giáo (trung tâm ở Rô-ma) và Chính thống giáo (trung tâm ở Công-xtan-ti-nô-plơ).
- Thế kỷ XVI: Phong trào Cải cách tôn giáo tách ra thêm các nhánh Tin Lành.
5. Vì sao Thiên Chúa giáo lan rộng nhanh?
- Giáo lý đáp ứng nhu cầu tinh thần của dân nghèo và nô lệ.
- Đế quốc La Mã rộng lớn, đường sá thông thương, việc truyền đạo thuận lợi.
- Sau khi được công nhận, đạo nhận được sự bảo trợ của nhà nước nên phát triển mạnh.
6. Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo nhớ: “Một – Ba – Ba” cho ba mốc: thế kỷ I ra đời, năm 313 được tự do, năm 380 thành quốc giáo.
- Lỗi 1: Viết đạo ra đời ở Rô-ma. Thực tế đạo ra đời ở Pa-le-xtin, sau đó mới lan đến Rô-ma.
- Lỗi 2: Nhầm năm 313 (cho phép tự do theo đạo) với năm 380 (quốc giáo).
- Lỗi 3: Viết đạo ra đời trong giới quý tộc. Ban đầu đạo là của người nghèo, quý tộc theo đạo về sau.
7. Luyện tập
- Điền vào chỗ trống: Thiên Chúa giáo ra đời ở vùng ……, thuộc đế quốc ……, vào đầu thế kỷ ……
Đáp án: Pa-le-xtin; La Mã; I. - Câu hỏi: Vì sao nô lệ và dân nghèo dễ tin theo tôn giáo mới?
Gợi ý: Các cuộc khởi nghĩa thất bại, đời sống cực khổ, nên họ tìm niềm hy vọng ở giáo lý về tình thương, sự bình đẳng và cuộc sống tốt đẹp sau khi chết. - Sắp xếp theo thứ tự thời gian: (a) Quốc giáo của La Mã; (b) Ra đời ở Pa-le-xtin; (c) Sắc lệnh Mi-lan.
Đáp án: b – c – a.
Tóm tắt để ghi vào vở
Thiên Chúa giáo ra đời đầu thế kỷ I ở Pa-le-xtin trong bối cảnh La Mã đô hộ và đàn áp. Đạo do Giê-su sáng lập, rao giảng tình thương và sự cứu rỗi nên được người nghèo hưởng ứng. Qua các mốc 313 và 380, đạo từ bị cấm trở thành quốc giáo của đế quốc La Mã.
Câu hỏi thường gặp
Thiên Chúa giáo ra đời ở đâu và vào thời gian nào?
Thiên Chúa giáo ra đời vào đầu thế kỷ I ở vùng Pa-le-xtin, lúc đó thuộc đế quốc La Mã.
Ai là người sáng lập Thiên Chúa giáo?
Giê-su (Chúa Giê-su). Các tín đồ tin ông là con của Thiên Chúa, đến thế gian để cứu rỗi con người.
Khi nào Thiên Chúa giáo trở thành quốc giáo của La Mã?
Năm 380, dưới thời Hoàng đế Thê-ô-đô-xi-ô I. Trước đó, năm 313, sắc lệnh Mi-lan chỉ cho phép tự do theo đạo.
Thiên Chúa giáo và Kitô giáo có phải là một không?
Trong sách giáo khoa lịch sử, hai tên này thường chỉ cùng một tôn giáo. Kitô giáo là cách gọi bao quát gồm Công giáo, Chính thống giáo và Tin Lành.